پرەزيدەنت قاسىم-جومارت كەمەلۇلى توقاەۆقا جانە قۇرىلتاي مۇشەلەرىنە اشىق ۇندەۋ

قۇرمەتتى قاسىم-جومارت كەمەلۇلى!

قۇرمەتتى قۇرىلتاي مۇشەلەرى!

مەن بۇل ماسەلەنى سىرتتان باقىلاۋشى رەتىندە ەمەس، بالالارعا ارنالعان كونتەنت جاساپ، اۋدارىپ، قازاق تىلىندەگى تسيفرلىق ونىمدەردىڭ مۇمكىندىگى مەن قيىندىعىن كۇندەلىكتى كورىپ جۇرگەن جۋرناليست ءارى اۋدارماشى رەتىندە كوتەرىپ وتىرمىن.

مەنىڭ ايتپاعىم قاراپايىم كورىنگەنىمەن، ونىڭ ارتىندا قازاقستاننىڭ ۇزاق مەرزىمدى بولاشاعىنا قاتىستى ۇلكەن ماسەلە تۇر.

قازاقستاندا بالا كوپ. بىراق قازاق بالاسىنا ارنالعان ساپالى ۇلتتىق كونتەنت ءالى دە از.

بۇل – مادەنيەت سالاسىنىڭ عانا ماسەلەسى ەمەس. بۇل – ۇلتتىڭ بولاشاعى، قازاق ءتىلىنىڭ كەلەشەگى، ادامي كاپيتال، اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىك جانە كرەاتيۆتى ەكونوميكانىڭ ماسەلەسى.

قازاقستان حالقىنىڭ ۇشتەن ءبىرى – بالالار!

قازاقستاننىڭ دەموگرافيالىق قۇرىلىمىنا قاراساق، ءبىزدىڭ ەڭ ۇلكەن كاپيتالىمىزدىڭ ءبىرى انىق كورىنەدى.

18 جاسقا دەيىنگى بالالار ەل حالقىنىڭ شامامەن 34 پايىزىن قۇرايدى.

2021 جىلعى ۇلتتىق ساناق دەرەگىندە بالالاردىڭ 79 پايىزدان استامى – ەتنيكالىق قازاقتار بولعان.

وسى ەكى كورسەتكىشتى قاتار قاراعاندا، ەل حالقىنىڭ شامامەن 27 پايىزى – 18 جاسقا دەيىنگى قازاق بالالارى دەگەن شامامەن ەسەپ شىعادى. بۇل – وتە ۇلكەن اۋديتوريا.

بىراق مەنىڭ جۋرناليست جانە كونتەنت جاساۋشى رەتىندەگى سۇراعىم:

ءبىز وسى اۋديتورياعا نە ۇسىنىپ وتىرمىز؟
قازاق بالاسى ءوزىنىڭ تىلىندە قانشا مۋلتفيلم كورەدى؟
قانشا ساپالى انيماتسيالىق سەريال بار؟
قانشا ۇلتتىق كەيىپكەردى بىلەدى؟
قانشا قازاقشا عىلىمي-تانىمدىق ارنا بار؟
قانشا كوميكس، مانگا، ينتەراكتيۆتى كىتاپ، ءموبيلدى ويىن جاسالدى؟
قازاق ەرتەگىلەرىنىڭ قانشاسى زاماناۋي انيماتسياعا اينالدى؟
تاريحىمىزداعى تۇلعالاردىڭ قانشاسى بۇگىنگى بالانىڭ ەكرانىنان كورىنەدى؟

مىنە، ماسەلە وسىندا.

بالا تاربيەسىن تەك مەكتەپكە جۇكتەۋ – جەتكىلىكسىز.  بۇگىنگى بالا بۇرىنعىداي تەك مەكتەپتەن ءبىلىم الىپ، ۇيدە كىتاپ وقىپ وسپەيدى. ونىڭ ەكىنشى مەكتەبى – تسيفرلىق كەڭىستىك.

YouTube, TikTok, مۋلتفيلم، ويىن، كوميكس، الەۋمەتتىك جەلى، پودكاست، مۋزىكا جانە قازىر جاساندى ينتەللەكت بالانىڭ كۇندەلىكتى ومىرىنە كىرىپ كەتتى.

بالا كەيىپكەرلەر ارقىلى سويلەسۋدى ۇيرەنەدى. وقيعالار ارقىلى دۇنيەنى تانيدى. ءان ارقىلى ءتىلدىڭ ينتوناتسياسىن قابىلدايدى. ويىن ارقىلى مىنەز-قۇلىق مودەلىن مەڭگەرەدى. دەمەك، بالالار كونتەنتى – تاربيەنىڭ كولەڭكەدە قالعان، بىراق اسا قۋاتتى قۇرالى.

ءبىز مەكتەپكە ميللياردتاعان تەڭگە ينۆەستيتسيالايمىز. ال بالانىڭ مەكتەپتەن كەيىنگى ءتورت-بەس ساعاتىن كىم تاربيەلەپ جاتقانىن جەتكىلىكتى دەڭگەيدە ويلاپ ءجۇرمىز بە؟

بۇل سۇراققا شىنداپ جاۋاپ بەرەتىن ۋاقىت كەلدى.

بىزدە مۇرا بار. بىراق ونى بالاعا جەتكىزەتىن زاماناۋي فورما جەتىسپەيدى

قازاقستاننىڭ ەڭ ۇلكەن ارتىقشىلىعى – ءبىز كونتەنتتى نولدەن ويلاپ تابۋعا ءماجبۇر ەمەسپىز.

ءبىزدىڭ قولىمىزدا ۇشان-تەڭىز ماتەريال بار:

قازاق ەرتەگىلەرى.
اڭىزدار.
باتىرلار جىرى.
ءال-فارابي.
اباي.
شوقان.
ىبىراي.
احمەت.
ءاليحان.
مۇحتار.
قازاقتىڭ حاندارى مەن باتىرلارى.
ۇلتتىق ويىندار.
دومبىرا.
قازاقتىڭ تابيعاتى.
ەتنوگرافياسى.
تۇرمىس-سالتى.
بالالار فولكلورى.

بىراق وسىنىڭ ءبارىن بۇگىنگى بالانىڭ تىلىنە، ۆيزۋالدى الەمىنە جانە تسيفرلىق مادەنيەتىنە بەيىمدەۋ ماسەلەسى تولىق شەشىلگەن جوق.

بىزدە تاريح بار، بىراق ونىڭ زاماناۋي كەيىپكەرلەرى از. بىزدە ەرتەگى بار، بىراق ونىڭ تسيفرلىق الەمدەگى نۇسقاسى جەتكىلىكسىز. بىزدە ءتىل بار، بىراق سول تىلدە بالانى ەكرانعا ەرىكتى تۇردە قايتا-قايتا شاقىراتىن كونتەنت از.

ەڭ قاۋىپتى نارسە – بالانىڭ نازارىن جوعالتۋ

ءبىز كەيدە «قازاقشا كونتەنت كەرەك» دەگەندە ماسەلەنى ءتىل تۇرعىسىنان عانا قاراستىرامىز. مەنىڭشە، بۇل جەتكىلىكسىز. بالاعا قازاقشا كونتەنت جاساۋ – قازاقشا اۋدارىپ قويۋ دەگەن ءسوز ەمەس.

بالا ونى كورۋى كەرەك. ۇناتۋى كەرەك. كەيىپكەرىن جاقسى كورۋى كەرەك. وقيعاسىن كۇتۋى كەرەك. دوستارىنا كورسەتۋى كەرەك. ويىن رەتىندە پايدالانۋى كەرەك. ياعني قازاق ءتىلى بالانىڭ تسيفرلىق الەمىندە قىزىقتى ءارى زاماناۋي تىلگە اينالۋى قاجەت.

بۇل ءۇشىن تەك اۋدارماشى جەتكىلىكسىز. ستسەناريست، رەجيسسەر، انيماتور، يلليۋستراتور، كومپوزيتور، دىبىس رەجيسسەرى، ديزاينەر، پروگرامميست، پەداگوگ جانە ماركەتولوگ بىرىگۋى كەرەك.

سوندىقتان بىزگە جەكە-جەكە جوبالار ەمەس، ۇلتتىق بالالار كونتەنتى يندۋسترياسى قاجەت.

جاساندى ينتەللەكت – جاڭا مۇمكىندىك

بۇگىن بۇل ماسەلەنى شەشۋگە بۇرىنعىدان الدەقايدا كوپ مۇمكىندىك بار.

جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگيالارى ستسەناري جازۋعا، يلليۋستراتسيا جاساۋعا، كەيىپكەر ازىرلەۋگە، انيماتسيا قۇرۋعا، داۋىس سينتەزدەۋگە، مۋزىكا جاساۋعا، دۋبلياج بەن سۋبتيتر دايىنداۋعا مۇمكىندىك بەرىپ وتىر.

ارينە، جاساندى ينتەللەكت ادام شىعارماشىلىعىن الماستىرمايدى. بىراق ول شاعىن شىعارماشىلىق توپتاردىڭ مۇمكىندىگىن بىرنەشە ەسەگە ارتتىرا الادى. بۇرىن ۇلكەن ستۋديا قاجەت بولعان جوبانى بۇگىندە بىرنەشە جاس مامان باستاپ كەتە الادى. سوندىقتان قازاقستاننىڭ اۋىلىنداعى نەمەسە شاعىن قالاسىنداعى تالانتتى بالا دا ەرتەڭ قازاقشا انيماتسيا جاساۋشى اۆتور بولا الادى.

بىراق وعان مۇمكىندىك كەرەك. ءبىلىم كەرەك. تەحنيكا كەرەك. مەنتور كەرەك. پلاتفورما كەرەك. ەڭ باستىسى – نارىق كەرەك.

پرەزيدەنتكە جانە قۇرىلتايعا ۇسىنىس

وسىعان بايلانىستى مەن قازاقستاندا «ۇلتتىق بالالار كونتەنتى» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن ازىرلەۋدى ۇسىنامىن.

بۇل باعدارلامانى كەزەكتى قىسقا مەرزىمدى گرانتتار جيىنتىعىنا اينالدىرماي، ناقتى يندۋستريالىق جوبا رەتىندە قاراستىرعان ءجون.

ءبىرىنشى:  ۇلتتىق بالالار كونتەنتى قورىن قۇرۋ 

قازاق ەرتەگىلەرى، اڭىزدارى، تاريحي وقيعالارى مەن ۇلتتىق كەيىپكەرلەرىنىڭ بىرىڭعاي تسيفرلىق بازاسى جاسالۋى قاجەت. ول ستسەناريستەرگە، انيماتورلارعا، مۇعالىمدەرگە، بالالار جازۋشىلارىنا جانە شىعارماشىلىق ستۋديالارعا قولجەتىمدى بولعانى ءجون.

ەكىنشى: «1000 قازاق كەيىپكەرى» جوباسىن باستاۋ

قازاقستان تاريحى مەن مادەنيەتىندەگى تۇلعالار، فولكلورلىق كەيىپكەرلەر جانە قازىرگى زامان قاھارماندارى نەگىزىندە جاڭا بالالار كەيىپكەرلەرىنىڭ قورىن جاساۋعا بولادى. ءار كەيىپكەردىڭ ءوز تاريحى، مىنەزى، ۆيزۋالدىق ءستيلى، كىتابى، ءمۋلتفيلمى جانە تسيفرلىق ءونىمى بولۋى ءتيىس.

ءۇشىنشى: قازاقشا انيماتسيا مەن AI-كونتەنت ستۋديالارىن قولداۋ

اسىرەسە جاستار مەن وڭىرلىك شىعارماشىلىق توپتارعا مۇمكىندىك بەرۋ كەرەك. ءبىر عانا استانا مەن الماتىعا ەمەس، وبلىستار مەن اۋداندارعا دا باعىتتالعان شاعىن وندىرىستىك ورتالىقتار قاجەت.

ءتورتىنشى: قازاقشا بالالار كونتەنتىنە ارنايى مەملەكەتتىك تاپسىرىس

مەملەكەتتىك تاپسىرىس تەك تەلەۆيزيالىق ونىممەن شەكتەلمەۋى كەرەك.

وعان YouTube-سەريال، قىسقا انيماتسيا، كوميكس، اۋديوكىتاپ، پودكاست، ءموبيلدى ويىن، ينتەراكتيۆتى ەرتەگى، ءبىلىم بەرۋ ۆيدەوسى جانە AI-انيماتسيا سياقتى جاڭا فورماتتار كىرۋى قاجەت.

بەسىنشى: بالالار كونتەنتىن وندىرۋشىلەرگە ەمەس، ناتيجەگە قارجى ءبولۋ

مەملەكەت قارجىلاندىرعان ءونىمنىڭ قانشا قارالىم جيناعانى، قانشا بالا پايدالانعانى، قانشا تىلگە اۋدارىلعانى جانە حالىقارالىق نارىققا شىققانى دا باعالانۋى كەرەك. ياعني: «قانشا اقشا ءبولىندى؟» ەمەس، «قانشا بالاعا جەتتى؟» دەگەن ولشەم ءبىرىنشى ورىندا تۇرۋى ءتيىس.

التىنشى: بالالار كونتەنتىن ەكسپورتتىق ونىمگە اينالدىرۋ

قازاق تىلىندەگى كونتەنت تەك قازاقستان ءۇشىن جاسالماۋى كەرەك. قازاق ەرتەگىسى اعىلشىن، تۇرىك، ورىس، قىتاي جانە باسقا تىلدەرگە اۋدارىلىپ، حالىقارالىق نارىققا شىعۋى مۇمكىن. ءبىزدىڭ ۇلتتىق كەيىپكەرىمىز شەتەلدىك بالاعا دا قىزىقتى بولۋى ىقتيمال.

بۇل – مادەني ديپلوماتيا. بۇل – ۇلتتىق برەند. بۇل – كرەاتيۆتى ەكونوميكا.

قۇرىلتايعا ءبىر ۇسىنىس

قۇرىلتاي اياسىندا «بالالار كونتەنتى جانە ۇلتتىق تسيفرلىق مادەنيەت» ارنايى سەكتسياسىن قۇرۋدى ۇسىنامىن.

بۇل الاڭعا:

• جۋرناليستەر;
• بالالار جازۋشىلارى;
• اۋدارماشىلار;
• انيماتورلار;
• رەجيسسەرلەر;
• IT ماماندارى;
• پەداگوگتەر;
• پسيحولوگتەر;
• كاسىپكەرلەر;
• اتا-انالار;
• بالالاردىڭ وزدەرى قاتىسۋى كەرەك.

ويتكەنى بالالار تۋرالى شەشىمدى ەرەسەكتەر عانا قابىلداپ قويماۋى ءتيىس. بالانىڭ ءوزى دە قانداي كونتەنت كورگىسى كەلەتىنىن ايتۋى كەرەك.

مەنىڭ جەكە كاسىبي ۇسىنىسىم:

مەن جۋرناليست-اۋدارماشى ءارى بالالار كونتەنتىن جاساۋشى رەتىندە بۇل جۇمىستىڭ ىشكى قيىندىقتارىن جاقسى تۇسىنەمىن.

قازاق تىلىنە ءماتىن اۋدارۋ – ءبىر ماسەلە. ونى بالاعا قىزىقتى ەتىپ اۋدارۋ – مۇلدەم باسقا ماسەلە.

ستسەناريدى قازاقشا جازۋ – ءبىر ماسەلە. ونى بالانىڭ ەموتسياسىنا جەتكىزۋ – باسقا ماسەلە.

جاساندى ينتەللەكت ارقىلى سۋرەت جاساۋ – وڭايلاپ كەلەدى. بىراق قازاق بالاسىنىڭ جۇرەگىنە جاقىن كەيىپكەر جاساۋ – ۇلكەن شىعارماشىلىق مىندەت.

سوندىقتان مەن وسى باعىتتا جۇمىس ىستەيتىن جۋرناليستەر، اۋدارماشىلار، پەداگوگتەر جانە شىعارماشىلىق مامانداردىڭ تاجىريبەسىن مەملەكەتتىك ساياسات قالىپتاستىرۋ كەزىندە پايدالانۋدى ۇسىنامىن.

قۇرمەتتى قاسىم-جومارت كەمەلۇلى!

قازاقستاننىڭ بولاشاعى تۋرالى كوپ ايتامىز. ءبىز ءبىلىمدى ۇرپاق تاربيەلەگىمىز كەلەدى. تسيفرلىق قازاقستان قۇرامىز دەيمىز. جاساندى ينتەللەكت داۋىرىنە قادام باسىپ جاتىرمىز. قازاق ءتىلىن دامىتامىز دەيمىز. كرەاتيۆتى يندۋستريانى وركەندەتەمىز دەيمىز. وسىنىڭ ءبارىنىڭ توعىساتىن ءبىر نۇكتەسى بار.

ول – بۇگىنگى بالا. ەگەر ءبىز بالانىڭ تىلىنە، قيالىنا جانە تسيفرلىق الەمىنە بۇگىن كىرمەسەك، ەرتەڭ كەش بولۋى مۇمكىن. ويتكەنى بالا كۇتىپ وتىرمايدى. ول قازىر-اق كونتەنت كورىپ وتىر. قازىر-اق كەيىپكەر تاڭداپ وتىر. قازىر-اق ءتىل ۇيرەنىپ وتىر. قازىر-اق ءوزىنىڭ مادەني الەمىن قالىپتاستىرىپ جاتىر.

سوندىقتان ءبىزدىڭ تاڭداۋىمىز انىق بولۋى كەرەك: بالانى تەك كونتەنت تۇتىنۋشىسى رەتىندە قالدىرامىز با، الدە ونىڭ قيالىن قالىپتاستىراتىن ۇلتتىق كونتەنتتى ءوزىمىز جاسايمىز با؟

مەنىڭشە، قازاقستان ەكىنشىسىن تاڭداۋى ءتيىس!

قورىتىندى: قازاقستاندا شامامەن 34 پايىز بالا بار. ولاردىڭ باسىم بولىگى – قازاق بالالارى. بۇل – جاي ستاتيستيكا ەمەس. بۇل – قازاقستاننىڭ ەڭ ۇلكەن بولاشاق اۋديتورياسى.

بىزدە مۇرا بار. بىزدە ءتىل بار. بىزدە تالانت بار. بىزدە تەحنولوگيا بار. ەندى وسى مۇمكىندىكتەردى بىرىكتىرەتىن مەملەكەتتىك ەرىك پەن جۇيەلى يندۋستريالىق ساياسات كەرەك.

مەن پرەزيدەنتكە جانە قۇرىلتاي مۇشەلەرىنە بالالار كونتەنتىن مادەنيەتتىڭ قوسالقى باعىتى ەمەس، ۇلتتىق دامۋ ساياساتىنىڭ ستراتەگيالىق باعىتى رەتىندە قاراستىرۋدى ۇسىنامىن. ويتكەنى بۇگىن قازاق بالاسى كورگەن كەيىپكەر – ەرتەڭگى قازاق ازاماتىنىڭ دۇنيەتانىمىنا اسەر ەتەدى.

بۇگىن بالا تىڭداعان ءتىل – ەرتەڭگى قوعامنىڭ تىلىنە اينالادى. بۇگىن بالا قيالداعان الەم – ەرتەڭگى قازاقستاننىڭ بەينەسىنە اينالۋى مۇمكىن. سوندىقتان قازاقستانعا جاي عانا كوپ بالا ەمەس، ءوزىنىڭ ءتىلىن، مادەنيەتىن، تاريحىن جانە بولاشاعىن سۇيەتىن، الەممەن تەڭ سويلەسە الاتىن بالا كەرەك.

ال ونداي ۇرپاقتى تاربيەلەۋدىڭ ءبىر جولى – ونىڭ ەكرانىن ساپالى ۇلتتىق كونتەنتپەن تولتىرۋ!

قۇرمەتپەن،

ءابىل-سەرىك ابىلقاسىمۇلى الىاكبار،

جۋرناليست-اۋدارماشى، فونولوگ-عالىم، ادەبيەت تەورياسىنىڭ زەرتتەۋشىسى، فيلولوگيا ماگيسترى، بالالار كونتەنتىن جاساۋشى، Abai.kz اقپاراتتىق پورتالىنىڭ اباي وبلىسى بويىنشا مەنشىكتى ءتىلشىسى، «قۇنانباي قاجى اتىنداعى الاش اۋدارماشىلار وداعى» قوعامدىق قورىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى، احمەت بايتۇرسىنۇلى مەدالىنىڭ يەگەرى

Abai.kz