نەمەسە قازاق ءباسپاسوزى قارا جامىلۋى مۇمكىن...

قازاق ءباسپاسوزىنىڭ بۇگىنگىدەي مۇشكىل ءحالى جايىندا بۇرىن دا تالاي مارتە قالام تەربەگەن ەدىم. ال ەندى جۋىردا ءوزىم كۋا بولعان تومەندەگىدەي جاعدايدى كورگەندە شىندىقتى ايتىپ، شىرىلداماسقا امالىم قالمادى.

​مەن قازاق ءباسپاسوزىنىڭ جاناشىرلارىنىڭ ءبىرىمىن. جىل سايىن بارلىق رەسپۋبليكالىق گازەت-جورنالدارعا ءوزىم جازىلۋعا جانە ارىپتەستەرىمدى جازدىرۋعا تىرىسىپ ءجۇردىم. ءسويتىپ، بيىل دا جىلداعىداي باسپاسوزگە جازىلۋ ناۋقانىنا بەلسەنە كىرىسكەن ەدىم. وكىنىشگكە وراي، بىردەن ماڭدايىم تاسقا سوعىلدى. ولاي دەيتىنىم، بىرگە قىزمەت ىستەيتىن ارىپتەستەرىم مەن جاقىن ارالاساتىن ازاماتتاردىڭ ىشىندە بىردە بىرەۋى گازەت-جورنالدارعا جازىلۋعا ىقىلاس بىلدىرمەدى. ايتاتىن سوزدەرى: «گازەت دەگەن وتكەن كۇننىڭ قالدىعى عوي. كەرەك نارسەنى ينتەرنەتتەن-اق وقىپ الامىز...».

​مىنانداي جاعدايمەن بەتپە-بەت كەلگەندە نامىستان ورتەنىپ كەتە جازدادىم. «ءبىزدىڭ ۇلتتىق رۋحىمىز بەن نامىسىمىز قايدا كەتكەن؟ يدەولوگيامىز نەگە اقساپ جاتىر؟» دەگەن سۇراقتار سانامدى جاۋلاپ الدى. سودان كەيىن الگى ارىپتەستەرىمنىڭ نامىسىنا تيەتىن ءبىراز اۋىر سوزدەر ايتۋعا تۋرا كەلدى.

​-وزدەرىڭ جازىلماساڭدار دا، گازەت-جورنال وقىعىسى كەلەتىن اتا-انالارىڭا، تۋعان-تۋىستارىڭا نەمەسە باسقا دا جاقىن-جۇراعاتتارىڭا باسپاسوزگە جازىلۋعا كومەكتەسپەيسىڭدەر مە؟،- دەپ بۇيىرا سويلەدىم.

وسى اڭگىمەدەن كەيىن ءبىراز توڭنىڭ بەتى ءجىبىپ، سەڭ قوزعالدى. ءسويتىپ باسپاسوزگە جازىلاتىن ءبىرتالاي قوماقتى قاراجات تا جينالدى ايتەۋىر. سونىڭ ناتيجەسىندە 30 دانا «ەگەمەن قازاقستان»، 30 دانا جەتىسۋ وبلىستىق «جەتىسۋ»، 50 دانا پانفيلوۆ اۋداندىق «جاركەنت ءوڭىرى»، 15 دانا «ۆەستنيك جەتىسۋ»، 12 دانا «زاڭ»، 20 دانا «قازاق ادەبيەتى» گازەتتەرىنە جازدىردىق. وسى ورايدا گازەت-جورنالعا تەگىن جازدىرىپ بەرەيىك دەپ تۇرعاندا «كەرەك ەمەس» دەپ ات-تونىن الا قاشقانداردى كورگەندە جاعامدى ۇستادىم. مىنە، وسىندان-اق ءبىزدىڭ رۋحاني كەڭىستىگىمىزدىڭ قالاي تارىلىپ بارا جاتقانىن اڭعارۋ قيىن ەمەس شىعار...يدەولوگيا قايدا؟

مىنە، ءبىزدىڭ بۇل سوزىمىزدە بىردە-ءبىر جالعاندىق جوق. جوعارىدا ايتىپ وتكەن پروبلەمالارعا گازەت باسشىلارىنىڭ وزدەرى دە كۋا. سەبەبى، باسپاسوزگە جازىلۋ ماسەلەلەرى بويىنشا باس رەداكتورلاردىڭ وزدەرىمەن تىكەلەي بايلانىستا بولدىم. ءبىزدىڭ ارەكەتىمىزدى قولداعان گازەت باسشىلارى تەلەفون شالىپ، العىستارىن جاۋدىردى. وسى ورايدا «اقيقاتىن ايتپاسا، ءسوزدىڭ اتاسى ولەدى» دەگەن ەمەس پە. ەگەردە بۇل ءۇردىس جىلدان-جىلعا وسىلاي جالعاسا بەرەتىن بولسا، وندا قازاق ءباسپاسوزىنىڭ بولاشاعىنان ءۇمىت ۇزە بەرەيىك. سەبەبى، بىزدەر گازەت-جورنال وقيتىن جانە قازاق باسپاسوزىنە جانى اشيتىن ۇرپاقتىڭ سوڭعى وكىلدەرى سياقتىمىز. ويتكەنى، كەيىنگى جاستاردىڭ بويىنان رۋحانياتقا (ونىڭ ىشىندە قازاق باساپاسوزىنە) دەگەن جاناشىرلىقتى كورىپ جۇرگەن جوقپىن.

ويدى وي قوزعايدى ەمەس پە. ءوز باسىم ۇيعىر اعايىندار كوپ تۇراتىن پانفيلوۆ اۋدانىندا قىزمەت جاسايتىن بولعاندىقتان، اتالمىش ۇلت وكىلدەرىمەن ءجيى ارالاسىپ تۇرامىن. كەز-كەلگەن ۇيعىردىڭ ۇيىنەن «ۇيعىر اۆازي» گازەتىن كورەسىڭ. سوندا ءبىز ۇيعىر اعايىندار قۇرلى بولماعانىمىز با؟ اتالمىش گازەتتىڭ تارالىمى ءبىزدىڭ كەيبىر رەسپۋبليكالىق قازاق گازەتتەرىن ون وراپ وتەدى. جانە دە ول گازەتكە جازىل دەپ ەشكىم ۇگىتتەمەيدى. بارلىعى دا ءوز ەرىكتەرىمەن، وزدەرىنىڭ پاتريوتتىعىمەن جازىلادى. سوندىقتان دا قازاق باسپاسوزىنە قازاقتىڭ جانى اشىماسا، رۋحىمىز بەن رۋحانياتىمىز شاڭعا كومىلىپ، شاشالىپ قالماي ما؟

ءيا، زامان نە بولىپ بارادى؟ وسىدان 20-30 جىل بۇرىن دەمالىس پاركتەرى مەن گۇلزارلاردا گازەت وقىپ وتىرعان زيالى قاۋىم وكىلدەرىن ءجيى كورەتىن ەدىك. ەندى ولاردىڭ ورنىنا تەلەفون مەن پلانشەت شۇقىپ وتىرعان بالالاردى نەمەسە ءبىر شولمەك سىراسىن سوراپتاپ وتىرعان جاستاردى كورەتىن بولدىق. اسىرەسە، بالاسىنىڭ قولىنداعى تەلەفونىن تارتىپ العانى ءۇشىن اتا-اناسىن بالاعاتتىپ، قول كوتەرگەن ۇرپاق وكىلدەرىنىڭ كوبەيىپ كەلە جاتقانى ويلاندىراتىن جاعداي. ۇلى اقىنىمىز مۇحتار شاحانوۆ اعامىزدىڭ جازعانىنداي، 21 عاسىردا كومپيۋتەر باستى قازاقتار كوبەيىپ بارادى. وكىنىشكە وراي، كوبىسىنىڭ ويلارى جۇيرىك بولعانمەن، جۇرەكتەرىندە جىلۋ جوق. مىنە، بار گاپ وسىندا...

قورىتا ايتقاندا، تەرەڭنەن ويلاپ قاراساڭ، ءبىر گازەتتىڭ ءبىر جىلدىق جازىلۋ قۇنى ءبىر شولمەك اراقتىڭ نەمەسە ءبىر بلوك تەمەكىنىڭ قۇنىنان ارتىق ەمەس ەكەن. سوندا بىزدەردىڭ ۇلىق پەن شۇلىقتىڭ قاسيەتىن اجىراتا الماي جۇرگەنىمىز قالاي؟ ءبىز قايدا بارامىز؟ بۇل نەنىڭ بەلگىسى ەكەن؟ قالاي دەگەنمەن دە، ويلان، قازاق!

بەكەن نۇراحمەتوۆ

Abai.kz