ناۋرىز – تابيعاتپەن بىرگە تۇلەپ، ادامزات ساناسىن جاڭعىرتاتىن ۇلى مەرەكە. بۇل – وتكەن مەن بۇگىندى جالعاپ، ۇلتتىڭ رۋحاني تامىرىن تەرەڭنەن قوزعايتىن، بەرەكە مەن بىرلىكتىڭ باستاۋى سانالاتىن قاسيەتتى كۇندەر. قازاق حالقى ءۇشىن ناۋرىز تەك كۇنتىزبەلىك مەيرام عانا ەمەس، ول – تۇتاس دۇنيەتانىم، ءومىر سالتى، ىزگىلىك پەن جاڭارۋدىڭ سيمۆولى.

بيىل الماتى قالاسىندا ءاز-ناۋرىز ايرىقشا مازمۇنمەن اتالىپ ءوتتى. 21-23 ناۋرىز كۇندەرى «الاتاۋ» ءداستۇرلى ونەر تەاترى ۇيىمداستىرعان اۋقىمدى مەرەكەلىك باعدارلامالار قالا تۇرعىندارى مەن قوناقتارىنا ەرەكشە رۋحاني سىي تارتتى. استانا الاڭى، اباي الاڭى جانە جىبەك جولى اربات الاڭى ءۇش كۇن بويى ۇلتتىق ونەردىڭ ورداسىنا اينالىپ، حالىقتىق مەرەكەنىڭ ناعىز كورىنىسىن پاش ەتتى.

مەرەكەلىك ءىس-شارالاردىڭ باستى ەرەكشەلىگى – ونىڭ مازمۇنىندا ۇلتتىق ونەردىڭ بارلىق قىرلارىنىڭ قامتىلۋى بولدى. «الاتاۋ» ءداستۇرلى ونەر تەاترىنىڭ ونەرپازدارى ءداستۇرلى ءان، كۇي، جىر-تەرمە جانە ۇلتتىق ءبيدىڭ ۇزدىك ۇلگىلەرىن ساحنالاپ، كورەرمەندى قازاقى رۋحپەن سۋسىنداتتى.

ءداستۇرلى ءان – حالقىمىزدىڭ جان دۇنيەسىنىڭ ايناسى. ساحنادا ورىندالعان ءاربىر ءان كورەرمەننىڭ جۇرەگىنە جول تاۋىپ، تەرەڭ سەزىم مەن ساعىنىشقا تولى اۋەندەر ارقىلى وتكەن تاريحپەن تىلدەسكەندەي اسەر قالدىردى. انشىلەردىڭ شەبەرلىگى مەن داۋىس مانەرى ۇلتتىق ۆوكال ونەرىنىڭ بيىك دەڭگەيىن تاعى ءبىر مارتە دالەلدەدى.

كۇي – قازاقتىڭ ءۇنسىز شەجىرەسى. دومبىرانىڭ كۇمبىرلەگەن ءۇنى ارقىلى كەڭ دالا، ەرلىك پەن ەلدىك، مۇڭ مەن قۋانىش قاتار ءورىلىپ، كورەرمەننىڭ جان دۇنيەسىن باۋراپ الدى. ءاربىر كۇيدە حالىقتىڭ تاعدىرى، بولمىسى مەن فيلوسوفياسى كورىنىس تاپتى.

جىر-تەرمە ونەرى دە مەرەكەنىڭ ماڭىزدى بولىگىنە اينالدى. جىراۋلاردىڭ تولعاۋلارى مەن تەرمەلەرى ارقىلى ءومىردىڭ ءمانى، ادامگەرشىلىك قۇندىلىقتار، ۇلتتىڭ تاعىلىمى كەڭىنەن ناسيحاتتالدى. بۇل – تەك ونەر ەمەس، ۇرپاق تاربيەسىنىڭ قاينار كوزى ەكەنى انىق سەزىلدى.

ال ۇلتتىق بي ساحنانىڭ ءسانىن كەلتىرىپ، مەرەكەگە ەرەكشە ديناميكا سىيلادى. بي ارقىلى قازاق حالقىنىڭ مىنەزى، تۇرمىس-تىرشىلىگى، تابيعاتپەن ۇندەستىگى كوركەم تىلمەن جەتكىزىلدى. اسەم قيمىل، ۇيلەسىمدى پلاستيكا مەن ۇلتتىق ناقىشتاعى كوستيۋمدەر كورەرمەن كوزايىمىنا اينالدى.

استانا الاڭى مەن اباي الاڭى، جىبەك جولى اربات بۇل كۇندەرى تەك كونتسەرتتىك الاڭ ەمەس، حالىقتىڭ باسىن قوسقان رۋحاني كەڭىستىككە اينالدى. ءار جەردە ەستىلگەن دومبىرا ءۇنى، اۋەلەگەن ءان، جىر شۋماقتارى مەن بي ىرعاعى قالاعا ەرەكشە جىلىلىق پەن مەرەكەلىك كوڭىل-كۇي سىيلادى. قالا تۇرعىندارى مەن قوناقتارى بۇل كۇندەرى ۇلتتىق مادەنيەتتىڭ بايلىعىن سەزىنىپ، رۋحاني جاڭعىرۋدىڭ شىنايى كورىنىسىنە كۋا بولدى.

«الاتاۋ» ءداستۇرلى ونەر تەاترىنىڭ بۇل باستاماسى – ۇلتتىق ونەردى ناسيحاتتاۋداعى ماڭىزدى قادام. تەاتر ۇجىمى ساحنا مادەنيەتى ارقىلى حالقىمىزدىڭ اسىل مۇراسىن زاماناۋي كورەرمەنگە جەتكىزۋدىڭ جارقىن ۇلگىسىن كورسەتتى. بۇل – تەك كونتسەرت ەمەس، مادەني ميسسيا، ۇلتتىڭ رۋحىن كوتەرەتىن يگى ءىس.

ناۋرىز – جاڭارۋ مەن جاڭعىرۋدىڭ باستاۋى. وسىنداي مازمۇندى شارالار ارقىلى ۇلتتىق قۇندىلىقتار دارىپتەلىپ، جاس ۇرپاققا ونەگە ۇسىنىلادى. الماتىدا وتكەن ناۋرىز مەرەكەسى – ءداستۇر مەن زاماناۋيلىقتىڭ ۇيلەسىم تاپقان جارقىن كورىنىسى بولدى.

ۇلىستىڭ ۇلى كۇنى ءار جۇرەككە جىلۋ سىيلاپ، ەلدىڭ ىنتىماعىن ارتتىرا بەرسىن. ال ۇلتتىق ونەر – ۇلتتىڭ ماڭگىلىك جانى رەتىندە ۇرپاقتان ۇرپاققا جالعاسا بەرمەك.

ارداق بەركىمباي

Abai.kz