رەسەيدەگى «ياندەكس» داتا-ورتالىقتارىنا (ايتالىق، ۆلاديمير وبلىسىنداعى نەگىزگى سەرۆەرلىك ينفراقۇرىلىمعا) درون سوققىلارىنىڭ جاسالۋى جانە سەرۆەرلەردىڭ ىستەن شىعۋى قازاقستاننىڭ تسيفرلىق ورتاسىنا تىكەلەي جانە جاناما تۇردە ايتارلىقتاي اسەر ەتتى.

سەبەبى «ياندەكس» — تەك رەسەيدە ەمەس، قازاقستاندا دا كۇندەلىكتى سەرۆيستەردىڭ، لوگيستيكانىڭ، بيزنەستىڭ جانە جادىلىق تەحنولوگيالاردىڭ نەگىزىن قۇراپ وتىرعان نەگىزگى ويىنشىلاردىڭ ءبىرى. اتالعان وقيعانىڭ قازاقستانعا ىقپالىن 4 نەگىزگى باعىتقا ءبولىپ قاراستىرۋعا بولادى:

تۇتىنۋشىلىق جانە كولىك-لوگيستيكالىق اقاۋلار (Direct User Impact)

«Yandex Go» (تاكسي جانە جەتكىزۋ): قازاقستانداعى تاكسي نارىعىنىڭ باسىم بولىگىن (90%-عا جۋىق) «Yandex Go» باقىلايدى. رەسەيدەگى ورتالىق سەرۆەرلەر مەن داتا-ورتالىقتاردىڭ زاقىمدانۋى قازاقستانداعى قولدانبالاردىڭ («Yandex Go»، «Yandex Food») جۇمىسىن ۋاقىتشا توقتاتۋعا نەمەسە بۇعاتتالۋىنا اكەلەدى.

تاپسىرىستاردى قابىلداۋ جۇيەسىنىڭ ىستەن شىعۋى مىڭداعان جۇرگىزۋشىلەر مەن كۋرەرلەردىڭ جۇمىسىن توقتاتىپ، قالالارداعى كولىك ينفراقۇرىلىمى مەن جەتكىزۋ قىزمەتتەرىنە تىكەلەي كەرى اسەرىن تيگىزەدى.

شاعىن جانە ورتا بيزنەسكە تونەتىن قاۋىپ

قازاقستانداعى كوپتەگەن وتاندىق كومپانيالار، ينتەرنەت-دۇكەندەر مەن ستارتاپتار ءوز دەرەكتەر بازاسى مەن IT-ينفراقۇرىلىمىن «Yandex Cloud» جۇيەسىندە ساقتايدى.

داتا-ورتالىقتاردىڭ فيزيكالىق تۇردە زاقىمدانۋى نەمەسە سەرۆەرلەردىڭ ءسونۋى قازاقستاندىق كومپانيالاردىڭ سايتى، CRM جۇيەلەرى، ونلاين-تولەمدەرى مەن ىشكى بازالارىنىڭ اجىراپ قالۋىنا (downtime) سەبەپ بولادى. بۇل وتاندىق بيزنەس ءۇشىن تىكەلەي قارجىلىق شىعىن.

تسيفرلىق ەگەمەندىك جانە دەرەكتەر قاۋىپسىزدىگى

بۇل جاعداي قازاقستان ازاماتتارىنىڭ دەربەس دەرەكتەرى شەتەلدىك (رەسەيدەگى) داتا-ورتالىقتاردا ساقتالعان كەزدە قانشالىقتى وسال بولاتىنىن كورسەتتى. سوعىس ايماعىنداعى فيزيكالىق ينفراقۇرىلىمعا سوققى بەرىلۋى — گەوساياسي تاۋەكەلدەردىڭ تسيفرلىق سەكتورعا دا جەتكەنىن دالەلدەيدى.

قازاقستان بيلىگى جەرگىلىكتى تۇتىنۋشىلارعا قىزمەت كورسەتەتىن شەتەلدىك IT-كومپانيالاردان سەرۆەرلەرى مەن دەرەكتەر بازاسىن قازاقستاننىڭ ىشىنە (لوكاليزاتسيا) كوشىرۋدى تالاپ ەتۋ پروتسەسىن جەدەلدەتەدى.

نارىقتىڭ باسقا بالامالارعا (AWS, Google, جەرگىلىكتى داتا-تسەنترلەر) اۋىسۋى

سالىستىرمالى تۇردە ارزان ءارى قولايلى دەپ «ياندەكس» سەرۆەرلەرىن تاڭداعان قازاقستاندىق كومپانيالار ەندى بالاما ىزدەۋگە ءماجبۇر بولادى (مىسالى، «Amazon Web Services» (AWS), «Google Cloud»، «Microsoft Azure» نەمەسە «Astana Hub» بازاسىنداعى وتاندىق سەرۆەرلەر).

بۇل وقيعا قازاقستاننىڭ ءوز ىشىندە وزگەگە تاۋەلسىز، زاماناۋي «Tier» III/IV دەڭگەيىندەگى داتا-ورتالىقتاردى سالۋ پروتسەسىنە سەرپىن بەرەدى.

ءتۇيىن: رەسەيلىك ينفراقۇرىلىمعا جاسالعان بۇل سوققىلار — قازاقستاننىڭ تسيفرلىق ينفراقۇرىلىمى ءۇشىن ۇلكەن «دابىل سيگنالى» (دابىل كاعۋ).

قازاقستان ءۇشىن باستى ساباق - رەسەيلىك سەرۆيستەرگە (ياندەكس، VK, ت.ب.) شەكتەن تىس تاۋەلدىلىكتەن ارىلىپ، دەربەس دەرەكتەردى ەل ىشىندە ساقتاۋدى تەزدەتۋ جانە تسيفرلىق ەگەمەندىكتى قامتاماسىز ەتۋ. قازاقستاندىق بيزنەس جاقىن ارادا ءوز دەرەكتەرىن رەسەي سەرۆەرلەرىنەن باسقا قاۋىپسىز ايماقتارعا (باتىستىق بۇلتتىق سەرۆيستەرگە نەمەسە جەرگىلىكتى داتا-تسەنترلەرگە) جاپپاي كوشىرە باستايدى.

Abai.kz