قارا قوڭىز
ەل اۋزىنان...
قارا قوڭىز – قارىمبايدىڭ ۇرپاعى ەكەن دەسەدى، بۇل مۇسا پايعامباردان باستالادى.
مۇسا پايعامباردىڭ قاراۋىندا قارىمباي دەگەن ادام بولىپتى.
ءبىر كۇنى قارىمباي مۇسا پايعامبارعا جولىعىپ، پايعامبار جىلى ءجۇزدى امانداسىپ بولعاننان كەيىن: «ەي، مۇسا، سەن بولساڭ قۇدايدىڭ ەڭ ادال دوسىسىڭ. بىزگە دە ءبىر دۇعا قىل، ءبىر شاراپاتىڭ تيسە بولار ەدى»، – دەپتى.
مۇسا پايعامبار: «قۇدايدان شىن تىلەسەڭ ءبارى بولادى. بىراق ۋادەڭنەن تايمايسىڭ» دەپتى.
– ۋادەم ۋادە! ۋادەمنەن تايسام قارا جەر جۇتسىن! – دەپتى قارىمباي.
– وندا ەكى ءتۇرلى بايلىق بار. ءبىرىنشىسى شىرىگەن باي بولاسىڭ – زەكەت بەرىپ تۇراسىڭ; ەكىنشىسى كوكىرەك كوزىڭ اشىلعان ءبىلىمدى اۋليە بولاسىڭ – حالىققا رۋحاني ءىنجۋ-مارجاندى شاشاسىڭ. قايسىسىن تاڭدايسىڭ؟!، - دەپتى.
«ماعان باي بولۋعا دۇعا قىلساڭ»، - دەپتى قارىنباي.
«بايىتساڭ تەز بايىتشى»، - دەپ قوسىپتى سابىرسىزدانىپ.
«وندا جوق-جىتىكتەرگە زەكەت بەرىپ تۇراسىڭ!»
قارىمباي باسىن جەرگە ءيىپ: «ۋادەدەن تايسام جەر جۇتسىن!» دەپ انتتاسىپتى.
كۇندەردىڭ كۇنىندە قارىمباي شىرىگەن باي بولىپتى. باي بولعاندا سونداي ساراڭ، شىعاي بولىپتى. جۇمىرتقادان ءجۇن قىرقىپ، قاراعاشتان قۇمالاق سالاتىن ناعىز تاقىردىڭ ءوزى بولىپتى.
ءبىر كۇنى مۇسا پايعامبار كەلىپ: «ەي، قارىمباي! سەن شىرىگەن باي بولدىڭ. نەگە قايىر، زەكەت بەرمەيسىڭ؟! زەكەت بەر!» دەپ بۇيىرىپتى.
قارىمباي تۇرىپ: «مەن ءوز ەڭبەگىم، ماڭداي تەرىممەن بايىدىم. جار قۇلاعىم جاستىققا تيمەي، جازدا جالاڭاياق، قىستا مالمەن بىرگە دالادا جاتىپ، اپاتتان ساقتاپ، قاسقىردان قورعاپ، تىرنەكتەپ ءجۇرىپ باي بولدىم. ءوز ەڭبەگىمنەن كىمگە مالىمدى شاشىپ زەكەت بەرەم؟!» دەپتى.
سول كەزدە: «ەي، قارىمباي! ۋادەڭ قايدا، “ۋادەدەن تايسام قارا جەرگە كىرەمىن!” دەگەنىڭ قايدا؟!» دەيدى مۇسا پايعامبار.
«زەكەتسىزدىڭ مالى – سۇندەتسىزگە بۇيىرادى»، - دەگەن.
قارىمباي: «جوق، مەن ءوز ەڭبەگىممەن بايىدىم»، - دەپ بوي بەرمەپتى. سول ساتتە قارىمبايدى قارا جەر تارتىپ تىزەسىنە دەيىن باتىرىپتى، كەۋدەسىنە دەيىن باتىرىپتى. سەرتتەن اينىعان ول، ايتقانىنان قايتپاي: «ءوز ەڭبەگىممەن بايىدىم»، - دەي بەرىپتى.
«ەي، ۋادەڭدى جۇتپا!».
سوڭىندا قارا جەر ءبىر-اق تارتىپ بارا جاتقاندا مۇرنىنان قارا قان شاشىراپتى. ارتىنان قارا قان – قارا قوڭىزدارعا اينالىپتى.
قوڭىزدار بىتىراپ، قاي جەردە بوق بولسا سونى جيناپ، يلەكتەتىپ، دومالاتىپ، «ءوزىم جەيىم» دەپ تىعا بەرەدى ەكەن، بىراق ونى وزدەرى دە ۇمىتىپ قالادى ەكەن.
ءالى كۇنگە دەيىن سول قوڭىزدارعا ءوزىنىڭ جيعان مۇلكى بۇيىرمايدى ەكەن. سول قارا قوڭىزدار قارىمبايدىڭ ۇرپاعى ەكەن دەسەدى.
دۇيسەنباي جانعازىۇلى
Abai.kz
