فۋتبولدان الەم چەمپيوناتىندا ەرەكشە شەبەرلىگىمەن ءتانتى ەتكەن تاڭداۋلى ويىنشىلار جونىندەگى اڭگىمەنى ءارى قاراي جالعايمىز.

الاڭداعى «سيقىرشى»

فرانتسۋز فۋتببلىنىڭ اڭىزى تەرري انري ايتادى:

«اندرەس ينەستا – نەگىزىنەن دوپپەن عانا اڭگىمەلەسەتىن جىگىت. الاڭدا ونشا سوزگە جوق، بىلايعى ومىردە دە كوپ سويلەمەيتىن تۇيىق ادام، سۋدىراتىپ سۇحبات تا بەرە بەرمەيدى. بىراق اياعىنا دوپ تيسە، ونىمەن تاڭەرتەڭنەن كەشكە دەيىن سىرلاسۋعا ءازىر. ەگەر ول باسىنا كەپكا كيىپ اپ، كوشەدە كەتىپ بارا جاتسا، ەشكىم تانىماي دا قالادى. اندرەس – ۇياڭ دا سابىرلى جىگىت، بىراق وعان دوپ لاقتىرشى، سۋپەرمەنگە اينالادى! ول سەنى شەبەر الدايتىنى سونداي، اياق-قولىڭدى قاتار قارماساڭ دا، ءتىپتى فۋتبولكاسىنان ۇستاپ ۇلگەرمەيسىڭ – لىپ ەتىپ وتەدى دە شىعادى. زىعىردانىڭ قاينايدى. «بالەنىڭ» ءبارى – ونىڭ باسىندا. ول وتە جىلدام با؟ جوق. دەنەسى اسا قۋاتتى ما؟ قايدام. بىراق فۋتبول ويناۋ ءۇشىن نە كەرەكتىڭ ءبارى ونىڭ بويىندا بار. ينەستا كوپ گول سوقپايدى، ءتىپتى ناتيجەلى پاس شىعارۋ جونىنەن دە الدا بولماۋى مۇمكىن. الايدا ويىننىڭ ىرعاعىن ۇنەمى سول ۇستايدى، سول باقىلايدى. سەن قاي كەزدە العا ۇمتىلاسىڭ، قاي كەزدە ارتقا قايتاسىڭ – شەشەتىن سونىڭ قيمىلى. كوماندادا مەرگەندەر بولا بەرەدى: نەيمار، ەتو’و، رونالدينو، مەسسي... ولار ءوز جۇمىسىن اتقارادى، بىراق كوماندادا ويىننىڭ ىرعاعى مەن قارقىنىن ءوز ۋىسىندا ۇستاي بىلەتىن تالانتتىڭ بولۋى – مۇلدە باسقا باقىت. ينەستامەن ويناۋ – عاجاپ!».

سۋرەت: football-fun-live.com سايتىنان الىندى.

راسىندا دا، 1984 جىلعى 11 مامىردا يسپانيانىڭ الباسەتە ايماعىنداعى فۋەنتەالبيليا اتتى شاعىن قالاشىقتا ەرلى-زايىپتى داياشىلاردىڭ وتباسىندا دۇنيە ەسىگىن اشقان ول كىشكەنتايىنان وزگە قاتارلاستارىنان ەرەكشەلەنىپتى: قارا تورى ەمەس – اپپاقتىعىمەن، تىنىم تاپپاس جىبىرلاق ەمەس – ۇستامدىلىعىمەن، ءۇي بەتىن كورمەس قاڭعىباس ەمەس – اتا-اناسىنىڭ ايتقانىن عانا ورىندايتىن تارتىپتىلىگىمەن... سوسىن، ارينە، ايرىقشا دوپقۇمارلىعىمەن. وسى قۇمارلىقتىڭ ارقاسىندا 11 جاسىندا-اق بالا اندرەستى جوعارعى ليگادا وينايتىن «الباسەتە» كلۋبى ءوزىنىڭ بالالار كومانداسىنا الىپ كەتەدى. ءبىر جىلدان سوڭ ول تالانتتى جەتكىنشەكتەردى تابا بىلەتىن «بارسەلونا» ماماندارىنىڭ كوزىنە تۇسەدى. ءسويتىپ، 1996 جىلى «بارسەلونانىڭ» بالالار كومانداسىنا قابىلدانادى.

اتاقتى كلۋبتىڭ نەگىزگى قۇرامىندا ول العاش رەت 18 جاسىندا الاڭعا شىقتى. 2003 جىلى تۇڭعىش گولىن سوقتى. 20 جاسقا تولعاندا «بارسەلونانىڭ» جەتەكشى ويىنشىلارىنىڭ بىرىنە اينالدى. 2006 جىلى چەمپيوندار ليگاسىن جەڭىپ الدى، ءارى ۇلتتىق قۇراماعا شاقىرىلدى. سودان بەرى ينەستا بۇكىل الەمنىڭ نازارىنان تۇسكەن جوق. كلۋبپەن بىرگە تاعى ءۇش رەت چەمپيوندار ليگاسىنىڭ جەڭىمپازى اتاندى، يسپانيا قۇراماسىنىڭ ساپىندا ەكى رەت ەۋروپا چەمپيونى، ءبىر رەت الەم چەمپيونى بولدى. 2010 جىلعى دۇنيەجۇزىلىك دودادا تارتىستى فينالدىڭ تاعدىرىن دا اندرەستىڭ گولى شەشتى. سول جىلى ول «التىن دوپتى» الۋعا ابدەن لايىق ەدى، بىراق فيفا-مەن بىرىككەن «فرانس فۋتبول» جۇلدەسىن مەسسي يەلەنىپ كەتتى...

«قارعا بويلى» قاھارمان

2014 جىلعى الەم چەمپيوناتىنىڭ ۇزدىك ويىنشىسى دەپ ارگەنتينالىق ليونەل مەسسي تانىلدى.

سۋرەت: tsn.ua سايتىنان الىندى.

1987 جىلدىڭ 24 ماۋسىمىندا ارگەنتينانىڭ روساريو قالاسىندا دۇنيەگە كەلگەن ول – قاراپايىم فابريكا قىزمەتكەرى حورحە مەسسي مەن شاعىن مەكەمەنىڭ ەدەن جۋشىسى سيليانىڭ وتباسىندا دۇنيەگە كەلگەن ءتورت پەرزەنتتىڭ كەنجەسى. 5 جاسىنان-اق دوپ ويناي باستاعان تالانتتى ءجاسوسپىرىمنىڭ تالابىنا قىزىققان جەرگىلىكتى «نيۋەلل ولد بويز» كاسىپقوي فۋتبول كلۋبى ونى ءوز قۇرامىنا شاقىردى. بالاقاي 10 جاس تولعاندا دارىگەرلەر ونىڭ اعزاسىندا ءسوماتوتروپيننىڭ (بويدىڭ وسۋىنە قاجەتتى گورموننىڭ) جەتىسپەۋشىلىگى بار ەكەنىن اڭعارادى. ونى ەمدەۋ ءۇشىن ايىنا 900 دوللاردى ءدارى-دارمەككە جۇمساۋ قاجەت بولادى. اۋەلدە ونىڭ ءبارىن ءوز موينىنا العان كلۋب بىرتە-بىرتە بۇل جاعدايدى ءوزى ءۇشىن ارتىق شىعىن ساناي باستايدى.

مىنە، وسى كەزدە قۇيتاقانداي ارگەنتينالىق تالانت تۋرالى داقپىرت يسپانياعا دا جەتەدى، سەبەبى، بۇل ەلدىڭ بارسەلونا قالاسى ورنالاسقان كاتالونيا ايماعىندا مەسسيلەردىڭ تۋىستارى تۇراتىن ەدى. دالىرەك ايتساق، ونىڭ ءتۇپ ناعاشىلارى كاتالوندىقتار بولىپ كەلەدى. سولار ارقىلى بار اڭگىمەگە قانىققان «بارسەلونا» كلۋبىنىڭ سپورت ديرەكتورى كارلەس رەكساچ ءجاسوسپىرىم فۋتبولشىنىڭ اكەسىنە ارنايى شاقىرتۋ جىبەرەدى. ءسويتىپ، قاراپايىم جۇمىسشى حورحە 11 جاسار بالاسى ەكەۋى يسپانياعا كەلىپ، كەلىسسوز جۇرگىزەدى. ناتيجەدە ليونەل «بارسانىڭ» جاستار كومانداسىنا قابىلدانادى، ال ونىڭ ەم-دومىن كلۋب تۇگەل ءوزى تولەۋگە كەلىسەدى. بۇل 1998 جىل بولاتىن...

ءجاسوسپىرىمنىڭ ايرىقشا دارىنىن بايقاعان يسپاندىقتار ونىمەن 2012 (!) جىلعا دەيىن شارت جاساسادى (كەيىن بۇل كەلىسىم 2018 جىلعا دەيىن سوزىلدى). ول ءۇشىن دەنە كۇش-قۋاتىن دامىتاتىن ارنايى باعدارلاما ءتۇزىپ بەرەدى. ليونەل جاتپاي-تۇرماي جاتتىعا باستايدى. سونىڭ اسەرى بولار، ول 16 جاسىندا-اق «بارسانىڭ» جاستار كومانداسىنىڭ نەگىزگى ويىنشىسىنا اينالادى. جالعىز عانا كەمشىلىك: قانشا ۋاقىت ەم-دوم جاساسا دا، ونىڭ بويى سول كۇيى وسە قويمادى، بار-جوعى 170 سم-دەن اسپادى. الايدا، بوي وسپەگەنمەن، وي ءوستى (فۋتبولشىنىڭ ءوزى دە «ماسەلە – بويدا ەمەس، ويدا عوي» دەگەندى ءجيى ايتادى). ل.مەسسيدىڭ ويىن مانەرىن كورگەندەر ونى «بولاشاق مارادونا»، دەپ باعالاي باستادى. راسىندا دا، ونىڭ دوپ جەتەكتەۋى، كەز كەلگەن قارسىلاستى كەرەمەت جىلدامدىقتا الداپ وتە الۋى، قاجەت كەزدە ارىپتەسىنە اسا ىڭعايلى عاجاپ پاستاپ شىعارا ءبىلۋى كوپ ۇزاماي فۋتبولعا جاڭا جۇلدىزدىڭ كەلەتىنىن بايقاتقانداي ەدى.

ول ۋاقىت تا كوپ كۇتتىرگەن جوق. «بارسەلونانىڭ» نەگىزگى قۇرامىنا 2005 جىلى وتكەن ليونەل ءبىر جىل ىشىندە-اق ءوزىن كوپشىلىككە مويىنداتا الدى. ونىڭ كاتالوندىق تۋىستارى بار ەكەنىن نەگىز ەتكەن يسپانيا فۋتبول فەدەراتسياسى مەسسيدى ۇلتتىق قۇرامادا ويناۋعا شاقىردى. الايدا، ول ءوزىنىڭ تۋىپ-وسكەن وتانىن تاڭدادى. ارگەنتينا ۇلتتىق قۇراماسىنداعى العاشقى ويىنىن مەسسي 2005 جىلدىڭ 4 تامىزىندا ۆەنگرياعا قارسى وتكىزدى. الايدا، 70-مينۋتتا ارىپتەسىن الماستىرعان ول نەبارى ءۇش مينۋتتان سوڭ قىزىل كارتوچكا الىپ، الاڭنان قۋىلدى! قۇداي وڭداعاندا، بۇل تەك جولداستىق كەزدەسۋ بولاتىن. ال ونىڭ ۇلتتىق كومانداداعى تۇڭعىش رەسمي ماتچى – سول جىلدىڭ 3 قىركۇيەگىندەگى پاراگۆايمەن بولعان ويىن ەدى.

مەسسي 2006 جىلعى الەم چەمپيوناتىندا 3 ويىن ويناپ، 1 گول سوقتى (سەربيا قۇراماسىنىڭ قاقپاسىنا). وكىنىشكە قاراي، ارگەنتينالىقتار شيرەك فينالدا گەرمانيادان پەنالتي ارقىلى جەڭىلدى (2:4, نەگىزگى ۋاقىت ەسەبى 1:1). 2010 جىلعى دوپ دوداسىندا دا ليونەلدىڭ التىن كۋبوك الۋعا دەگەن ءۇمىتىن نەمىستەر ءۇزدى (0:4). ال 2008 جىلى ول بەيجىڭ وليمپياداسىنا قاتىسىپ، التىننان القا تاقتى. فينالدا ولار نيگەريا قۇراماسىن 1:0 ەسەبىمەن جەڭدى، جالعىز گولدى مەسسيدىڭ پاسىنان سوڭ انحەل دي ماريا سوقتى.

«التىن دوپتى» سەگىز رەت جەڭىپ العان مەسسي ۇلتتىق قۇراما ساپىنداعى العاشقى ەلەۋلى تابىسىنا تەك 2014 جىلعى دودادا عانا قول جەتكىزدى. برازيليا جاسىل الاڭدارىندا ارگەنتينا قۇراماسى 8 دوپ سوقسا، سونىڭ تەڭ جارتىسىن مەسسيدىڭ ءوزى ەنگىزدى. راس، ول چەمپيون بولۋعا دا لايىق ەدى، بىراق فينالدا گەرمانيادان ۇتىلدى. بىراق بۇل – ارگەنتينانىڭ 24 جىلدان كەيىن شىققان تۇڭعى فينالى، ال مەسسي ءۇشىن العاشقى مەدال ەدى.

ال 2022 جىلى مەسسي الەم چەمپيونى اتاندى. ول بيىلعى چەمپيوناتتا دا ەرەكشە كوزگە ءتۇسىپ ءجۇر. ەكى ويىندا 5 گول سوعىپ، الەم چەمپيوناتتارى تاريحىنداعى ەڭ ۇزدىك مەرگەن اتاندى (18 گول).

ساكەن سىبانباي

Abai.kz