كەشە ءبىر دوسىم تەلەفون سوقتى... اناۋ-مىناۋ اڭگىمە..

– مىنا ينتەرنەتتەگى دەپۋتاتتار جايلى نەگە جازبايسىڭ؟ – دەدى.

– نە حوچۋ..

– نەگە؟

– وني سكۋچنىە..

– وندا نە جازاسىڭ؟

– كەز كەلگەن... حوچەش، كۇتۋ تۋرالى جازامىن..

– ول سوندا نە بولادى؟

– بىلمەيمىن. 

كءۇتۋ...

كۇتۋ... توسۋ... ادام ومىرىندە ءجيى كەزدەسەتىن ءسات. ەڭ ءبىر ازاپتى دا عاجاپ كەزەڭ. كۇتۋ.. ول ۋاقىتتىڭ ولشەمى ەمەس، ول جانىڭنىڭ،  جۇرەگىڭنىڭ، ويىڭنىڭ،  ميىڭنىڭ، كوزىڭنىڭ، كوڭىلىڭنىڭ ەلەڭدەۋى، كۇتۋى، دەگبىرسىزدەنۋى، توسۋى... بۇل ءسات، وسى كەزەڭ – پەندەنىڭ ەڭ ءبىر ادامي ساتكە، بيىكتىككە، شىڭعا، زاڭعارعا، كوك جۇزىنە كوتەرىلۋى، قالىقتاۋى، ۇشۋى، ءوسۋى. قانداي عاجاپ شاق؟!

كۇتۋ – بۇل تەك ادامي قاسيەت. قازىر جاساندى ينتەللەكت زامانى كەلدى. الايدا وندا ءسۇيۋ، ۇيالۋ، كۇتۋ بولمايدى. سوندىقتان ول – جاساندى...

كۇتۋ جايلى جاقسى ولەڭدەر جەتەرلىك. دەي تۇرعانمەن، مىنا ەكى جولعا كوڭىل اۋدارساڭىز:

..جاڭبىر جاۋسا تىرسىلىنان ويانام،
ىزدەپ كەلىپ ەسىك قاققان سەن بە دەپ..

ءيا، ءيا... بۇل گازەتتەن تۇسپەيتىن مارالتاي ەمەس... بۇل – ۇلىقبەك ەسداۋلەتوۆ!

قانداي وبراز، قانداي سۋرەت؟.. قولشاتىرىن الۋدى دا ۇمىتقان ارۋدىڭ سۋ-سۋ بولىپ بەتىنەن، مۇرنىنان، ماڭدايىنان، قاسىنان، شاشىنان تامعان جاۋىن... كۇزدىڭ سالقىن جەلى مەن جاڭبىرىنا قاراماي الىپ-ۇشقان تالدىرماشتىڭ ساعان دەگەن ماحابباتىن، نازىن، ءوزىم دەگەن ەركەلەگەن، وكتەمسىگەن ادەمى قىلىعىنان، ارتىق ايتقان سوزىنەن، البىرت ءساتىن، سول ءۇشىن سەن شالت ەتكەندە ءۇنسىز قالىپ، ءسال ويلانىپ، سەن وكپەلەپ كەتكەندە، قايتا ورالماس، ەندى كەلمەس جانداي بولىپ قايىرىلماي كەتكەندە، ارتىڭنان كەلگەن، ىزدەگەن ارۋدىڭ ءوزى ەمەس پە؟

ءسال-ءسال دىرىلدەگەن، الدە ۇرەي، الدە كۇزگى سالقىن با بۇلدىرگەن ەرىنى قىزارىپ، ەكى بەتى بال-بۇل جانعان ءدال وسى كەزدە ەسىكتىڭ قاعىلۋى – قانداي سيمفونيا؟.. الەمدەگى تىنىشتىقتى ۇرلاعان دىبىس... ءدۇرس... ءدۇرس... تۇرا سەنىڭ... جو-جوق، مىنا ارۋدىڭ جۇرەگىنىڭ ءدۇرسىلى دەرسىڭ... ءدۇرس... ءدۇرس... جاڭبىردىڭ تىرسىلى ەمەس... ۇلىقبەكتىڭ ويانعانى، ۇيالعانى... ويتكەنى اقىن ۇيىقتاماس... ول وياۋ... ونىڭ جانى دا، جۇرەگى دە، ساناسى دا وياۋ... اقىن مۋزاسىن كۇتەردە وياۋ بولادى ءدۇر...

بولماسا شىڭعىس ايتماتوۆتىڭ «ارمانىم، اسەلىمدەگى» اسەلدىڭ ءسوزىن قاراساڭىز: «سەنى كۇتۋمەن بولعان كۇندەرىمدە ەسەپ جوق...» وكىنىش پەن شاراسىزدىق... كۇتۋ... جاقىنىڭنىڭ... جالعىزىڭنىڭ ساعان كەلمەۋى.. سەنىڭ توسۋىڭ... ىزدەۋىڭ... سارعايۋىڭ...

قازاق پوەزياسىنداعى شوڭ اقىنداردىڭ ءبىرى سىرباي ماۋلەنوۆتىڭ «سوعىستان قايتقان سولداتتار» دەگەن عاجاپ ولەڭى بار. انا دا، بالا دا، جار دا ءبىر ادامدى - سوعىستان كەلەر سولداتتى كۇتەدى... سارىالا ساعىنىش... بۇل سىراعامىزدىڭ سوعىس جايلى جازعان رەكۆيەمى... سوعىس – جەڭىس ەمەس... ول – مارش ەمەس... ول – قاسىرەت... ۇلى ماۋلەنوۆ وسى ۇلكەن تراگەديانى كۇتۋمەن سۋرەتتەگەن...

جالتاڭداپ قاراپ دالا تۇر،
كوز جاسىن ءسۇرتىپ جاڭا ءبىر.
حابارسىز ۇلىن سۇراۋعا
جولىڭدى توسىپ انا ءجۇر..

بۇل – انا ساعىنىشى... كۇتۋى... اڭساۋى... الەمدەگى ەڭ ۇلى ماحاببات – بۇل انا ماحابباتى... بۇدان ارتىق ەشتەڭە بولعان ەمەس... بولمايدى دا... سىراعانىڭ ءسوز باسىندا ءتىپتى، دالا دا كوز جاسىن ءسۇرتىپ تۇرعانى... بەۋ دەڭىز... دالا دا كوز جاسىنا ەرىك بەرگەن... بۇل – ايتماتوۆتىڭ تولعانايى عانا ەمەس، بارشا قازاق-قىرعىز انالارىنىڭ بەينەسى... التىنبەك قورازباەۆتىڭ ەكى ۇلىن كۇتە-كۇتە ومىردەن وتكەن قارا كەمپىرى عانا ەمەس... بۇل – ۇلى انانىڭ ماحابباتى...

كەشىكپەي جارىم كەلەر دەپ،
تورىنەن سايلاپ ورىندى.
باتىسقا قاراپ ەلەڭدەپ،
ارۋ ءجۇر توسىپ جولىڭدى.

مىنە، كۇتۋ... ءۇنسىز عانا توسۋ... ساعىنا، سارعايا جولعا قاراۋ... ەلەڭدەۋ... ناعىز قازاق ارۋىنىڭ بەينەسى... ىشتەگى ورتەڭگەن سەزىمىن دە، ماحابباتىن دا كورسەتۋگە يمەنگەن كەلىنشەك... سامايىنا تۇسكەن اق شاشىن ورامالىنىڭ استىنا تىققان قازاق ايەلى... بۇل اعارعان شاش كۇتۋدەن بولار... شارشاسا دا شالدىقپاعان... قينالسا دا قۇلاماعان... جىلاسا دا كوز جاسىن بالاسىنا كورسەتپەگەن... كۇتۋدىڭ قۇمىنان قۇرىشقا اينالعان ارۋدىڭ بەينەسى وسى شىعار...

باياعىدا اكەم قايتىس بولعان سوڭ، مەن پاپامدى تالايعا دەيىن كۇتۋمەن بولدىم... اسىرەسە، اينانىڭ الدىنداعى ۇستاراسى، سابىنى، شكافتاعى كويلەگى، ءبارى-ءبارى باياعىداي كورىنەتىن... پاپام سىرتقا شىعىپ كەتىپ، قايتا كەلەردەي بولاتىن... بۇل دا – كۇتۋ... توسۋ... ىزدەۋ.. ءيىسىن ساعىنۋ...

«قىز جىبەك» فيلمىندەگى قىز جىبەكتىڭ تولەگەندى توسۋى، كۇتۋى كەرەمەت كورسەتىلگەن... ارۋ جىبەك ۇستىندە قىزعىلت كامزول، باسىندا قىزىل بورىك، كيىز ءۇيدىڭ سىرتىندا ەلەڭدەگەن... ەلەگىزگەن تولەگەنىن كۇتكەن... ءتىپتى، ايشا بيبىگە زيارات ەتكەن... العا باسقان اياعى كەيىن كەتىپ سۇرىنگەن...

كۇتۋ – ارۋدىڭ ءىسى... ارى بار سۇلۋدىڭ ادىمى... كۇتۋ – تەك ونىمەن تىلدەسۋ ەمەس... ول – وزىڭمەن سويلەسۋ... سىرلاسۋ... بۇل ءسات – پەندەنىڭ ۇلى ادامعا ۇلاسقان ءساتى... جانىڭنىڭ عارىشقا ۇشقان كەزى... جىمىڭداعان كوپ جۇلدىزعا سەنىڭ دە كەلىپ قوسىلعانىڭ...

گەنريح يبسەننىڭ «پەر گيۋنت» دراماسىنداعى سولۆەيگتىڭ ساعىنىشى...بۇل ءتىپتى ەرەن... ءومىر بويى ماحابباتىن كۇتۋى... قانداي شەدەۆر!

ادام ءومىر بويى بىرەۋدى ىزدەۋى مۇمكىن. ال كەيدە ونىڭ باقىتى — ءبىر ادامنىڭ سەنى كۇتكەنىندە... توسۋىندا... ىزدەۋىندە... كوشەدەن ەمەس، كوڭىلىنەن ىزدەۋىندە... ءيا، سولاي... بۇرىننان سولاي... تەك ءبىز وسى جايلى ويلاعان جوقپىز...

...سوناۋ بالا كەزدە سەنىڭ ءتۋفليىڭنىڭ وكشەسى دۇك-دۇك ەتىپ كلاسقا كىرۋىڭدى كۇتۋ... ەلەگىزۋ... توسۋ... بولماسا سوناۋ كوشەدەن اق كويلەگىڭ اعاراڭداپ كورىنگەندە... كۇتۋ... ناعىز باقىت ەكەنىن... ەندى عانا ۇققانىمدى... بىلگەنىمدى... تۇسىنگەنىمدى... كىمگە ايتارىمدى بىلمەسەم قايتەم؟!

سەمكادان شارشاپ كەلىپ، كۇتۋ جايلى جازعانىم مەن قازعانىم...

تالعات تەمەنوۆ

Abai.kz