قازاقستاننىڭ قۇرۋلتايى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق (ەاەس) شارتتارىنا وزگەرىستەر ەنگىزەتىن حاتتامانى راتيفيكاتسيالاعانى بەلگىلى.

بۇل قۇجات ايماقتاعى مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ جۇيەسىن ىرىقتاندىرىپ، باستى جاڭالىق رەتىندە بانك كەپىلدىكتەرىن ءوزارا تانۋ تەتىگىن ەنگىزىپ وتىر.

بۇل ينتەگراتسيالىق قادامنىڭ قازاقستان مەن قىرعىزستان سياقتى كورشىلەس ەلدەردىڭ ەكونوميكاسى ءۇشىن قانداي وڭ جانە تەرىس تۇستارى بار؟ ماسەلەنى جان-جاقتى سارالاپ كورەلىك.

قازاقستان ءۇشىن: مۇمكىندىكتەر مەن تاۋەكەلدەر

پايداسى (پليۋستەرى):

ەكسپورتتاۋشىلارعا اشىلاتىن جول: قازاقستاندىق ورتا جانە ءىرى بيزنەس وكىلدەرى رەسەي، بەلارۋس، ارمەنيا جانە قىرعىزستاننىڭ مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ تەندەرلەرىنە ەش كەدەرگىسىز قاتىسا الادى. بانكتىك كەپىلدىكتەردىڭ ءوزارا مويىندالۋى قاعازباستىلىق پەن بيۋروكراتيالىق اۋرە-سارساڭدى ازايتادى.

ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىق: ەاەس ىشكى نارىعىنداعى بىرىزدەندىرىلگەن ەرەجەلەر ترانسكونتينەنتالدى لوگيستيكا مەن ورتاق ەلەكتر نارىعىن دامىتۋعا قولايلى جاعداي جاسايدى.

باسەكەلەستىك ورتا: سىرتقى نارىقتارمەن ينتەگراتسيا قازاقستاندىق كومپانيالاردى ساپالى قىزمەت كورسەتۋگە جانە ءونىم وندىرۋگە ىنتالاندىرادى.

زيانى مەن قاتەرلەرى (مينۋستار):

كاپيتالدىڭ جانە تەندەرلەردىڭ «سىرتقا كەتۋى»: رەسەي مەن بەلارۋس سياقتى ەكونوميكالىق قۋاتى زور ەلدەردىڭ ءىرى كورپوراتسيالارى قازاقستانداعى مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ نارىعىندا (اسىرەسە قۇرىلىس، ينفراقۇرىلىم جانە IT سالالارىندا) باسىمدىققا يە بولىپ، وتاندىق شاعىن جانە ورتا بيزنەستى ىعىستىرىپ شىعارۋى مۇمكىن.

باقىلاۋدىڭ كۇردەلەنۋى: سىرتتان كەلەتىن كومپانيالاردىڭ قارجىلىق اشىقتىعى مەن ساپا ستاندارتىن تولىق باقىلاۋدا ۇستاۋ مەملەكەتتىك ورگاندارعا قوسىمشا جۇكتەمە تۇسىرەدى.

قىرعىزستان ءۇشىن: اشىق نارىق اكەلەر سىندار

پايداسى (پليۋستەرى):

ءىرى نارىقتارعا قول جەتكىزۋ: قىرعىزستاندىق وندىرۋشىلەر مەن مەردىگەرلەر ءۇشىن قازاقستان مەن رەسەيدىڭ اۋقىمدى مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ نارىعىنا شىعۋعا ۇلكەن مۇمكىندىك اشىلادى. بۇل اسىرەسە جەڭىل ونەركاسىپ، اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرى مەن قۇرىلىس ماتەريالدارىن جەتكىزۋشىلەرگە ءتيىمدى.

قارجىلىق جەڭىلدىكتەر: بانكتىك كەپىلدىكتەردىڭ مويىندالۋى قىرعىز بيزنەسىنىڭ كورشىلەس ەلدەردەگى تەندەرلەرگە قاتىسۋ شىعىندارىن ايتارلىقتاي تومەندەتەدى.

زيانى مەن قاتەرلەرى (مينۋستار):

باسەكەگە قابىلەتسىزدىك قاتەرى: قىرعىزستاننىڭ ونەركاسىپتىك الەۋەتى مەن كاپيتال كولەمى ەاەس-تەگى باسقا ارىپتەستەرمەن (اسىرەسە رەسەي مەن قازاقستانمەن) سالىستىرعاندا الدەقايدا تومەن. سول سەبەپتى ىشكى مەملەكەتتىك تەندەرلەردە سىرتقى ويىنشىلار جەڭىپ كەتىپ، جەرگىلىكتى كاسىپورىندار جۇمىسسىز قالۋى ىقتيمال.

ەكونوميكالىق تاۋەلدىلىكتىڭ ارتۋى: بىرىزدەندىرىلگەن تەحنيكالىق رەگلامەنتتەر مەن باقىلاۋ شارالارى جەرگىلىكتى وندىرۋشىلەرگە قاتاڭ تالاپتار قويىپ، نارىقتان ىعىستىرۋى مۇمكىن.

ەاەس اياسىندا مەملەكەتتىك ساتىپ الۋلاردا بانكتىك كەپىلدىكتەردى ءوزارا تانۋ — بۇل فورمالدى تۇردە بىرىڭعاي ەكونوميكالىق كەڭىستىكتى تەرەڭدەتۋ قادامى.

الايدا بۇل باستاما ەكونوميكالىق الەۋەتى ءارتۇرلى ەلدەر ءۇشىن ەكىۇشتى ناتيجە بەرەدى: ەكونوميكاسى كۇشتى ويىنشىلار ءۇشىن نارىقتى كەڭەيتۋ قۇرالى بولسا، ءالسىز ەكونوميكالار ءۇشىن وتاندىق بيزنەستىڭ جۇمىسىن قيىنداتاتىن سىن-قاتەر بولۋى مۇمكىن. قازاقستان مەن قىرعىزستان سياقتى ەلدەر ءۇشىن بۇل ۇدەرىستە ءوز كاسىپكەرلەرىن قورعايتىن تەتىكتەردى قاتاڭ ۇستانۋ اسا ماڭىزدى دەپ سانار ەدىك.

Abai.kz