الەۋمەتتىك جەلى «بەكجان» دەپ كۇڭىرەنىپ تۇر. بەكەڭنىڭ بەكزات بولمىسى، ءبىرتۋار بەينەسى، بىرەگەي ولەڭدەرى تۋرالى ەستەلىكتەرىن بولىسكەن قارالى جۇرتتىڭ اقىن ۇلعا، اردا ۇلعا دەگەن قۇرمەتى قانداي بيىك ەدى...

بەكجان اشىرباەۆتىڭ شىعارماشىلىعى تۋرالى ءسوز ەتكەندەردىڭ كوپشىلىگى «زاڭ گازەتىندە» قولتاڭباسى قالعانىن، توعىز جىل تابان اۋدارماي رەداكتور بولعانىن بىلە بەرمەيدى.

زاڭ، قۇقىق سالاسىن تەرەڭ قاۋزايتىن باسىلىمداعى بەكەڭنىڭ جۇمىسى 2009 جىلدان باستالدى. ءوزى اقىن، ايتىسكەر، شىعارماشىلىق ادامىنىڭ زاڭ سالاسىنا ءتىسى باتار ما ەكەن دەگەن كۇدىك ول كەزدە اركىمنىڭ ويىندا بولعانى راس. الايدا بەكەڭ امبەباپتىعىن ءبىرىنشى نومىردەن-اق بايقاتتى. ونىڭ جاۋاپتىلىعى سۇراپىل بولاتىن. جازىلعان ءار ماقالانىڭ مازمۇنى، ءمانى تۇرماق، ءار قارپىنىڭ ءوز ورنىندا قولدانىلۋىنا ەرەكشە كوڭىل بولەتىن.

بەكەڭنىڭ جۇمىس ىستەۋ ءادىسى دە قىزىق ەدى. ءجۋرناليستىڭ دە، بەت قاتتاۋشىنىڭ دا ەركىن كوسىلىپ، بار قابىلەتىن كورسەتۋىنە مۇمكىندىك بەرەتىن باس رەداكتور گازەتتىڭ تولىق نۇسقاسى دايىن بولعاندا عانا ءوزىنىڭ پىكىرىن ايتىپ، جەتپەگەندى تولىقتىرىپ، كەمشىلىكتى تۇزەيتىن. باسىندا مۇنداي ادىسكە ۇيرەنبەگەن ۇجىم بەكەڭنىڭ ءار ماقالانى شۇقىلاپ وقىعانىنا ۇيرەنە قويمادى.

«قاشان قول قويادى؟» دەپ تىپىرشىپ كەتەمىز. وندايدا ءسوزى وتەدى-اۋ دەگەن قالباي ءادىل، امانحان ءالىم اعالارىمىزدى «رازۆەدكاعا» جىبەرەمىز. كەيدە ول كىسىلەر ءبىر بۋما بەتتى الىپ شىعىپ، قۋانتىپ تاستاسا، كەيدە «ءاي، گازەت ءال-ءازىر دايىن بولمايدى-اۋ. بەكجان اپاسىنىڭ باسىنىڭ ءبيتىن قاراعانداي تەسىلىپ وتىر» دەپ ءتۇڭىلدىرىپ تاستايدى. ساعاتقا قايتا-قايتا قاراعىشتاپ، كابينەتتىڭ ەسىگىنە كوزىن ساتقان ءبىز بەكەڭنىڭ توبەسى كورىنگەندە قۋانىپ كەتەمىز. ال رەداكتوردىڭ ايتەۋىر ءبىر سۇراعى بولادى. «سۇيىكتى اۋىلىنا سىيلىق جاسادى» دەگەن قالاي بولار ەكەن؟ سوندا اۋىلدىڭ سۇيىكتى ەمەسى دە بولا ما؟» دەپ ساۋال تاستايدى وندايدا. ويلانىپ قالامىز. راسىندا دۇرىس كۇمان. باسىندا ءبارى ءاپ-ادەمى دەپ وتىرعان جۋرناليستەر ەندى ءبىر تاقىرىپ ءۇشىن بەكەڭمەن بىرگە باس قاتىرىپ كەتەدى. بىرنەشە تاقىرىپتىڭ تۇسىندا سۇراق بەلگىسى تۇرسا، جاعداي ءتىپتى قيىن. مىنە، رەداكتور-ۇستازدىڭ وسى قاسيەتى بارىمىزگە جۇقتى. قازىر قاي تاقىرىپتى الىپ، قاي ماسەلەنى قاۋزاساق تا كۇمان قالمايتىنداي، سۇراق تۋدىرمايتىنداي ەتىپ سۇرلەپ شىعۋ ادەتىمىز.

راسىندا ول كىسى اسىقپايتىن. جەر دۇنيە كۇيىپ كەتسە دە، سول بايسالدى قالپىنان تانبايتىن. ارىزبەن كەلگەن جۇرتتىڭ ايقايىنا دا سابىرلىق تانىتىپ، شاراسىز جانداردىڭ شاعىمدارىن ساعاتتاپ تىڭداعاندا دا شارشادىم دەگەنىن ەستىمەپپىز. قانداي كۇردەلى ماسەلەنى دە ازىلمەن ادىپتەپ وتىراتىن. مارقۇم امانحان اعا سونداي كەزدەرى ءجيى ءازىل كەيىپكەرىنە اينالاتىن. ول كىسىنىڭ ەرەكشە سۇيەتىن ءحوببيى – شاحمات. باسشىلاردىڭ كوزى اينالا بەرسە الا تاقتاسىن قولتىقتاپ اۋلاعا اسىعادى. كۇتىپ تۇراتىن دوستارى بار. رەداكتوردىڭ سۇزگىسىنەن وتكەن بەتتەردى الىپ، قاتەلەردى ديزاينەرمەن بىرگە  گازەتكە ءتۇسىرىپ شىعۋ ءار كەزەكشىنىڭ مىندەتى. الايدا امانحان اعا سول مىندەتىن «ۇمىتىپ»، ۇستاتپاي كەتەدى. ءبىر كۇنى گازەت ءبىتىپ، بەكەڭ ۇيگە كەتىپ بارا جاتسا، امانحان اعا ءالى شاحماتقا كىرىسىپ وتىرىپتى. رەداكتوردى كورگەندە كەزەكشى ەكەنى ەسىنە ءتۇسىپ كەتسە كەرەك اعامىز:

– بەكجان، گازەت ءبىتتى، باسپاعا جىبەردىك، – دەگەن عوي قازىر عانا ويىنعا قوسىلعانداي ءتۇر تانىتىپ. شاشى، ءۇستى تولى جاپىراق. ونى دا ەلەڭ قىلماسا كەرەك.

ەرتەسى ادەتتەگىدەي لەتۋچكاعا جينالدىق.

– كەشە گازەتتى باسپاعا جىبەرىپ، ءوز شارۋالارىممەن ءبىراز وتىرىپ سىرتقا شىقسام، ابەكەڭنىڭ شاحماتى قىزىپ جاتىر ەكەن. مەنى كورگەندە كەزەكشى ەكەنى ەسىنە ءتۇستى عوي دەيمىن، «گازەت ءبىتتى، بەكجان» دەپ قويادى. ابەكە-اۋ، ۇستىڭىزگە قونعان جاپىراقتار تۋىسقان بوپ كەتكەنشە تاپجىلتپايتىن نە دەگەن ويىن بۇل، – دەپ ەدى بەكەڭ جىلى جىميىپ.

​امانحان اعا دا ساسپايدى، «ءا ويىننىڭ قىزىعىمەن ۋاقىتتىڭ قالاي وتكەنىن بىلمەي قاپپىن عوي» دەيدى اڭقىلداپ. ءازىلى جاراسقان، ادەپتى ساقتاعان قايران اعالار-اي.

​بەكەڭنىڭ قاراپايىمدىلىعىندا شەك جوق ەدى. بىردە كولىگىنىڭ ءتورت دوڭگەلەگىن ۇرىلار ۇپتەپ كەتتى. جوعالعانىن تۇگەندەگەنىنە كوپ بولماعان، ءتۇن ىشىندە بالكوندا شىلىم شەگىپ تۇرسا تاعى بىرەۋلەر كولىكتىڭ جانىندا قۇنجىڭداپ، ءتورت دوڭگەلەكتى شەشىپ الماق بولىپ كىرىسىپ جاتىر دەيدى. پوليتسيا شاقىرا سالىپ، سىرتقا ۇمتىلعان بەكەڭنىڭ ايقايىمەن كورشىلەرى بولىسىپ الگى قۋلار قولعا تۇسەدى. ۇرىلار ۇستالۋىن ۇستالعانمەن، ءىستى قاراۋ، ماتەريالدىق شىعىندى ءوندىرۋ ۇزاققا سوزىلادى. سوتقا سان رەت بارىپ، ابدەن مەزى بولعان بەكەڭنىڭ:

– مەن جىگىتتەر ۇرلىعىن مويىنداپ، زالالدىڭ ورنىن تولتىرا ما دەپ قاتە ويلاپ ءجۇرىپپىن عوي. سويتسەم ولار «نە بولدى سونشا، دۇنيە ءبۇلىنىپ كەتكەن جوق. سول دوڭگەلەك جارىلىپ قالسا دا جامايسىڭ عوي. قازاقتىڭ جىگىتتەرىن سوتتاتقاننان نە ۇتاسىڭ؟!» دەپ قاسقايىپ دۇرسە قويا بەرگەندە ولار ەمەس، ءوزىم كىنالىدەي ۇيالىپ كەتتىم عوي، – دەپ كەڭك-كەڭك كۇلگەنى دە كوز الدىمىزدا قالىپتى.

​شىنى كەرەك، «زاڭ» بەكەڭنىڭ سالالىق جۋرناليستيكاداعى ءباسىن عانا ارتتىرىپ قويماي، شىعارماشىلىعىنا دا ۇلكەن سەرپىلىس اكەلدى. «كورشىنىڭ قىزىن» عانا بىلەتىن حالىققا روزا القوجا ورىندايتىن «ماقتاارالىم – ماقپال ءانىم»، سايات مەدەۋوۆتىڭ ورىنداۋىنداعى «مۇڭايما، قالقام» دەگەن سياقتى كوپتەگەن مازمۇندى اندەرىن ۇسىندى.

بەكەڭنىڭ ولەڭ جازۋى دا قىزىق ەدى عوي. گازەت جۇمىسىمەن جانتالاسىپ جاتقاندا جۇمىس تەلەفونى شىرر ەتە قالادى.

– كەلىپ كەتەسىز بە؟ – دەيدى بەكەڭ سىپايى. الىپ-ۇشىپ جەتسەڭ ءوزى تەرەزەنىڭ جاقتاۋىندا تەمەكىنىڭ كوپ تۇمانىندا الىسقا كوز تاستاپ وتىرادى. كابينەتىندە ادەمى اۋەن. «وتىرىڭىز» دەگەندى يشارامەن كورسەتىپ، جاڭاعى اۋەندى كومپيۋتەرىنەن قايتا قويادى.

– قالاي؟ – دەيدى سۇراۋلى ۇنمەن.

– جاقسى ەكەن، ويناقى، – دەپ قويامىن. ەندى بەلگىلى ءبىر ونەرتانۋشى، ولەڭتانۋشى بولماعان سوڭ پىكىرىڭ دە قارابايىر.

​بەكەڭنىڭ، ارينە، كوڭىلى تولمايدى. سوسىن اۋەندى بىلاي قويىپ، ءاننىڭ ءسوزىن الدىڭا بەرەدى. «مىنا ءبىر ۇيقاس ويىمنان شىقپاي تۇر. قالاي ويلايسىز؟» – دەيدى. وندايدا «اتاقتى ءجۇرسىن ەرمان بىرنەشە كۇننەن كەيىن تۇسىنەتىن ولەڭدەرىڭىزدى ءبىز ءتۇسىنۋ ءۇشىن ءبىراز كۇتەسىز-اۋ» دەيمىز ازىلدەپ.

«زاڭ گازەتىندەگى» سول جۇمىس كابينەتى بەكەڭنىڭ ناعىز شىعارماشىلىعىنىڭ وتانىنا اينالدى. رەسپۋبليكا سارايىندا، ستۋدەنتتەر سارايىندا شىعارماشىلىق كەشىن وتكىزدى. كەيىن عىلىمعا بەت بۇرىپ، قارا شاڭىراق قازۇۋ-عا اۋىستى. بىراق، باياعىداي جاڭا اندەرىن ءجيى ەستىمەدىك. ينسۋلت الىپتى دەگەندە دە ۇجىم بولىپ ۋايىمداعانىمىز راس. ازامات امان بولسا ەكەن دەپ تىلەگەن ەدىك شىن جۇرەكتەن. دوكتورلىعىن قورعاعالى جۇرگەنىن ەستىگەندە دە، ويعا العانى ورىندالسا دەدىك ىشتەي.

الدىعا قويعان ماقساتى ۇلكەن، ەلگە بەرەرى كوپ ەدى. امال بار ما؟ ارتىنا ادەمى ءان، مول مۇرا، ساليقالى زەرتتەۋلەر قالدىرعان بەكجان اشىرباەۆ تالاي ءجۋرناليستىڭ قاناتىن قاتايتىپ، مىقتى مامان بولۋىنا دا ايتارلىقتاي ەڭبەك ءسىڭىردى. «زاڭ گازەتىنىڭ» تاريحىندا دا بەكەڭنىڭ قولتاڭباسى جارقىراپ كورىنىپ تۇرارى حاق. قوش بولىڭىز، بەكە! رۋحىڭىز شات بولسىن!

ايگۇل سەمباەۆا

Abai.kz