ميللياردەر روتشيلدتەر اۋلەتىنىڭ بىرەۋى ايتىپتى دەيتىن جوعارىداعى سوزدەر ءدال بۇگىنگى كۇندەرى جاڭا مانگە يە بولدى.

سوعىستا «تسيفرلىق اشىقتىق» ءداۋىرى باستالدى

2026 جىلدىڭ ناۋرىزى تاريحقا تەك تاياۋ شىعىستاعى كەزەكتى گەوساياسي شيەلەنىس رەتىندە ەمەس، ادامزاتتىڭ سوعىس جۇرگىزۋ فيلوسوفياسىن وزگەرتكەن بەتبۇرىس كەزەڭ رەتىندە ەندى.

ءبىر كەزدە سوعىس تۇمانى دەپ اتالعان بەلگىسىزدىك پەن قۇپيالىق ءداۋىرى اياقتالىپ، ونىڭ ورنىنا تسيفرلىق اشىقتىقتىڭ جاڭا شىندىعى كەلدى.

بۇل وزگەرىستى تانكىلەر دە، زىمىراندار دا ەمەس — دەرەكتەر مەن الگوريتمدەر جاسادى.

ۇزاق ۋاقىت بويى الەمدىك دەرجاۆالار ءۇشىن باستى ارتىقشىلىق — اقپاراتتى باقىلاۋ بولدى.

اسكەري بازالاردىڭ ورنالاسۋى، اۆياتسيانىڭ قوزعالىسى، ستراتەگيالىق دايىندىق — مۇنىڭ ءبارى ساناۋلى ەليتالىق بارلاۋ قۇرىلىمدارىنىڭ عانا قولىندا ەدى.

الايدا 2026 جىلى بۇل تەپە-تەڭدىك بۇزىلدى. قىتايلىق MizarVision كومپانياسىنىڭ جاريالاعان سپۋتنيكتىك دەرەكتەرى اسكەري قۇپيا ۇعىمىنىڭ شارتتى ەكەنىن كورسەتتى.

كاتار مەن يوردانياداعى بازالارداعى زاماناۋي جويعىش ۇشاقتاردىڭ قوزعالىسى ەندى تەك بارلاۋشىلارعا ەمەس، كەز كەلگەن تالداۋشىعا قولجەتىمدى بولدى.

بۇل — جاي عانا اقپارات تاراتۋ ەمەس. بۇل — بيلىكتىڭ قايتا ءبولىنۋى.

كوپشىلىك ءۇشىن بەسىنشى بۋىن جويعىشتارى، اسىرەسە F-22 Raptor مەن F-35 Lightning II — تەحنولوگيالىق ۇستەمدىكتىڭ سيمۆولى. ولار «كورىنبەيدى» دەپ ەسەپتەلدى.

بىراق بۇل تۇسىنىك تەك رادارلار الەمىنە قاتىستى ەدى.

وپتيكالىق سپۋتنيكتەر ءۇشىن ولار — قاراپايىم نىسان. ال جاساندى ينتەللەكت ولاردى تەك كورۋمەن شەكتەلمەي، تانيدى، سانايدى، قوزعالىسىن بولجايدى. وسىلايشا «ستەلس» ۇعىمى قازىر جارتىلاي عانا جۇمىس ىستەيتىن تەحنولوگياعا اينالدى.

ياعني، بۇگىنگى سوعىستا جاسىرىنۋ — كورىنبەۋ ەمەس، بايقالماۋ جىلدامدىعىمەن ولشەنەدى.

قازىرگى قاقتىعىستاردا باستى مايدان سىزىعى جەر بەتىندە ەمەس — دەرەكتەر ورتالىقتارىندا وتۋدە.

ءبىر جاعىندا جابىق اسكەري جوبالار، مىسالى Project Maven سەكىلدى جۇيەلەر تۇرسا، ەكىنشى جاعىندا يكەمدى، كوممەرتسيالىق جانە تەز داميتىن تەحنولوگيالىق ەكوجۇيەلەر بار.

بۇل تەك تەحنولوگيا ايىرماشىلىعى ەمەس — ويلاۋ جۇيەسىنىڭ ايىرماشىلىعى:

ءبىرى — قۇپيالىققا سۇيەنەدى

ەكىنشىسى — اشىقتىقتى قارۋعا اينالدىرادى

جانە تاياۋ شىعىستاعى سوعىس كورسەتكەندەي، جىلدامدىق كوبىنە قۇپيالىقتان ماڭىزدىراق.

قىتايدىڭ Jilin-1 جانە Gaofen سياقتى جۇيەلەرى سوعىس كەڭىستىگىن تۇبەگەيلى وزگەرتتى. بۇل سپۋتنيكتەر تەك باقىلاپ قانا قويمايدى — ولار تۇسىنەدى.

ال «edge AI» تەحنولوگيالارى دەرەكتەردى جەرگە جىبەرمەي، عارىشتا وڭدەۋگە مۇمكىندىك بەردى. ناتيجەسىندە اقپاراتتىڭ قۇندىلىعى تەك دالدىگىندە ەمەس، ۋاقىتىندا جەتكىزىلۋىندە جاتىر.

بۇرىن بارلاۋ — بۇل اقپارات جيناۋ بولسا، ەندى ول — ناقتى ۋاقىتتاعى ينتەرپرەتاتسيا.

قازىرگى گەوساياسي جاعدايدى ءبىر مەتافورامەن سيپاتتاۋعا بولادى: الەم «شىنى اكۆاريۋمعا» اينالدى.

ءىرى دەرجاۆالار ءالى دە قۋاتتى. بىراق ولاردىڭ ارەكەتتەرى ەندى جاسىرىن ەمەس. ءاربىر اسكەري دايىندىق، ءاربىر قوزعالىس، ءاربىر مانەۆر — تسيفرلىق ءىز قالدىرادى.

قۋات ساقتالدى، بىراق قۇپيالىق جوعالدى.

تسيفرلىق اشىقتىق ءداۋىرى تەك تەحنولوگيالىق ەمەس، مورالدىق وزگەرىس تە اكەلەدى. سەبەبى ەندى كەز كەلگەن سوعىس — تەك اسكەري وپەراتسيا ەمەس، ءبىر مەزەتتە جاھاندىق اۋديتورياعا ارنالعان «تىكەلەي ەفير».

بۇل جاعداي بىرنەشە ماڭىزدى سالدارعا اكەلەدى:

كۇتپەگەن سوققى جاساۋ قيىندايدى

اقپاراتتىق سوعىس نەگىزگى قۇرالعا اينالادى

قوعامدىق پىكىر اسكەري شەشىمدەرگە تىكەلەي اسەر ەتەدى

ەڭ باستىسى — سوعىس ەندى تەك قارۋمەن ەمەس، دەرەكتەرمەن ولشەنەدى.

ءدال بۇگىنگى كۇندەرى بولاشاقتا جەڭىس مايدان دالاسىندا ەمەس، اقپارات ورتالىقتارىندا انىقتالاتىنىنا كۋا بوپ وتىرمىز..

ەندى «ەڭ-ەڭ قۇپيا» دەگەن «قۇپيا نىسانىڭنىڭ» ءوزى شىنى اكۆاريۋمدا تۇر..

ءومىر شىنىبەكۇلى

Abai.kz