تەڭىز جولدارى ارقىلى تاۋار تاسۋ ارزانعا تۇسەدى. ءارى جىلدام. بىراق ونىڭ ءوز تاۋەكەلدەرى بار. سوڭعى جىلدارى الەمدەگى سۋ جولدارى ساياسي بوپسا قۇرالىنا اينالىپ كەتتى. ورمۋز بۇعازى ءبىر اشىلىپ، ءبىر جابىلۋدا. باب ءال-ماندەب ماڭى دا تىنىش ەمەس. ونىڭ تىنىسىن حۋسيتتەر تارىلتۋدا. قارا تەڭىز بەن ازوۆ تەڭىزىندە دە جاعداي ءماز ەمەس. ۋكراينا جۇزدەگەن رەسەيلىك كەمەنى اتقىلاپ تاستادى، ال رەسەي ودەسساعا باعىت العان كەمەلەردى سوققىلاۋدا. وسىلايشا بۇل تەڭىزدەردەگى ساۋدا جولدارى تۇرالاپ تۇر. وسىنداي ساتتە قۇرلىق جولدارىنىڭ ماڭىزى ارتا تۇسەدى.

قازاقستاننىڭ اۋماعى ۇلكەن. جەرىمىز ەۋرازيانىڭ قاق جۇرەگىندە ورنالاسقان.  گەوگرافيالىق ورنالاسۋىمىز ەڭ ۇلكەن ارتىقشىلىقتارىمىزدىڭ بىرىنە اينالىپ كەلەدى. ءبىز قىتاي مەن ەۋروپانى جالعايتىن نەگىزگى جول، نەگىزگى قاقپامىز. تەڭىز جولدارىنا عانا سەنىم ارتۋ قاۋىپتى. وسى ساتتە ءبىزدىڭ ايماق ارقىلى تاۋار تاسۋدىڭ ماڭىزى تاعى ارتتى.

اسىرەسە قىتاي، ەۋروپا ءۇشىن. قىتاي ءۇشىن بالاما باعىتتاردىڭ بولعانى ماڭىزدى. وسى تۇرعىدان العاندا، قازاقستاننىڭ ترانزيتتىك الەۋەتى «ىزدەگەنگە سۇراعان».

پرەزيدەنت قىتايدا ءجۇر. بۇگىن قىتايداعى بيزنەس وكىلدەرىمەن كەزدەسۋدە ەرەكشە توقتالعان ماسەلەلەرىنىڭ ءبىرى دە وسى تاقىرىپ بولدى. قازاقستاننىڭ قىتايدى ورتالىق ازيامەن، كاۆكازبەن، تاياۋ شىعىسپەن جانە ەۋروپامەن بايلانىستىراتىن نەگىزگى كولىك-لوگيستيكا حابىنا اينالۋى ستراتەگيالىق ماقسات ەكەنىن ايتتى. قازىردىڭ وزىندە ەلىمىزدىڭ اۋماعى ارقىلى 13 حالىقارالىق كولىك ءدالىزى وتەدى. ال قىتاي مەن ەۋروپا اراسىنداعى تەمىرجول جۇك تاسىمالىنىڭ شامامەن 85 پايىزى قازاقستان ارقىلى جۇزەگە اسادى. 85 پايىز دەگەن اجەپتاۋىر كورسەتكىش.

سوڭعى 15 جىلدا ەلىمىزدە كولىك جانە لوگيستيكا ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋعا 35 ميلليارد دوللاردان استام ينۆەستيتسيا سالىنىپتى. جاڭا تەمىرجولدار سالىنىپ، ورتا ءدالىزدىڭ مۇمكىندىگى كەڭەيىپ كەلەدى. بىراق بۇگىنگى الەمدە تەك جول سالۋ جەتكىلىكسىز. ونى ودان ءارى ءتيىمدى ەتە ءتۇسۋ ءۇشىن تسيفرلىق تەحنولوگيالار ەنگىزۋ ماڭىزدى. سەبەبى الەم تۇتاستاي تسيفرلىق كەڭىستىككە ەنىپ بارادى.

پرەزيدەنت قىتايلىق ينۆەستورلارعا بىرگە تسيفرلىق لوگيستيكاعا، كولىك دالىزدەرىن تسيفرلاندىرساق جانە حالىقارالىق جۇك تاسىمالىنا ارنالعان بىرىڭعاي تسيفرلىق ەكوجۇيەنى دامىتساق دەپ وتىر. مىسالى، Smart Cargo پلاتفورماسى. ول كەدەندىك، لوگيستيكالىق جانە كوممەرتسيالىق قىزمەتتەردىڭ ءبارىن ءبىر تسيفرلىق جۇيەگە بىرىكتىرەدى. ناتيجەسىندە تاۋارلاردىڭ شەكارادان ءوتۋى الدەقايدا جىلدام ءارى اشىق بولا تۇسەدى دەيدى ساراپشىلار.

قازاقستان تەك ترانزيتتىك ەل عانا ەمەس، سونىمەن بىرگە لوگيستيكانى تۇتاس تسيفرلاندىرعان جانە جوعارى تەحنولوگيالىق ءوندىرىستىڭ وڭىرلىك ورتالىعىنا اينالعان ەل بولۋعا تىرىسادى. ال قىتاي وسى باعىتتاعى ماقساتقا جەتۋدىڭ ماڭىزدى ەلدەرىنىڭ ءبىرى سانالادى.

اسحات قاسەنعالي

Abai.kz