بۇدان بىلاي جي-ءدى  – جاساندى ينتەللەكت ەمەس، جوعارعى ينتەللەكت دەپ اتاۋدىڭ قيسىنى بار سەكىلدى. بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ 81-ءشى سەسسياسىندا اقش پرەزيدەنتى د. ترامپ وسىنداي ۇسىنىس جاسادى. ول «جاساندى» دەگەن ءسوزدىڭ «جاساندى» ەستىلەتىنىن ايتىپ، «جوعارعى ينتەللەكت» اتاۋىنىڭ مەيلىنشە ناقتى تەرمين ەكەنىنە نازار اۋداردى. شىنىندا دا، ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيانىڭ عاجايىپ جەتىستىگىن ادام اقىلىنىڭ «جەمىسى» بولعان سوڭ عانا «جاساندى ينتەللەكت» دەپ اتاۋدىڭ جەتىمسىز ەكەنى كامىل.   

ادام اقىل-ويىنىڭ ناتيجەسى: عىلىم مەن جاڭا تەحنولوگيالاردىڭ ارقاسىندا «دۇنيەگە كەلگەن» جي، ءىس جۇزىندە، ءتيىستى باعدارلاما اياسىندا عانا جۇمىس جاساپ قويماي، ءوزىن-ءوزى ۇزدىكسىز جەتىلدىرۋ مەن باسقارۋ مۇمكىندىگىنە يە. دەمەك، جاساندى ينتەللەكت تەرمينىنىڭ اياسى تارلىعىمەن،  ونىڭ جي-ءدىڭ «جاراتىلىسىن» اشىپ كورسەتە المايتىنىمەن كەلىسسەك كەرەك.  ءوزىن-ءوزى  باسقارىپ قانا قويماي، عىلىم مەن تەحنولوگياعا سونى ءورىس اشىپ، ونى العا «جەتەلەيتىن» ينتەللەكتىگە  جوعارعى ينتەللەكت اتاۋى لايىق.

سوندىقتان باستاپقىدا ادامنىڭ اقىل-ويىمەن جاسالعان باعدارلاما اياسىندا جۇمىس ىستەي وتىرىپ، اقپاراتتى وڭدەۋ، تالداۋ ارقىلى  دەربەس ءارى شاپشاڭ شەشىم قابىلداي الاتىن ينتەللەكتىنى «جاساندى» ەمەس، «جوعارعى» ينتەللەكت دەپ اتاۋدىڭ، ونىڭ «ميسسياسىن» مەيلىنشە ءدالدى كورسەتەتىنىن مويىنداعان ابزال. بىراق، جوعارعى ينتەللەكتىنىڭ  ادامعا باعىنباي كەتۋىنىڭ دەرەكتەرىن كەلتىرىپ، ونىڭ دامۋىن باياۋلاتپاسا، مۇنىڭ ادامزات ءۇشىن اسا قاتەرلى ەكەنىمەن «ۇركىتىپ»، دابىل قاعۋشىلار  دا از ەمەس.

وسى ورايدا تاعى دا سول ترامپ مىرزا جي-ءدى باقىلاۋدىڭ كەڭ كولەمدى امال-شارعىسىن جاساۋعا تىرىسۋدىڭ كەز-كەلگەن تۇرىنە اقش-تىڭ ءۇزىلدى-كەسىلدى قارسى ەكەنىن جانە جول بەرمەيتىنىن ايقىن اڭعارتتى. جالپى،   جاڭا تەحنولوگيالاردىڭ قولدانىسقا ەنگىزىلۋىنىڭ قاشاندا وڭاي ەمەسى ءمالىم. بۇل  جي-گە دە تىكەلەي قاتىستى. كەزىندە «جاھاندىق جىلىنۋدىڭ اپاتىمەن  اقىرزاماندى تاياتىپ قويعانداردىڭ ەندى جي ادامدارعا شابۋىل جاساپ، ومىرىنە قاتەر توندىرەدى دەۋگە كوشكەنىنىڭ» كۋاسى ەكەنىمىز دە راس.

الايدا، قازىر ءبىز پلانەتانىڭ قايتا سالقىنداي باستاعانىن كورىپ وتىرمىز. ولاي بولسا، جاڭاعىداي  قۇلازۋ مەن پەسسيميستىك بولجامدارعا توسقاۋىل قويۋدىڭ دا، البەتتە كەسىپ ايتۋدان اۋلاقپىز، ءجونى بار سياقتى.  ەگەر  جوعارعى ينتەللەكتىنىڭ اقىلى تولىسىپ، ادامنان كەم سوقپاسا، ءتىپتى جىلدامدىق پەن دالدىك جاعىنان بىزدەن اسىپ تۇسسە،  گۋمانيستىك، ادامگەرشىل ۇستانىمدار وعان دا جات بولماسا كەرەك. ادامزات دامۋىنىڭ «تىزگىنىن» جي-ءدى تەز ءارى ىسكەر مەڭگەرگەن مەملەكەتتىڭ عانا قولىنا الارى داۋسىز.

جوعارعى ينتەللەكتىنىڭ ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيا مەن ينتەرنەتتەن دە اسىپ تۇسكەن ۇلى تابىس ەكەنى دە اقيقات. وسى تۇرعىدان كەلگەندە ءبىزدىڭ رەسپۋبليكامىزدا دا جوعارعى ينتەللەكتىنى دامىتۋعا مەملەكەت باسشىسىنىڭ  باسا كوڭىل ءبولىپ وتىرعانى عىلىمي-تەحنيكالىق رەۆوليۋتسيا تابىسىنىڭ ەلىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىگىن ودان ءارى نىعايتۋدىڭ كەپىلىنە اينالاتىنىنا سەندىرەدى. ال،  جي – جوعارعى ينتەللەكت،  قازىرگى ينتەرنەت تومەنگى ينتەللەكت بولسا، ورتاداعى ينتەللەكت قايسى نەمەسە كىم؟..

سايىپ كەلگەندە، سۋپەر ينتەللەكتىنىڭ دە ومىرىمىزگە ارالاساتىن كۇنى كوپ كۇتتىرە قويمايتىن سياقتى. ولاي بولسا، اسىرەسە جاس ۇرپاقتىڭ، بىزدىڭشە، بەسىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيانىڭ تابىستارىن يگەرۋىنە يگى ىقپال ەتىپ، ولاردى وسى سالاعا بەلسەندى تۇردە جۇمىلدىرۋ وقۋ-اعارتۋ، عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم، جاساندى (؟) ينتەللەكت جانە تسيفرلىق دامۋ  مينيسترلىكتەرىنىڭ تىكەلەي ءارى اسا جاۋاپتى مىندەتى. بۇل  جاۋاپكەرشىلىكتى دۇرىس ءتۇسىنۋ بارشا قاۋىم، اسىرەسە اتا-انا  ۇشىن دە ابىرويلى پارىز.

بولات جۇنىسبەكوۆ، جازۋشى

Abai.kz