ءتىل، ادەبيەت جانە جاساندى ينتەللەكت. جاڭا كەزەڭنىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى تالقىلاندى

استانا قالاسىنداعى قر عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگى ءتىل ساياساتى كوميتەتىنىڭ ش. شاياحمەتوۆ اتىنداعى «ءتىل-قازىنا» ۇلتتىق عىلىمي-پراكتيكالىق ورتالىعىندا «ۇلتتىق ءتىل قورى جانە ادەبي مۇرا: جي داۋىرىندەگى ورتاق مىندەت» اتتى كەزدەسۋ ءوتتى.

كەزدەسۋدە قازاقستان جازۋشىلار وداعى باسقارماسىنىڭ توراعاسى مەرەكە قۇلكەنوۆ باستاعان كورنەكتى قالامگەرلەر، عالىمدار مەن جاس زەرتتەۋشىلەر باس قوسىپ، ۇلتتىق ءتىل قورى، ادەبي مۇرا جانە جاساندى ينتەللەكت داۋىرىندەگى ورتاق جاۋاپكەرشىلىك تۋرالى پىكىر الماستى.

سۋرەت: قر جازۋشىلار وداعىنان الىندى.

جيىننىڭ باستى وزەگى قازاق ءتىلىنىڭ جاڭا تەحنولوگيالار داۋىرىندەگى بولاشاعى، ادەبي مۇرانى تسيفرلىق ورتاعا بەيىمدەۋ جانە جاساندى ينتەللەكت جۇيەلەرى ءۇشىن ساپالى تىلدىك دەرەك قالىپتاستىرۋ ماسەلەلەرى بولدى.

جيىندى اشقان قر عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم ۆيتسە-ءمينيسترى تالعات ەشەنقۇلوۆ قازاق ءتىلىن تسيفرلاندىرۋ مەملەكەتتىك دەڭگەيدەگى ستراتەگيالىق مىندەت ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا، جاساندى ينتەللەكت ەندى تەك تەحنولوگيا سالاسىنىڭ قۇرالى عانا ەمەس، ءتىلدىڭ، ءبىلىمنىڭ، عىلىمنىڭ، مادەنيەت پەن رۋحانياتتىڭ دامۋىنا تىكەلەي اسەر ەتەتىن جاڭا وركەنيەتتىك قۇبىلىسقا اينالدى.

سۋرەت: قر جازۋشىلار وداعىنان الىندى.

قازاقستان جازۋشىلار وداعى باسقارماسىنىڭ توراعاسى مەرەكە قۇلكەنوۆ:

«قازاق ءتىلى – حالقىمىزدىڭ جانى، رۋحى، تاريحي جادى. ال ادەبيەت – سول ءتىلدىڭ ەڭ باي قازىناسى، كوركەم ويدىڭ، ۇلتتىق دۇنيەتانىمنىڭ، حالىقتىق تانىم مەن مىنەزدىڭ ساقتاۋشىسى. سوندىقتان قازاق ءتىلىنىڭ تسيفرلىق بولاشاعى تۋرالى ءسوز بولعاندا، ادەبي مۇرانى اينالىپ ءوتۋ مۇمكىن ەمەس. ەگەر ءبىز قازاق ءتىلىنىڭ جاڭا تەحنولوگيالار داۋىرىندە تولىققاندى قىزمەت ەتۋىن قالاساق، ادەبي مۇرانى تسيفرلاندىرۋعا، جۇيەلەۋگە، عىلىمي تۇرعىدان سارالاۋعا جانە ونى زاماناۋي تەحنولوگيالىق پلاتفورمالارعا بەيىمدەۋگە ەرەكشە كوڭىل ءبولۋىمىز كەرەك. قازاقستان جازۋشىلار وداعى بۇل جۇمىستارعا بەيجاي قاراي المايدى. ويتكەنى ادەبيەت پەن ءتىل تاعدىرى – ءبىزدىڭ ورتاق جاۋاپكەرشىلىگىمىز. بۇگىنگى تاڭدا قازاق قالامگەرلەرىنىڭ شىعارمالارى تەك وقىرمانعا عانا ەمەس، بولاشاقتا جاساندى ينتەللەكت جۇيەلەرىنىڭ دە تىلدىك قورىنا اينالۋى مۇمكىن. سوندىقتان كوركەم ءماتىننىڭ ساپاسى، ءتىل مادەنيەتى، ءسوز تازالىعى بۇرىنعىدان دا ماڭىزدى بولا ءتۇستى. ءبىز تەحنولوگيانىڭ دامۋىنا قارسى ەمەس، قايتا ونى ۇلتتىق مۇددەگە قىزمەت ەتكىزۋگە مۇددەلىمىز. جاڭا مۇمكىندىكتەردى پايدالانا وتىرىپ، قازاق ءتىلىنىڭ ءورىسىن كەڭەيتۋگە، ادەبي مۇرانى جاڭا بۋىنعا جاقىنداتۋعا جانە ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى زاماناۋي فورماتتا ناسيحاتتاۋعا كۇش سالۋىمىز قاجەت»، - دەدى.

كەزدەسۋ بارىسىندا «ءتىل-قازىنا» ورتالىعىنىڭ جاس عالىمدارى ادىستەمە، تەرمينولوگيا جانە قولدانبالى لينگۆيستيكا سالالارىنداعى جەكەلەگەن جوبالاردى تانىستىردى.

«ءتىل-قازىنا» باسقارما توراعاسى ماقپال جۇماباي «قازاق ءتىلىنىڭ تسيفرلىق الەۋەتى» تاقىرىبىندا بايانداما جاسادى. ول ءوز سوزىندە ورتالىقتىڭ ۇلتتىق ءتىل مودەلدەرىن ازىرلەۋ ىسىندە تابيعي ءتىل قورىن جيناقتاۋ، وڭدەۋ، مەتابەلگىلەۋ جانە ساقتاۋ باعىتىندا جۇيەلى جۇمىس جۇرگىزىپ كەلە جاتقانىن اتاپ ءوتتى.

سۋرەت: قر جازۋشىلار وداعىنان الىندى.

«بۇل باعىتتاعى ماڭىزدى ناتيجەلەردىڭ ءبىرى — Til-Qazyna LLM دەربەس سالالىق ءتىل مودەلىنىڭ جاسالۋى. بۇگىندە بۇل مودەل Hugging Face پلاتفورماسىندا عىلىمي جانە تەحنولوگيالىق قاۋىمداستىققا، سونداي-اق وتاندىق ازىرلەۋشىلەرگە قولجەتىمدى. ورتالىقتا ازىرلەنىپ جاتقان بىرقاتار قولدانبالى شەشىم دە قازاق ءتىلىنىڭ تسيفرلىق ورتادا ناقتى ءارى ساپالى قىزمەت ەتۋىنە باعىتتالعان»، — دەدى ماقپال جۇماباي.

جيىندا ادەبي مۇرانىڭ جاساندى ينتەللەكت داۋىرىندەگى ورنىنا دا ەرەكشە نازار اۋدارىلدى. قاتىسۋشىلار تسيفرلىق ورتادا قازاق ءتىلىنىڭ تابيعي قالپىن، بەينەلى ويلاۋ جۇيەسىن، ستيلدىك بايلىعىن جانە ىشكى بولمىسىن ساقتاۋدا ادەبيەتتىڭ ماڭىزى زور ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

سۋرەت: قر جازۋشىلار وداعىنان الىندى.

وسى رەتتە «ءتىل-قازىنا» ورتالىعى تاراپىنان «ادەبي تسيفرلىق قور» جانە «ءتىل ۇيرەتۋدە كوركەم ماتىندەردى بەيىمدەۋ» جوبالارى ۇسىنىلدى. بۇل باستامالار ادەبي مۇرانى جاڭا تەحنولوگيالارمەن ساباقتاستىرىپ، قازاق ءتىلىنىڭ تسيفرلىق ورتاداعى قولدانىس اياسىن كەڭەيتۋگە باعىتتالعان.

كەزدەسۋدە قازاقستاننىڭ حالىق جازۋشىسى، قر مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى تولەن ابدىك ۇلتتىق ادەبي مۇرانىڭ رۋحاني سالماعى مەن ونى ساقتاۋدىڭ ماڭىزدىلىعىنا توقتالدى. قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى، قر مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى روزا مۇقانوۆا ادەبيەت پەن جاڭا تەحنولوگيا اراسىنداعى بايلانىستىڭ ءمانى تۋرالى وي قوزعادى.

سۋرەت: قر جازۋشىلار وداعىنان الىندى.

سونداي-اق الدان سمايىل، ساۋىتبەك ابدراحمانوۆ، الىبەك اسقار، ەسبەرگەن الاۋحانوۆ، امانتاي ءشارىپ جانە وزگە دە قالامگەرلەر وي قوسىپ، ۇلتتىق ءتىل قورى، ادەبي مۇرا، كوركەم ماتىندەردىڭ تسيفرلىق ورتاداعى ورنى تۋرالى مازمۇندى پىكىر ءبىلدىردى. قاتىسۋشىلار قازاق ءتىلىنىڭ جاساندى ينتەللەكت داۋىرىندەگى بولاشاعى تەك تەحنولوگيالىق شەشىمدەرگە ەمەس، ساپالى ادەبي ماتىنگە، ءتىل مادەنيەتىنە جانە قالامگەرلىك جاۋاپكەرشىلىككە دە تىكەلەي بايلانىستى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

سۋرەت: قر جازۋشىلار وداعىنان الىندى.

جيىن سوڭىندا قر جازۋشىلار وداعىنىڭ توراعاسى مەرەكە قۇلكەنوۆ قورىتىندى ءسوز سويلەپ، قازاق ءتىلىن تسيفرلاندىرۋ باعىتىنداعى باستامالارعا قولداۋ ءبىلدىردى. ول ءتىل ماسەلەلەرىمەن جۇيەلى اينالىساتىن «ءتىل-قازىنا» سەكىلدى ورتالىقتاردىڭ جۇمىسى ۇلتتىق رۋحانيات ءۇشىن ايرىقشا ماڭىزدى ەكەنىن اتاپ ءوتىپ، قازاق ءتىلىنىڭ جاڭا تەحنولوگيالىق كەڭىستىكتە دامۋىنا قر جازۋشىلار وداعى دا مۇددەلى ەكەنىن جانە بۇل باعىتتاعى جۇمىستارعا قولداۋ كورسەتۋگە دايىن ەكەنىن جەتكىزدى.

سۋرەت: قر جازۋشىلار وداعىنان الىندى.

اشىق اڭگىمە، كاسىبي تالقىلاۋ جانە ەركىن وي الماسۋ فورماتىندا وتكەن باسقوسۋدا ادەبي مۇرانى تسيفرلاندىرۋ، ۇلتتىق ءتىل قورىن دامىتۋ جانە قازاق ءتىلىنىڭ زاماناۋي تەحنولوگيالار داۋىرىندەگى الەۋەتىن ارتتىرۋ ماسەلەلەرى كەڭىنەن ءسوز بولدى.

سۋرەت: قر جازۋشىلار وداعىنان الىندى.

قاتىسۋشىلاردىڭ ورتاق پايىمىنشا، جاڭا كەزەڭدەگى باستى مىندەت — قازاق ءتىلىنىڭ تەحنولوگيالىق كەڭىستىكتە تابيعي، ساۋاتتى ءارى باسەكەگە قابىلەتتى ءتىل رەتىندە دامۋىنا جاعداي جاساۋ. تاعىلىمدى كەزدەسۋ وسى ويمەن قورىتىندىلاندى.

Abai.kz