«اباي» جۋرنالىنىڭ بۇگىنى مەن مەتسەناتتىق ءداستۇر
قازاق حالقىنىڭ تانىم-تۇسىنىگىندە جومارتتىق پەن قايىرىمدىلىق – ادام بويىنداعى ەڭ ىزگى قاسيەتتەردىڭ ءبىرى.
«جومارت جوقتىعىن بىلدىرمەس، جۇيرىك توقتىعىن بىلدىرمەس» دەگەن اتالى ءسوز قولىنداعى بارىن ەل يگىلىگىنە جۇمسايتىن، جاقسىلىعىن جاريا ەتپەي، اينالاسىنا شاپاعاتىن تيگىزەتىن ازاماتتارعا قاراتا ايتىلعانداي. مۇنداي جانداردىڭ قادىرى بايلىعىمەن ەمەس، ادامگەرشىلىگىمەن، كەڭدىگىمەن، ەلگە دەگەن جاناشىرلىعىمەن ولشەنەدى. قوعامنىڭ دامۋى ءۇشىن وسىنداي جاناشىر ازاماتتاردىڭ ورنى ەرەكشە. اسىرەسە، سەمەي سەكىلدى تاريحي ءارى رۋحاني شاھاردىڭ وركەندەۋىنە ەل ازاماتتارىنىڭ اتسالىسۋى ماڭىزدى.
«اباي» جۋرنالى: ۇلتتىق مۇرانىڭ التىن بەسىگى
ۇلى حاكىم ابايدىڭ ەسىمىن يەلەگەن ەكى باق: ءبىرى — سايت، ءبىرى جۋرنال ەكەنى بەلگىلى. وسى قاتارداعى «اباي» رەسپۋبليكالىق فولكلورلىق-ەتنوگرافيالىق ادەبي-كوركەم جۋرنالى – ۇلت ادەبيەتى مەن مادەنيەتىن، فولكلورى مەن ەتنوگرافياسىن، تاريحي مۇراسى مەن رۋحاني قۇندىلىقتارىن ناسيحاتتاپ كەلە جاتقان بىرەگەي باسىلىم.
اباي، شاكارىم، مۇحتار مۇراسىن زەردەلەپ، ۇلتتىق دۇنيەتانىمنىڭ تەرەڭ قاتپارلارىن بۇگىنگى وقىرمانعا جەتكىزۋدى ماقسات تۇتقان باسىلىمنىڭ دامۋىنا قولداۋ كورسەتۋ – ەلدىڭ رۋحاني قازىناسىنا قوسىلعان ۇلەس. ويتكەنى رۋحانياتقا جاسالعان دەمەۋشىلىك – كەلەر ۇرپاقتىڭ تانىمىنا، ۇلتتىق ساناسىنا جاسالعان قامقورلىق. جومارتتىق – تەك ماتەريالدىق كومەك كورسەتۋمەن شەكتەلمەيتىن كەڭ ۇعىم، ول – رۋحانياتقا جاناشىرلىق تانىتۋ، ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى ۇلىقتاۋ.
مەتسەناتتىق جانە ازاماتتىق ۇستانىم
وسىنداي ازاماتتىق بولمىسى، قاراپايىم قالپى مەن جومارت جۇرەگى ارقىلى اينالاسىنا قۇرمەتكە يە بولىپ جۇرگەن ازاماتتاردىڭ ءبىرى – پولات وڭلاسىنۇلى ابراەۆ. ونىڭ رەسپۋبليكالىق «اباي» جۋرنالىنا دەمەۋشىلىك كورسەتىپ، باسىلىمنىڭ جۇمىسىنا قولداۋ ءبىلدىرۋى – رۋحانياتقا دەگەن قۇرمەتتىڭ جارقىن كورىنىسى. قازاقتا «اتىمتاي جومارت» دەگەن ۇعىم بار. بۇل – قولى اشىق، كوڭىلى دارحان، جاقسىلىعىن ەسەپكە قۇرمايتىن ازاماتتىڭ جيىنتىق بەينەسى. پولات وڭلاسىنۇلىنىڭ بۇل قادامى ىزگى نيەتتىڭ ناقتى كورىنىسى بولىپ تابىلادى.
پولات وڭلاسىنۇلىنىڭ دەپۋتاتتىققا ۇمىتكەر رەتىندە ۇسىنعان باعدارلاماسىندا دا قالا تۇرعىندارىنىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋ، ساپالى ءبىلىم مەن مەديتسينا، جول قاۋىپسىزدىگى، جايلى ورتا، جاستاردى قولداۋ، كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ جانە حالىقپەن اشىق ديالوگ ورناتۋ سەكىلدى جەتى ماڭىزدى باعىت قامتىلعان. بۇل ماسەلەلەر سەمەيدىڭ بۇگىنگى تىنىس-تىرشىلىگىمەن تىكەلەي ساباقتاس.
قازاقتىڭ ءبىرتۋار اقىنى ەرىك ومارعالي ازاماتتىڭ بولمىسىن ارقاۋ ەتىپ جازعان «التىن ادام» اتتى ارناۋ ولەڭىندە:
«قاتىپ قالعان جۇرەكتى جىبىتەسىز،
قايراتتىسىز قارا تاستى ۇگىتەسىز.
سىزدەي ادام ومىردە بىرەۋ عانا،
اتىمتاي جومارتقا باۋىر، ءىنى ەكەنسىز!» — دەپ جىرلاعانى بار. بۇل جولدار كەيىپكەردىڭ ادامدىق قاسيەتىن پاش ەتىپ، تاريحتا وتكەن كەشەگى ەسىل الاش ەرى قاراجان ۇكىبايلاردىڭ زاڭدى جالعاسى ىسپەتتى بولات ابراەۆ مىرزاعا شىنايى ىنىلىك ءىلتيپاتتان تۋعان جىر.
ءسوز سوڭى: ادامدى اسقاقتاتاتىن – مانساپ ەمەس، مىنەز; بايلىق ەمەس، جومارتتىق; قۇرمەت ەمەس، سول قۇرمەتكە لايىق بولا ءبىلۋ. ەلگە قامقور، رۋحانياتقا جاناشىر ازاماتتىڭ قادىرى دە وسىنداي ىزگى ىستەرىمەن ارتا تۇسەدى.
وسى رەتتە، «اباي» رەسپۋبليكالىق فولكلورلىق-ەتنوگرافيالىق ادەبي-كوركەم جۋرنالىنىڭ رەداكتسياسى پولات وڭلاسىنۇلى ابراەۆقا زور دەنساۋلىق، وتباسى اماندىعىن، ەڭبەگىنە تولاعاي تابىس تىلەيدى. الداعى سايلاۋدا ساتتىلىك سەرىك بولىپ، حالىقتىڭ سەنىمىنە يە بولىپ، ەل يگىلىگى جولىندا ابىرويلى قىزمەت ەتۋىنە تىلەكتەستىك بىلدىرەمىز. جاقسىلىق جاساعان جاننىڭ جولى اشىق، ەلگە قىزمەت ەتكەن ازاماتتىڭ مەرەيى ۇستەم بولسىن!
ءابىل-سەرىك الىاكبار
Abai.kz
