تسيفرلىق وتباسى كارتاسى قازاقستاندىقتاردىڭ تابىسىن، مۇلكىن، كولىگىن جانە نەسيە مىندەتتەمەلەرىن ەسكەرىپ، وتباسىلاردى الەۋمەتتىك ءال-اۋقاتىنا قاراي بەس ساناتقا بولەدى.

قازاقستاندا وتباسىنىڭ الەۋمەتتىك ءال-اۋقاتىن انىقتاۋ كەزىندە تەك اي سايىنعى تابىس كولەمى عانا ەمەس، ونىڭ مەنشىگىندەگى باسپانا، كولىك، جەر تەلىمى، كاسىپكەرلىك قىزمەتى جانە نەسيە مىندەتتەمەلەرى دە ەسكەرىلەدى. وسى كورسەتكىشتەردىڭ بارلىعى تسيفرلىق وتباسى كارتاسى ارقىلى سارالانىپ، ءار وتباسىنىڭ ماتەريالدىق جاعدايى مەن الەۋمەتتىك قولداۋعا مۇقتاجدىعى باعالانادى. 2023 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقان جۇيەگە 20,6 ميلليون قازاقستاندىق ەنگىزىلگەن. ولار 6,2 ميلليون وتباسىعا بىرىكتىرىلگەن. وتباسىنىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىن انىقتاۋ ءۇشىن 59 ولشەمنەن تۇراتىن سەگىز نەگىزگى باعىت قاراستىرىلادى. ولاردىڭ قاتارىندا تابىس دەڭگەيى، تۇرعىن ءۇي جاعدايى، مەنشىكتەگى مۇلىك، كولىك، جەر ۋچاسكەسى، كاسىپكەرلىك قىزمەت، وتباسى مۇشەلەرىنىڭ جۇمىسپەن قامتىلۋى جانە نەسيە بويىنشا بەرەشەكتەر بار.

تسيفرلىق وتباسى كارتاسى قازاقستاندىق وتباسىلاردى ءال-اۋقاتىنا قاراي بەس ساناتقا بولەدى. ا ساناتىنا ءال-اۋقاتى جوعارى، ۆ ساناتىنا تۇرمىسى باقۋاتتى، س ساناتىنا جاعدايى قاناعاتتانارلىق، D ساناتىنا ەكونوميكالىق تۇرعىدان وسال، ال ە ساناتىنا ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك تۇرعىدان وسال وتباسىلار جاتقىزىلادى. ماسەلەن، ا ساناتىنا ەنگىزۋ كەزىندە وتباسىنىڭ ءار مۇشەسىنە شاققانداعى تابىسى جەتى كۇنكورىس مينيمۋمىنان كەم بولماۋى ەسكەرىلەدى. بۇل شامامەن ءبىر ادامعا 350 مىڭ تەڭگەگە تەڭ. سونىمەن قاتار وتباسىنىڭ مەنشىگىندەگى جىلجىمايتىن مۇلىك، تۇرعىن ءۇي كولەمى، كوممەرتسيالىق نىساندار، جەكە بيزنەس پەن اۆتوكولىكتەر دە باعالانادى. دەگەنمەن ءبىر پاتەردىڭ نەمەسە كولىكتىڭ بولۋى وتباسىنىڭ اۆتوماتتى تۇردە اۋقاتتى ساناتقا جاتاتىنىن بىلدىرمەيدى. شەشىم بىرنەشە كورسەتكىشتىڭ جيىنتىعىنا قاراي قابىلدانادى.

سونىمەن بىرگە مەملەكەتتىك دەرەكقورلارداعى ەسكىرگەن نەمەسە قاتە اقپارات وتباسىنىڭ الەۋمەتتىك ساناتىنا اسەر ەتۋى مۇمكىن. ماسەلەن، ازاماتتىڭ مەنشىگىندە جوق جىلجىمايتىن مۇلىك ءالى دە ونىڭ اتىنا تىركەلىپ تۇرۋى، ساتىلعان كولىك تۋرالى مالىمەتتىڭ جاڭارتىلماۋى نەمەسە قىزمەتىن توقتاتقان جەكە كاسىپكەرلىكتىڭ رەسمي تۇردە جابىلماۋى ىقتيمال. مۇنداي جاعدايدا وتباسىنىڭ ناقتى الەۋمەتتىك جاعدايى جۇيەدە دۇرىس كورسەتىلمەۋى مۇمكىن. سوندىقتان ازاماتتارعا وزدەرى جانە وتباسى مۇشەلەرى تۋرالى مالىمەتتەردىڭ دۇرىستىعىن تەكسەرىپ وتىرعان ءجون. قاتە اقپاراتتى جىلجىمايتىن مۇلىككە، كولىككە نەمەسە كاسىپكەرلىك قىزمەتكە جاۋاپتى مەملەكەتتىك ورگاندار ارقىلى تۇزەتۋگە بولادى. دەرەكتەر ءتيىستى جۇيەدە جاڭارتىلعاننان كەيىن اقپارات تسيفرلىق وتباسى كارتاسىنا اۆتوماتتى تۇردە ءتۇسىپ، وتباسىنىڭ الەۋمەتتىك ءال-اۋقات ساناتى كەلەسى ايلىق ەسەپتەۋ كەزىندە قايتا انىقتالادى. تسيفرلىق وتباسى كارتاسىنىڭ نەگىزگى ماقساتى – الەۋمەتتىك قولداۋعا مۇقتاج ازاماتتاردى انىقتاپ، ولارعا ءتيىستى كومەك شارالارىن ۇسىنۋ.

Abai.kz