كانادالىق Visual Capitalist پلاتفورماسى مەن بريتاندىق CEBR (ەكونوميكالىق جانە ىسكەرلىك زەرتتەۋلەر ورتالىعى) ساراپشىلارىنىڭ 2040 جىلعا ارنالعان بولجامى الداعى 14 جىلدا الەمدىك ەكونوميكالىق كۇشتەر تەپە-تەڭدىگىنىڭ قالاي وزگەرەتىنىن ايقىن كورسەتەدى.

زەرتتەۋ ناتيجەلەرى بويىنشا، 2040 جىلعا قاراي جاھاندىق نومينالدى ءجىو كولەمى 83%-عا ءوسىپ، 124 ترلن دوللاردان 227 ترلن دوللارعا جەتپەك. بۇل ءوسىمنىڭ نەگىزگى قوزعاۋشى كۇشتەرى مەن قازاقستاننىڭ جاھاندىق رەيتينگتەگى ورنىنا تومەندەگىدەي ساراپتاما جاساۋعا بولادى.

جاھاندىق كوشباسشىلار: بيپوليارلى ۇستەمدىك جانە ازيانىڭ ورلەۋى

2040 جىلعا قاراي الەمدىك ەكونوميكا ەكى الىپ مەملەكەتتىڭ — اقش پەن قىتايدىڭ اينالاسىندا شوعىرلانادى. ولاردىڭ جيىنتىق ءجىو-ءسى بۇكىل الەمدىك ەكونوميكانىڭ شامامەن جارتىسىن (شامامەن 100,8 ترلن دوللار) قۇرايدى:

اقش پەن قىتاي تەكەتىرەسى: اقش 52,88 ترلن دوللار كورسەتكىشىمەن ءبىرىنشى ورىندى ساقتاپ قالعانىمەن، قىتاي (47,87 ترلن دوللار) الشاقتىقتى 5 ترلن دوللارعا دەيىن قىسقارتادى. بۇل اقش-تىڭ ەكونوميكالىق گەگەمونياسىنىڭ بۇرىنعىداي ءابسوليۋتتى بولمايتىنىن كورسەتەدى.

ازيا ەلدەرىنىڭ سەرپىنى: ءۇندىستان 14,09 ترلن دوللارمەن الەمنىڭ ءۇشىنشى ەكونوميكاسىنا اينالىپ، گەرمانيا (7,78 ترلن) مەن جاپونيانى (5,92 ترلن) ايتارلىقتاي ارتتا قالدىرادى. سونىمەن قاتار، يندونەزيانىڭ (4,18 ترلن دوللار) العاشقى وندىققا ەنۋى ەكونوميكالىق ورتالىقتىڭ ەۋروپادان ازيا-تىنىق مۇحيتى ايماعىنا تۇبەگەيلى ىعىسقانىن دالەلدەيدى.

قازاقستاننىڭ پوزيتسياسى: توپ-50-دە بەكۋ جانە ايماقتىق كوشباسشىلىق

بولجام بويىنشا قازاقستاننىڭ نومينالدى ءجىو-ءسى 62,5%-عا ءوسىپ، 650 ملرد دوللارعا جەتەدى. بۇل كورسەتكىش ەلىمىزگە جاھاندىق رەيتينگتە 46-ورىندى يەلەنىپ، الەمنىڭ ەڭ ءىرى 50 ەكونوميكاسىنىڭ قاتارىندا نىق ورنىعۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

2040 جىلعى بولجام: قازاقستاننىڭ الەمدىك ەكونوميكاداعى ورنى مەن كورشىلەس ەلدەرمەن سالىستىرماسى

اناليتيكالىق بولجامدارعا سايكەس، 2040 جىلى قازاقستاننىڭ نومينالدى ءجىو كولەمى 650 ميلليارد دوللارعا جەتىپ، ەلىمىز الەمدىك رەيتينگتە 46-ورىنعا تۇراقتايدى جانە ورتالىق ازيا ايماعىندا كوشباسشىلىعىن ساقتاپ قالادى.

تمد كەڭىستىگى مەن باسقا دا پوستكەڭەستىك ەلدەرمەن سالىستىرعاندا بۇل كورسەتكىش ءبىراز ارتىق. ماسەلەن، ايماقتاعى نەگىزگى باسەكەلەس رەسەي 3,247 ترلن دوللار كورسەتكىشىمەن 16-ورىنعا يە بولىپ، تمد بويىنشا كوش باستاسا، قازاقستان ودان كەيىنگى ەڭ ءىرى ەكونوميكا رەتىندە ورنىعادى. ال كورشىلەس وزبەكستاننىڭ 2040 جىلعى ءجىو كولەمى 342 ميلليارد دوللاردى قۇرايدى دەپ بولجانىپ وتىر، بۇل قازاقستان ەكونوميكاسىنان شامامەن 1,9 ەسە كىشى ەكەنىن بىلدىرەدى. سونداي-اق ازەربايجان (152 ملرد دوللار) مەن بەلارۋس (113 ملرد دوللار) ەلدەرىنىڭ ەكونوميكاسى قازاقستاننان سايكەسىنشە 4,2 جانە 5,7 ەسە تومەن دەڭگەيدە قالادى.

قازاقستاننىڭ بۇل ەكونوميكالىق ءوسىمى ءتىپتى بىرقاتار دامىعان ەۋروپا ەلدەرىن دە ارتتا قالدىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. مىسالى، 2040 جىلى چەحيانىڭ ءجىو كولەمى 630 ميلليارد دوللار بولادى دەپ كۇتىلۋدە — بۇل رەتتە قازاقستان بۇل مەملەكەتتى شامامەن 20 ميلليارد دوللارعا باسىپ وزادى. سونىمەن قاتار، ءبىزدىڭ ەلدىڭ كورسەتكىشى پورتۋگاليا (588 ملرد دوللار), فينليانديا (516 ملرد دوللار) جانە ۆەنگريا (413 ملرد دوللار، ياعني قازاقستاننان 1,5 ەسە كىشى) سياقتى ەۋروپالىق مەملەكەتتەردىڭ بولجامدى ءجىو كولەمىنەن اسىپ تۇسەدى.

تمد-داعى باسىمدىق: رەسەيدى ەسەپتەمەگەندە، قازاقستان پوستكەڭەستىك كەڭىستىكتەگى ءسوزسىز ەكونوميكالىق كوشباسشى مارتەبەسىن ساقتايدى. ءتىپتى ورتالىق ازياداعى ەڭ جاقىن كورشىسى وزبەكستاننىڭ (342 ملرد دوللار) جانە ازەربايجان، بەلارۋس، ارمەنيا، قىرعىزستان، تاجىكستان ەلدەرىنىڭ جيىنتىق ءجىو-ءسىن (شامامەن 769 ملرد دوللار) ەسەپتەگەندە، قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق سالماعى ايماقتا شەشۋشى ءرول اتقارا بەرەدى.

ەۋروپالىق ەلدەرمەن تەڭەسۋ: نومينالدى كولەم بويىنشا قازاقستاننىڭ چەحيا، پورتۋگاليا، فينليانديا جانە بالتىق جاعالاۋى ەلدەرىن باسىپ وزۋى — ىشكى نارىق كولەمى مەن رەسۋرستىق-وندىرىستىك الەۋەتتىڭ ارتۋىمەن بايلانىستى. الايدا بۇل جەردە نومينالدى ءجىو مەن جان باسىنا شاققانداعى ءجىو اراسىنداعى ايىرماشىلىقتى ەسكەرۋ ماڭىزدى: حالىق سانىنىڭ وسۋىنە بايلانىستى جالپى ەكونوميكا كولەمى ۇلعايعانىمەن، ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيى مەن ەڭبەك ونىمدىلىگى بويىنشا دامىعان ەۋروپالىق ەلدەرگە جەتۋ ءۇشىن قۇرىلىمدىق رەفورمالار قاجەت.

جاھاندىق تەڭسىزدىك جانە تاۋەكەلدەر

رەيتينگتىڭ سوڭىندا ورنالاسقان تۋۆالۋ (100 ملن دوللار) نەمەسە ناۋرۋ (300 ملن دوللار) سياقتى شاعىن ارال مەملەكەتتەرى مەن الپاۋىت ەكونوميكالار اراسىنداعى الشاقتىق الەمدىك بايلىقتىڭ بىركەلكى بولىنبەيتىنىن كورسەتەدى.

قازاقستان ءۇشىن 650 ملرد دوللارلىق مەجەگە جەتۋ — تەك شيكىزات باعاسىنا عانا ەمەس، ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرۋ، كولىك-لوگيستيكالىق حاب رەتىندەگى الەۋەتتى ىسكە اسىرۋ جانە ينۆەستيتسيا تارتۋ قارقىنىنا تىكەلەي تاۋەلدى. ەگەر ەلىمىز وسى بولجامدى قارقىندى ساقتاي السا، 2040 جىلعا قاراي ەۋرازيا قۇرلىعىنداعى ورتا دەڭگەيلى ىقپالدى ەكونوميكالىق ورتالىققا اينالادى.

Abai.kz