قازاقستان حالىق كەڭەسى - قازاقستان رەسپۋبليكاسى حالقىنىڭ مۇددەلەرىن بىلدىرەتىن ەڭ جوعارى كونستيتۋتسيالىق كەڭەسشى ورگان. ول 2026 جىلى ءىرى كونستيتۋتسيالىق رەفورما اياسىندا قۇرىلدى، قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى مەن ۇلتتىق قۇرىلتايدىڭ ورنىنا جانە ولاردىڭ فۋنكتسيالارىن بىرىكتىردى.

نەگىزگى مىندەتتەرى مەن فۋنكتسيالارى

ۇلتتىق ديالوگ: ىشكى ساياسات ماسەلەلەرى بويىنشا قوعام مەن مەملەكەت اراسىنداعى ۇزدىكسىز ءوزارا ارەكەتتەسۋدى ۇيىمداستىرۋ.

بىرلىكتى نىعايتۋ: قوعامدىق كەلىسىمدى، ىنتىماقتاستىقتى ساقتاۋ جانە ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى ناسيحاتتاۋ.

زاڭ شىعارۋ باستاماسى: قر قۇرىلتايىنا زاڭ جوبالارىن ەنگىزۋ تۋرالى شەشىم قابىلداۋ جانە رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋم وتكىزۋ بويىنشا باستامالار ۇسىنۋ قۇقىعى.

جۇمىس پرينتسيپتەرى مەن قۇرامى

مارتەبەسى: ونىڭ ەڭ جوعارى كونستيتۋتسيالىق مارتەبەسى بار (ونىڭ قىزمەتى كونستيتۋتسيامەن جانە 2026 جىلدىڭ 1 شىلدەسىندە كۇشىنە ەنگەن ارنايى كونستيتۋتسيالىق زاڭمەن رەتتەلەدى).

قۇرامى: ونىڭ قۇرامىندا ءۇش تەڭ ​​كۆوتا (ارقايسىسى 42 مۇشە) نەگىزىندە قۇرىلعان 126 مۇشە بار: ەتنومادەني بىرلەستىكتەردەن; ءماسليحاتتاردان (ايماقتىق وكىلدى ورگانداردان); ازاماتتىق جانە مەملەكەتتىك سەكتوردان.

قۇرىلىمى: وعان سەسسيا (جوعارعى باسقارۋ ورگانى), تورالقا (پرەزيديۋم) جانە حاتشىلىق كىرەدى. قر پرەزيدەنتى ورگاندى باسقارادى جانە ونىڭ مۇشەلەرىن بەكىتەدى.

قازاقستان ۇلتتىق اسسامبلەياسى قازاقستان رەسپۋبليكاسى حالقىنىڭ مۇددەلەرىن بىلدىرەتىن ەڭ جوعارى كونستيتۋتسيالىق كەڭەسشى ورگانعا اينالادى. ونىڭ قىزمەتى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسياسىنا، كونستيتۋتسيالىق زاڭعا، قازاقستان ۇلتتىق اسسامبلەياسىنىڭ رەگلامەنتىنە، باسقا دا نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەرگە جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ حالىقارالىق شارتتارىنا نەگىزدەلەدى.

قازاق ۇلتتىق اسسامبلەياسىنىڭ ماقساتى - مەملەكەتتىك ساياساتتى قالىپتاستىرۋ مەن ىسكە اسىرۋعا كونسۋلتاتيۆتىك قاتىسۋ ارقىلى قازاقستان حالقىنىڭ مۇددەلەرىن مەملەكەتتىك باسقارۋدا ءبىلدىرۋدى قامتاماسىز ەتۋ. نەگىزگى ماقساتتارى - ىشكى ساياساتتىڭ نەگىزگى باعىتتارى بويىنشا ۇلتتىق ديالوگتى ۇيىمداستىرۋ، قوعامدىق كەلىسىمدى، ۇلتتىق بىرلىكتى جانە ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ، سونداي-اق قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ نەگىزگى قاعيداتتارى مەن ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى ناسيحاتتاۋ.

قازاقستان ۇلتتىق اسسامبلەياسى ىشكى ساياساتتىڭ نەگىزگى باعىتتارى بويىنشا ۇسىنىستار مەن ۇسىنىمدار ازىرلەۋگە، قازاقستان رەسپۋبليكاسى قۇرىلتايىنا زاڭ جوبالارىن ەنگىزۋگە، ۇلتتىق رەفەرەندۋم وتكىزۋگە باستاماشىلىق جاساۋعا، قوعامدىق فورۋمداردى، كونسۋلتاتسيالاردى، تىڭداۋلاردى، سەمينارلاردى جانە كونفەرەنتسيالاردى ۇيىمداستىرۋعا، اقپاراتتىق-ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىنا قاتىسۋعا، قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىنا قايشى كەلمەيتىن نىسانداردا قوعامدىق باقىلاۋدى جۇزەگە اسىرۋعا، سونداي-اق قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارىنىڭ سەزىن جانە باسقا دا گۋمانيتارلىق فورۋمداردى ۇيىمداستىرۋعا جانە وتكىزۋگە قۇقىلى.

قر پرەزيدەنتى قازاقستان ۇلتتىق اسسامبلەياسىنىڭ قۇرامىن بەكىتەدى، حاتشىلىقتى قۇرادى جانە ونىڭ باسشىسىن تاعايىندايدى. پرەزيدەنتتىڭ سەسسيالارعا قاتىسۋعا جانە قازاق ۇلتتىق اسسامبلەياسىنىڭ قىزمەتىنە، سونداي-اق ىشكى جانە سىرتقى ساياسات ماسەلەلەرىنە قاتىستى ۇسىنىستار مەن باستامالار ەنگىزۋگە قۇقىعى بار.

قازاقستان ۇلتتىق اسسامبلەياسىنىڭ توراعاسى ءتورت جىلدىق مەرزىمگە جاسىرىن داۋىس بەرۋ ارقىلى سايلانادى. ءبىر ادام بۇل لاۋازىمدى ەكى رەتتەن ارتىق اتقارا المايدى. توراعانىڭ ورىنباسارلارى روتاتسيا قاعيداتى بويىنشا قازاقستان ۇلتتىق اسسامبلەياسى مۇشەلەرىنىڭ اراسىنان ەكى جىلدىق مەرزىمگە تاعايىندالادى.

قر ۇلتتىق اسسامبلەياسىنىڭ قۇرامى ازاماتتىق قوعام مەن جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ينستيتۋتتارىنىڭ ۇسىنىستارىن ەسكەرە وتىرىپ، قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتارىنان تۇرادى: ەتنومادەني بىرلەستىكتەردەن، قوعامدىق بىرلەستىكتەردەن جانە باسقا دا كوممەرتسيالىق ەمەس ۇيىمداردان، سونداي-اق استانانىڭ، وبلىستاردىڭ جانە رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالاردىڭ ءماسليحاتتارى مەن قوعامدىق كەڭەستەرىنەن 42 وكىل.

مۇشەلەردىڭ وكىلەتتىك مەرزىمى ءتورت جىل. قر ۇلتتىق اسسامبلەياسى زاڭ جوبالارىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قۇرىلتايىنا ۇسىنۋ ارقىلى زاڭ شىعارۋ باستاماسى قۇقىعىن جۇزەگە اسىرادى، سونداي-اق رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋم وتكىزۋدى ۇسىنۋ قۇقىعىنا يە. ءوزارا ءىس-قيمىل قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قۇرىلتايىمەن، مەملەكەتتىك ورگاندارمەن، قوعامدىق بىرلەستىكتەرمەن، باسقا دا كوممەرتسيالىق ەمەس ۇيىمدارمەن جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتارىمەن جۇزەگە اسىرىلادى.

ايماقتىق دەڭگەيدە قازاق ۇلتتىق اسسامبلەياسىنىڭ قىزمەتى جەرگىلىكتى قوعامدىق كەڭەستەر ارقىلى قولداۋ تاباتىن بولادى. قازاق ۇلتتىق اسسامبلەياسىنىڭ قىزمەتىن قارجىلاندىرۋ رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن جۇزەگە اسىرىلادى.

كەڭەس مۇشەلەرى جالاقىسىز جۇمىس ىستەيدى. ول جاڭا ورگاننىڭ حاتشىلىعى مەملەكەتتىك مەنشىكتە بولاتىنىن جانە بيۋدجەتتەن قارجىلاندىرىلاتىنىن، شتات سانى 10 ادامنان اسپايتىنىن ناقتىلادى.

حالىق كەڭەسىنىڭ مۇشەلەرى ەرىكتى نەگىزدە جۇمىس ىستەيدى; ەشكىم جالاقى المايدى. حالىق كەڭەسىنە كانديداتتاردى قوعام وكىلدەرى ۇسىنادى، بىراق ءتىزىمدى تۇپكىلىكتى بەكىتۋ پرەزيدەنتتە قالادى. ۇيىمنىڭ ديرەكتورى قازاقستان ازاماتى بولۋى، قوعاممەن جۇمىس ىستەۋ تاجىريبەسى بولۋى جانە ايتارلىقتاي قوعامدىق-ساياسي بەدەلگە يە بولۋى كەرەك ەكەنىن اتاپ ءوتۋ كەرەك.

كەرىمسال جۇباتقانوۆ،

س. سەيفۋللين اتىنداعى قازاق اگروتەحنيكالىق عىلىمي-زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ دوتسەنتى، تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتى

Abai.kz