سوڭعى جەتى جىلدا قازاقستاندا ەڭبەك نارىعى، عىلىم، ءبىلىم بەرۋ جانە الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىم قاتار دامىدى. بۇل ۇدەرىستەردى تۇتاس قاراستىرعاندا ورتاق باعىت ايقىن كورىنەدى: ەندىگى مىندەت مۇمكىندىكتەر اۋقىمىن كەڭەيتۋمەن عانا شەكتەلمەي، ولاردىڭ ساپاسىن ارتتىرۋعا نەگىزدەلەدى. ەكونوميكا ءۇشىن بۇل تۇراقتى ءارى ءونىمدى جۇمىس ورىندارى، عىلىم ءۇشىن جاڭا تەحنولوگيالار مەن پراكتيكالىق ازىرلەمەلەر، ال الەۋمەتتىك سالا ءۇشىن بىلىمگە، دەنساۋلىققا جانە ادام دامۋىنا سالىناتىن ينۆەستيتسيالار.

نەگىزگى كورسەتكىشتەردىڭ ءبىرى - جۇمىسپەن قامتۋ. 2019-2025 جىلدارى ەلىمىزدە 3,6 ملن-نان استام جاڭا جۇمىس ورنى قۇرىلدى. ونىڭ 2,4 ميلليونى تۇراقتى جۇمىس ورىندارى. تەك 2025 جىلدىڭ وزىندە 564,2 مىڭ جاڭا جۇمىس ورنى اشىلىپ، ولاردىڭ 64%-ى تۇراقتى سيپاتقا يە بولدى. 2026 جىلدىڭ ەكىنشى توقسانىندا ەكونوميكادا جۇمىسپەن قامتىلعاندار سانى 9,4 ملن ادامعا جەتىپ، ءبىر جىلدا 79,2 مىڭ ادامعا ارتتى.

بۇل رەتتە كەلەسى كەزەڭدە باستى نازار تەك جۇمىس ورىندارىنىڭ سانىنا ەمەس، ولاردىڭ ساپاسىنا اۋدارىلادى. ەڭبەكاقى دەڭگەيى، ەڭبەك ونىمدىلىگى، كاسىبي ءوسۋ مۇمكىندىگى، سونداي-اق وڭدەۋ ونەركاسىبى، قۇرىلىس، اۋىل شارۋاشىلىعى جانە كولىك سالالارىنداعى تۇراقتى جۇمىسپەن قامتۋدى كەڭەيتۋ ماڭىزدى. مۇنداي سالالار قوسىلعان قۇن قالىپتاستىرىپ، جاڭا وندىرىستىك تىزبەكتەردىڭ دامۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى.

تەحنولوگيالىق دامۋ عىلىممەن تىكەلەي بايلانىستى. جەتى جىلدا عىلىمي-زەرتتەۋ جانە تاجىريبەلىك-كونسترۋكتورلىق جۇمىستارعا جۇمسالاتىن ىشكى شىعىندار 72,2 ملرد تەڭگەدەن 261,5 ملرد تەڭگەگە دەيىن ءوسىپ، 3,6 ەسە ارتتى. ال 2020-2025 جىلدارى بۇل كورسەتكىش 89 ملرد تەڭگەدەن 261,5 ملرد تەڭگەگە دەيىن ۇلعايدى.

ەندىگى باستى ماسەلە - سالىنعان قاراجاتتىڭ ناقتى ناتيجەگە اينالۋى. عىلىمدى دامىتۋدىڭ كەلەسى كەزەڭى قارجىلاندىرۋ كولەمىن ارتتىرۋمەن عانا ەمەس، زەرتتەۋلەردى ناقتى تەحنولوگيالارعا، ازىرلەمەلەرگە جانە ەكونوميكاعا قاجەتتى شەشىمدەرگە اينالدىرۋمەن بايلانىستى. عىلىم مەن ءوندىرىستىڭ بايلانىسىن كۇشەيتىپ، جاس مامانداردى ناقتى زەرتتەۋ جوبالارىنا تارتۋ ماڭىزدى. عىلىمي زەرتتەۋلەر ەڭبەك ونىمدىلىگىن ارتتىرۋدىڭ، جاڭا وندىرىستەر قۇرۋدىڭ جانە يمپورتتىق تەحنولوگيالارعا تاۋەلدىلىكتى تومەندەتۋدىڭ نەگىزى رەتىندە قاراستىرىلادى.

ۇزاق مەرزىمدى دامۋدىڭ تاعى ءبىر ماڭىزدى نەگىزى - ءبىلىم بەرۋ. سوڭعى جەتى جىلدا مەملەكەت 655 680 ءبىلىم گرانتىن ءبولىپ، وعان جالپى 1,5 ترلن تەڭگە باعىتتادى. وسى كەزەڭدە ستۋدەنتتەردىڭ بازالىق ستيپەندياسى شامامەن 2,5 ەسە ءوسىپ، 2019 جىلعى 20 949 تەڭگەدەن 52 مىڭ تەڭگەدەن استام مولشەرگە جەتتى. ماگيسترانتتاردىڭ ستيپەندياسى 117 مىڭ تەڭگەدەن اسادى، ال دوكتورانتتارعا 262,5 مىڭ تەڭگە تولەنەدى.

جوعارى ءبىلىم ينفراقۇرىلىمى دا كەڭەيىپ كەلەدى. جەتى جىلدا 66 104 ورىنعا ارنالعان 267 ستۋدەنتتىك جاتاقحانا اشىلدى. سونىڭ ناتيجەسىندە جاتاقحانا ورىندارىنىڭ تاپشىلىعى 82 مىڭنان 5,2 مىڭعا دەيىن قىسقاردى. سونىمەن بىرگە قازاقستاندا شەتەلدىك جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ 33 فيليالى جۇمىس ىستەيدى.

ادامي كاپيتالعا ينۆەستيتسيا مەكتەپتەن باستالادى. 2019 جىلدان بەرى قازاقستاندا 1,1 ملن وقۋشى ورنىنا ارنالعان 1301 مەكتەپ سالىندى. ناتيجەسىندە ءۇش اۋىسىمدى مەكتەپتەر سانى 5 ەسە، اپاتتى مەكتەپتەر سانى 2 ەسە، ال جالپى وقۋشى ورنىنىڭ تاپشىلىعى 4 ەسە ازايدى.

«كەلەشەك مەكتەپتەرى» ۇلتتىق جوباسى اياسىندا 460 مىڭ وقۋشى ورنىنا ارنالعان جاڭا فورماتتاعى 217 مەكتەپ سالىندى. ولاردا STEM-زەرتحانالار، روبوتوتەحنيكا جانە ينفورماتيكا كابينەتتەرى، زاماناۋي پاندىك كابينەتتەر، شىعارماشىلىق جانە سپورتتىق كەڭىستىكتەر قاراستىرىلعان.

ادامي كاپيتال تەك بىلىممەن شەكتەلمەيدى. ونىڭ ماڭىزدى قۇرامداس بولىگى - حالىق دەنساۋلىعى. سوڭعى جەتى جىلدا ەلىمىزدە 1 259 دەنساۋلىق ساقتاۋ نىسانى پايدالانۋعا بەرىلدى. اۋىلدىق دەنساۋلىق ساقتاۋدى جاڭعىرتۋ اياسىندا العاشقى مەديتسينالىق-سانيتاريالىق كومەك كورسەتەتىن 655 نىسان سالىندى. 200-دەن استام اۋىل العاش رەت ءوز مەديتسينالىق مەكەمەسىنە يە بولىپ، شامامەن 1 ملن اۋىل تۇرعىنى مەديتسينالىق كومەكتى تۇرعىلىقتى جەرىنە جاقىن جەردەن الۋ مۇمكىندىگىنە قول جەتكىزدى.

وسىلايشا، قازاقستاننىڭ دامۋ باعىتى جەكەلەگەن سالالاردىڭ وسۋىمەن عانا ەمەس، ولاردىڭ ءوزارا بايلانىسىمەن ايقىندالادى. جاڭا جۇمىس ورىندارى بىلىكتى كادرلاردى قاجەت ەتەدى، زاماناۋي وندىرىستەرگە جاڭا تەحنولوگيالار كەرەك، تەحنولوگيالىق دامۋ مىقتى عىلىمعا سۇيەنەدى، ال مۇنىڭ بارلىعى قولجەتىمدى ءبىلىم بەرۋ مەن دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنسىز مۇمكىن ەمەس.

كەلەسى كەزەڭدە ناتيجە سالىنعان قاراجاتتىڭ نەمەسە سالىنعان نىسانداردىڭ كولەمىمەن عانا ولشەنبەيدى. نەگىزگى كورسەتكىش جاڭا جۇمىس ورىندارىنىڭ قانشالىقتى ءونىمدى بولاتىنىنا، عىلىمي زەرتتەۋلەردىڭ ەكونوميكاعا قانشالىقتى قاجەت ەكەنىنە، ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ ەڭبەك نارىعىنىڭ سۇرانىسىنا قانشالىقتى سايكەس كەلەتىنىنە جانە الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىمنىڭ ازاماتتار ءۇشىن ناقتى قولجەتىمدى بولۋىنا بايلانىستى بولادى.