قازىرگى قولدانىستاعى كونستيتۋتسيا (اتا زاڭ) اۆتورلارىنىڭ ءبىرى، اكادەميك مايدان سۇلەيمەنوۆ كونستيتۋتسيا رەفورماسىنا قاتىستى ءوز پىكىرىن جاريالادى.

مايدان سۇلەيمەنوۆ:

– سوڭعى كەزدەرى مەنەن كونستيتۋتسيانى تالقىلاۋ كەزىندە نەگە ۇندەمەي وتىرسىڭ دەپ ءجيى سۇرايتىن بولدى. مەنىڭ قىسقاشا جاۋابىم: مەن ماعىناسىز جۇمىس جاساۋدان شارشادىم. ءيا، مەن قازىرگى كونستيتۋتسيانىڭ اۆتورلارىنىڭ ءبىرىمىن. ونى قابىلداۋ كەزىندەگى پىكىرتالاس بارىسىندا مەن ەكى ماسەلەمەن كۇرەستىم: ءبىرى – كونستيتۋتسيالىق سوتتىڭ كۇشىن ساقتاۋ. ەكىنشىسى – پارلامەنتتىڭ وكىلەتتىگىن شەكتەمەۋ. ول كەزدە ەكى ماسەلە دە وتپەدى. سوعان قاراماستان مەن ول كونستيتۋتسيادان ۇيالمايمىن. ول فرانتسيا كونستيتۋتسياسىنىڭ ىرگەلى ەرەجەلەرىن نەگىزگە الىپ جازىلدى. ءبىز بىلەتىندەي، فرانتسيا كونستيتۋتسياسى فرانتسيانىڭ دەموكراتيالىق ەل بولىپ قالۋىنا ەش كەدەرگى كەلتىرمەيدى.

مەن نازارباەۆ پەن ونىڭ وتباسىنىڭ جەكە بيلىگىن نىعايتۋعا باعىتتالعان كەيىنگى تۇزەتۋلەردەن ۇيالامىن. نازارباەۆتىڭ كەزىندە-اق وسى ماسقارا تۇزەتۋلەردىڭ بارلىعىن تالداپ، كونستيتۋتسيانى جەتىلدىرۋ بويىنشا بىرقاتار ۇسىنىستار ەنگىزۋ تۋرالى اۋقىمدى ماقالا جازدىم. ونىڭ ىشىندە ءبىر پالاتالى پارلامەنت تە بار.

توقاەۆتىڭ كەزىندە دە ەنگىزىلگەن بىرقاتار تۇزەتۋگە قارسى بولدىم. ارينە، ەشقايسى ەسكەرىلمەدى.

قازىر دە سولاي بولماق. تۇزەتۋلەر ءماتىنى الدەقاشان دايىندالىپ قويعان جانە ەشكىم ەشتەڭەنى وزگەرتپەيدى. كونستيتۋتسيالىق كوميسسيا بۇل فارس. ونىڭ قۇرامىندا جۇزدەگەن ادام بار. ال زاڭداردىڭ ءماتىنىن شاعىن ءبىر توپ جازادى.

كونستيتۋتسيالىق ساراپشىلار توبىندا 12 ادام بولدى. سول كەزدە دە ءبىز شايكەنوۆتىڭ توبى الدەقاشان دايىنداپ قويعان، اياقتالعان جوبانى تالقىلاعان ەدىك. ازاماتتىق كودەكستى مەنىڭ باسشىلىعىممەن 12 عالىمنان تۇراتىن توپ جازعان. مۇندا دا سولاي. شاعىن ءبىر توپ ءماتىنىن جازدى. ال كونستيتۋتسيالىق كوميسسيا ونى ءبىراۋىزدان قولدادى.

مەن عالىمداردىڭ وزدەرى ۇسىنىپ، تىرىسىپ جاتقان ارەكەتتەرىن قۇپتايمىن. جۇماگەلدى ەلۋباەۆ، ورازالى ەرجانوۆ، جانار سۇلەيمەنوۆا جانە باسقا دا بەلسەندىلەر بار. بىراق ول ۇسىنىستاردىڭ ەشبىرى قابىلدانبايتىنىنا كامىل سەنىمدىمىن.

كونستيتۋتسيا مانيفەست ەمەس، بۇل — زاڭ. باعدارلاما دا ەمەس. ول بولاشاققا شاقىرمايدى، قازىر باردى بەكىتەدى. سوندىقتان پرەامبۋلا تۋرالى ماقتاۋلار مەن باسقا دا ناسيحات ۇراندارى ورىنسىز.

جوبانىڭ باستى كەمشىلىگى — ەركىن سايلاۋدى جويۋ. وپپوزيتسيالىق پارتيا قۇرۋعا مۇمكىندەۋ بەرمەۋ، پارلامەنتتى تەك پارتيالىق ءتىزىم بويىنشا قۇرۋ — بۇل دەموكراتيادان باس تارتۋ.

ەڭ ۇزدىك كونستيتۋتسيا — 1993 جىلعى كونستيتۋتسيا بولعان ەدى. ودان كەيىنگىلەرى بارعان سايىن ناشارلاپ بارادى.

وكىنىشكە قاراي، ءبىزدىڭ ۇسىنىستارىمىز ەسكەرىلمەيدى. ال ماعان ماعىناسىز جۇمىس ىستەگەن ۇنامايدى. سوندىقتان ءۇنسىز قالدىم. وسى جازبادان كەيىن ەندى ءبىر اۋىز ءسوز دە ايتپايمىن.

Abai.kz