تۇركى مادەنيەتى جانە مۇراسى قورىنىڭ دەلەگاتسياسى جۇمىس ساپارىمەن ماجارستاندا بولدى. ساپار ورتاق مادەني مۇرا ەسكەرتكىشتەرىن ساقتاۋ، ولاردى تسيفرلاندىرۋ جانە حالىقارالىق دەڭگەيدە ناسيحاتتاۋعا ارنالدى. 2026 جىلعى 3–6 اقپان ارالىعىندا بۋداپەشتتەن سيگەتۆارعا دەيىنگى باعىت بويىنشا وتكەن ءىسساپار بارىسىندا جوعارى دەڭگەيدەگى بىرقاتار ديپلوماتيالىق كەزدەسۋلەر مەن مادەني نىساندارعا تەحنيكالىق تەكسەرۋلەر ۇيىمداستىرىلدى.

قوردىڭ جوبالار جەتەكشىسى نۋري اكسۋ باستاعان دەلەگاتسيا قۇرامىندا ەۆرەن رۋتبيل (IICAS), وسمان وزسوي (تۇركى الەمى قورى) جانە ساۋلەتشى حاسان فەۆزي چيۋگەن بولدى. الدىمەن ولار بۋداپەشتتەگى تۇركيا رەسپۋبليكاسىنىڭ توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى گيۋلشەن كارانىس ەكشيوعلۋمەن كەزدەستى. كەزدەسۋ بارىسىندا قوردىڭ ماجارستانداعى بولاشاق جوبالارى تالقىلانىپ، ديپلوماتيالىق ميسسيانىڭ قولداۋىمەن اكادەميالىق جانە تسيفرلىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ جولدارى ايقىندالدى.

سول كۇنى دەلەگاتسيا گۇل بابا قورىنا باردى. ديرەكتوردىڭ ورىنباسارى گابور پالفيمەن وتكەن كەزدەسۋدە گۇل بابا كەسەنەسى مەن وزيچەلي حادجي يبراگيم مەشىتىن سكانەرلەۋ جانە ۆيزۋاليزاتسيالاۋ ءۇشىن مامىر ايى ەڭ قولايلى كەزەڭ ەكەنى اتاپ ءوتىلدى. سونداي-اق رەسمي رۇقساتتار الۋ ماسەلەسى مەن فوتوگراممەتريا جانە درون ارقىلى ءتۇسىرۋدىڭ تەحنيكالىق قىرلارى تالقىلاندى.

ساپاردىڭ ەكىنشى كۇنى ماجارستاننىڭ مادەنيەت جانە يننوۆاتسيالار مينيسترلىگىندە مەملەكەتتىك حاتشى انيتا كيش-حەديمەن كەزدەسۋ ءوتتى. تاراپتار بىرلەسكەن كورمەلەر ۇيىمداستىرۋ جانە تسيفرلىق مۇرا دەرەكتەر بازاسىنا قولجەتىمدىلىك ماسەلەلەرى بويىنشا ۋاعدالاستىقتاردى بەكىتتى. بۇدان كەيىن دەلەگاتسيا ماجارستان ۇلتتىق مۋزەيىندەگى «اتتيلا» ەكسپوزيتسياسىمەن تانىسىپ، ساراپشىلارمەن ورتالىق ازيا مەن عۇندار تاريحىن مۋزەيلىك ينتەرپرەتاتسيالاۋ ادىستەرىن تالقىلادى. كەيىن قور وكىلدەرى ەستەرگوم قالاسىنا بارىپ، وزيچەلي حادجي يبراگيم مەشىتى مەن تاريحي قامالدى قاراپ، زاماناۋي رەستاۆراتسيا تاسىلدەرىن سارالادى.

ءۇشىنشى كۇن وڭىرلەردەگى تۇركى ەسكەرتكىشتەرىن زەرتتەۋگە ارنالدى. ماجارستاننىڭ كولىك جانە قۇرىلىس مينيسترلىگىندە دەلەگاتسيا مەملەكەتتىك حاتشىنىڭ ورىنباسارى كريستينا دەاكپەن ءۇش ولشەمدى سكانەرلەۋ جوبالارىن، ۇلتتىق تىركەۋ جۇيەلەرىن جانە ەلەكتروندىق مۇرا (e-miras) پلاتفورمالارىن تالقىلادى.

سىرتقى ىستەر جانە ساۋدا مينيسترلىگىندە ادام سيۋچپەن وتكەن جوعارى دەڭگەيدەگى كەلىسسوزدەر بارىسىندا ستراتەگيالىق ماڭىزى بار جوبالارعا نازار اۋدارىلدى. اتاپ ايتقاندا، موحاچ شايقاسىنىڭ 500 جىلدىعىنا ارنالعان ءىس-شارالار مەن مادەني قۇندىلىقتاردىڭ زاڭسىز اينالىمىنا قارسى بىرلەسكەن كۇرەس ماسەلەلەرى قاراستىرىلدى.

ەرد قالاسىندا دەلەگاتسيا حامزا-بەي مەشىتىنىڭ مۇناراسىن ارالاپ، قالا مەرى دوكتور لاسلو چەزيكپەن كەزدەستى. تاراپتار نىساندى تسيفرلىق قۇجاتتاندىرۋ جانە ونىڭ اينالاسىن مادەني-رەكرەاتسيالىق ايماق رەتىندە اباتتاندىرۋ جونىندە پىكىر الماستى.

باعدارلاما سەكەشفەحەرۆار قالاسىندا وسمان داۋىرىندەگى مونشا قيراندىلارىن قاراۋمەن جالعاستى. قالا اكىمىنىڭ ورىنباسارى جولت لەرنەرمەن ەسكەرتكىشتى ساقتاۋ الەۋەتى تالقىلاندى. پەچ قالاسىندا قور وكىلدەرى يدريس بابا تۇربەسىن، ياكوۆالى حاسان-پاشا جانە گازي كاسيم-پاشا مەشىتتەرىن ارالادى. ۇلتتىق مۇرانى ساقتاۋ جونىندەگى كوممەرتسيالىق ەمەس قوعام ماماندارى مادەني نىسانداردى باسقارۋ ادىستەرى تۋرالى بايانداما ۇسىندى.

ساپاردىڭ سوڭعى كەزەڭىندە سيگەتۆاردا دەلەگاتسيا الي-پاشا مەن سۇلتان سۇلەيمەن مەشىتتەرىن، سونداي-اق ونىڭ قابىرى قازىلىپ جاتقان ورىندى كوردى. باعدارلاما تۇرىك-ماجار دوستىعى ساياباعى مەن «تۇرىك ءۇيى» مۋزەيىنە بارۋمەن اياقتالدى. قورىتىندى كەزدەسۋ بۋداپەشتتە TİKA ۇيلەستىرۋشىسى فاتيح يولداشپەن ءوتىپ، ماجارستانداعى تۇركى مۇراسىن تسيفرلىق تىركەۋ بويىنشا الداعى جوسپارلار ايقىندالدى.

Abai.kz