ورتالىق ازيا ايماعىنداعى قارجىلىق جۇيە مەن ۆاليۋتا نارىعى گەوساياسي جاعدايلارعا، سىرتقى ساۋدا ديناميكاسىنا جانە ىشكى ماكروەكونوميكالىق رەفورمالارعا سايكەس بەلسەندى وزگەرىستەردى باستان وتكەرۋ ۇستىندە.

ءوڭىر ەلدەرىندەگى باستى جاڭالىقتار مەن تەندەنتسيالاردى قىسقاشا تومەندەگىشە تۇيىندەۋگە بولادى:

قازاقستان: تەڭگە باعامى مەن ۇلتتىق بانك ساياساتى

قازاقستان ۇلتتىق بانكى ينفلياتسيالىق قىسىمدى تومەندەتۋ ماقساتىندا قاتاڭ اقشا-نەسيە ساياساتىن ۇستانىپ وتىر. بازالىق مولشەرلەمە دەڭگەيى ىشكى نارىقتى تۇراقتاندىرۋعا باعىتتالىپ وتىرعانى قۋانتادى.

تەڭگە باعامى مۇناي باعاسى مەن ۇلتتىق قوردان ترانسفەرتتەردى ساتۋ كولەمىنە تىعىز بايلانىستى بولىپ وتىرعانىن دا جاقسى بىلەمىز. سانكتسيالىق شەكتەۋلەرگە بايلانىستى لوگيستيكالىق باعىتتاردىڭ وزگەرۋى سىرتقى ساۋدا ەسەپ ايىرىسۋلارىنا ىقپال ەتىپ جاتقان جايى بار.

تسيفرلىق ۆاليۋتا جوباسىن ەنگىزۋ بويىنشا قانات قاقتىىپ كەلەدى جوبالار ءساتتى ءوتىپ، مەملەكەتتىك ساتىپ الۋلار مەن بيۋدجەتتىك قاراجاتتى ترانزيتتەۋ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتۋگە باسىمدىق بەرىلىپ كەلەدى.

وزبەكستان: ۆاليۋتا رەفورماسى جانە قارجىلىق رەتتەۋ

ورتالىق بانك بانكنوتتىق قاتاردى رەتتەپ، اقشا اينالىمىن باقىلاۋدا ۇستاپ وتىر. جاقىندا تاراعان 1 ملن سۋمدىق بانكنوت تۋرالى قاۋەسەتتەردى ورتالىق بانك رەسمي تۇردە جوققا شىعارىپ، قارجىلىق تۇراقتىلىقتى ساقتاۋ ساياساتىن راستادى.

وزبەكستاندا مەملەكەتتىك بانكتەردى ترانسفورماتسيالاۋ جانە شەتەلدىك ينۆەستورلاردى تارتىپ، جەكەشەلەندىرۋ ءۇردىسى جالعاسۋدا.

ۆاليۋتا باعامىن نارىقتىق سۇرانىسقا ساي بەلگىلەۋ جانە حالىقارالىق قارجى ينستيتۋتتارىمەن (حۆف، دۇنيەجۇزىلىك بانك) ىنتىماقتاستىق نىعايتىپ جاتىر.

قىرعىزستان: سومنىڭ تۇراقتىلىعى مەن التىن نارىعى

ۇلتتىق بانك ۆاليۋتا نارىعىنداعى اۋىتقۋلاردى جۇمسارتۋ ماقساتىندا جۇيەلى تۇردە ينتەرۆەنتسيالار جاساپ، دوللار باعامىن تۇراقتى ۇستاۋعا كۇش سالىپ كەلەدى.

ەلدە التىن ءوندىرىسى مەن ونى ىشكى رەزەرۆتەرگە ساتىپ الۋ ساياساتى جيىنتىق رەزەرۆتەردىڭ وسۋىنە جاعداي جاساپ وتىر.

ايماقتىق جانە حالىقارالىق تولەم جۇيەلەرىمەن ينتەگراتسيالانۋ، تسيفرلىق سومدى دامىتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە.

تاجىكستان مەن تۇركىمەنستان: باقىلاۋ جانە اقشا اۋدارىمدارى

تاجىكستان: سوموني باعامى نەگىزىنەن شەتەلدەن (اسىرەسە رەسەيدەن) كەلەتىن ەڭبەك ميگرانتتارىنىڭ اقشا اۋدارىمدارىنا تاۋەلدى. ورتالىق بانك ىشكى نارىقتاعى قولما-قول شەتەل ۆاليۋتاسىنىڭ تاپشىلىعىن بولدىرماۋ ءۇشىن باقىلاۋدى كۇشەيتكەن.

تۇركىمەنستان: ماناتتىڭ رەسمي جانە پاراللەل (قارا بازار) باعامى اراسىنداعى ايىرماشىلىقتى ازايتۋ ساياساتى مەن مەملەكەتتىك قارجىلىق مونوپوليانى ساقتاۋ ءۇردىسى بايقالادى.

جالپى ايماقتىق تەندەنتسيا: ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ ورتالىق بانكتەرى دوللارسىزداندىرۋ (دەدوللاريزاتسيا), ىشكى ۆاليۋتالارعا دەگەن سەنىمدى ارتتىرۋ، وڭىرارالىق ساۋدادا ۇلتتىق ۆاليۋتالارمەن ەسەپ ايىرىسۋ ۇلەسىن كوبەيتۋ جانە دە-فينانستىق تسيفرلاندىرۋدى جەدەلدەتۋ باعىتىندا بەلسەندى جۇمىس ىستەپ جاتىر.

ءابىل-سەرىك الىاكبار

Abai.kz