قىرعىزستان پرەزيدەنتى سادىر جاپاروۆتىڭ قىتاي–قىرعىزستان–وزبەكستان تەمىرجولى تۋرالى ايتقان ءسوزى الەۋمەتتىك جەلىلەردە قىزۋ تالقىلانىپ جاتىر.

 اسىرەسە ونىڭ جوبانى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن الدىمەن رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير ءپۋتيننىڭ كەلىسىمىن الۋعا تۋرا كەلگەنى تۋرالى مالىمدەمەسى نازار اۋداردى.

بۇل وقيعا قىتاي–قىرعىزستان–وزبەكستان تەمىرجولىنىڭ جاي عانا كولىك جوباسى ەمەس، ورتالىق ازياداعى گەوساياسي وزگەرىستەردىڭ ماڭىزدى كورسەتكىشىنە اينالعانىن كورسەتەدى.

جاپاروۆ 2022 جىلعى مامىردا  رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتينمەن تەمىرجول ماسەلەسىن تالقىلاعانىن اشىق مالىمدەگەن. جاپاروۆتىڭ ايتۋىنشا، ەكى پرەزيدەنتتىڭ اڭگىمەسى شامامەن جارتى ساعاتقا سوزىلعان.

قىتاي–قىرعىزستان–وزبەكستان تەمىرجولى تۋرالى يدەيا ونداعان جىل بويى تالقىلانىپ كەلگەنىمەن، سوڭعى جىلدارى جوبا ناقتى ينستيتۋتسيونالدىق كەزەڭگە ءوتتى.

2024 جىلعى 6 ماۋسىمدا بەيجىڭدە قىتاي–قىرعىزستان–وزبەكستان تەمىرجولىن ىسكە اسىرۋ تۋرالى كەلىسىمگە قول قويىلدى.

ال 2024 جىلعى 27 جەلتوقساندا تەمىرجول قۇرىلىسىنىڭ رەسمي باستالۋ ءراسىمى ءوتتى. وزبەكستان پرەزيدەنتى شاۆكات ميرزيوەۆ سول كەزدە بۇل جوبانىڭ تەحنيكالىق قۇجاتتاماسى ازىرلەنگەنىن جانە قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ باستالعانىن مالىمدەدى.

جوبا قاشعار – تورۋگارت – ماقمال – جالال-اباد – ءاندىجان باعىتى بويىنشا وتەدى. وزبەكستان پرەزيدەنتىنىڭ مالىمەتىنە سايكەس، جەلى بويىندا 20 ستانتسيا، 42 كوپىر جانە 25 توننەل سالۋ جوسپارلانعان.

قىتاي ءۇشىن مۇنىڭ ەكونوميكالىق ءمانى تۇسىنىكتى: جاڭا تەمىرجول شىڭجاڭنان ورتالىق ازياعا شىعاتىن قوسىمشا قۇرلىقتىق باعىت قالىپتاستىرادى.

ال گەوساياسي تۇرعىدان بۇل قىتايدىڭ ورتالىق ازيامەن بايلانىسىن تەرەڭدەتە تۇسەدى.

رەسەيدىڭ ءرولى قاي جەردە؟

ماسەلەنىڭ ەڭ كۇردەلى بولىگى — وسى.

كەڭەس داۋىرىنەن كەيىنگى ورتالىق ازيانىڭ كولىك ينفراقۇرىلىمى ۇزاق ۋاقىت رەسەيمەن تىعىز بايلانىستا بولدى. تەمىرجول جەلىلەرىنىڭ ەداۋىر بولىگى كەڭەستىك كەزەڭدە ءبىرتۇتاس جۇيە رەتىندە قالىپتاستى.

سوندىقتان قىتاي–قىرعىزستان–وزبەكستان تەمىرجولى ىسكە قوسىلعان جاعدايدا ورتالىق ازيانىڭ كولىك كارتاسىندا جاڭا باعىت پايدا بولادى.

بۇل رەسەيدىڭ ايماقتاعى كولىك-لوگيستيكالىق ىقپالىن مىندەتتى تۇردە جويادى دەگەن ءسوز ەمەس. بىراق بالاما مارشرۋتتاردىڭ كوبەيۋى ارقاشان گەوساياسي مانەۆر كەڭىستىگىن ۇلعايتادى.

بۇل جاعدايدا قازاقستان ءۇشىن باستى ماسەلە — ترانزيتتىك باسەكەلەستىكتەن قورىقپاي، ايماقتىق كولىك جۇيەلەرىنىڭ ءوزارا بايلانىسىن كۇشەيتۋ.

ءبىر ەلدىڭ ءدالىزى ەكىنشى ەلدىڭ جولىن مىندەتتى تۇردە السىرەتۋى شارت ەمەس.

كەرىسىنشە، ءوزارا جالعاسقان مارشرۋتتار ورتالىق ازيانى تۇتاس لوگيستيكالىق كەڭىستىككە اينالدىرا الادى.

قىسقاسى، ورتالىق ازيا ءوزىنىڭ كولىك گەوگرافياسىن قايتا قۇرىپ جاتىر.

ءومىر شىنىبەكۇلى

Abai.kz