ولجاس سۇلەيمەنوۆ - 90 جىل!

ماحات سادىققا

ادامزاتتى اپاتتان، قاسىرەتتەن قۇتقاراتىن ءسوزى وتەتىن، ويى جەتەتىن جەكە تۇلعالار. ولار بيلىككە، قوعامعا وي تاستايدى، اقىلدى بيلىك، جاسامپاز قوعام ونى ءتۇسىنىپ، قابىلداپ، ىسكە اسىرادى. ارينە، كەرەمەت ويلار ايتىلعانىمەن كەيدە ولار دا ىسكە اسپاي قالادى.

قازاقتىڭ ماڭدايىنا بىتكەن بىرەگەي تۇلعا ولجاس سۇلەيمەنوۆ ءوزىنىڭ ويىن ىسكە اسىرىپ كەلەدى. ونىڭ حارەكەتى دە ءىرى – بۇكىل ادامزاتتىڭ تاعدىرىن قامتىعان; ءسوزى دە ءىرى – بۇكىل ادامزاتتىڭ اقىل-ويىنا ساۋلە تۇسىرگەن; ءوزى دە ءىرى – قازاقتىڭ نار تۇلعاسى; بارلىق ىرىلىك ءبىر باسىنا توعىسقان ونى بارشا قازاق قانا ەمەس، الەم جۇرتشىلىعى ماقتان تۇتادى دەسەك ارتىق ەمەس.

ولجاس سۇلەيمەنوۆتىڭ ەسىمى العاش رەت «ادامعا تابىن، جەر ەندى» پوەماسىمەن جارق ەتتى. عارىشقا ادام ۇشۋىنا بايلانىستى شىعارىلعان پوەما اقىننىڭ ءوزىن دە عارىشتىق دەڭگەيگە كوتەردى. بۇرىن جىر سۇيەر قاۋىم عانا جاقسى بىلەتىن جاس اقىننىڭ ءۇنى ادامزاتتىڭ قۇلاعىنا جەتتى. ادام جەردىڭ تارتىلىس كۇشىن جەڭگەنىنە ول العاش رەت نازار اۋدارىپ، ونىڭ ادامزات تاريحىنداعى ەڭ عاجاپ وقيعا ەكەنىن جەرىنە جەتكىزىپ ءبىلىمدى اقىننىڭ بىلگىر تىلىمەن ايتىپ بەردى. تاقىرىبى عارىشتىق بولعان جاس جىگىتتىڭ اقىندىق قۋاتى دا عارىشتىق ەدى. ونىڭ قۋاتتى ءۇنى پوەزيالىق كوركەمدىكپەن، فيلوسوفيالىق اۋقىمدىقپەن، تاپقىرلىقپەن، شەشەندىك شەبەر تىلمەن ارلەنىپ، ءسوز بۋىندارى ادامنىڭ جۇيەسىن بوساتىپ، ارعى-بەرگىنى ويلاتىپ، اقىرى جەتكەن جەڭىستى كوكىرەگى سەزىمدى ادامنىڭ جۇرەگىنە تەرەڭ ورناتا ءبىلدى. كورە ءبىلۋى شەكسىز، ءبىلىمى ۇشان تەڭىز اقىن جەردىڭ قاسيەتىن، تاريحىن، بۇگىنگى تىرلىگىن ايتۋمەن قاتار ءومىردىڭ عاجاپتىعىن، ادامنىڭ «ماحابباتپەن جاراتىلعان» سۇلۋلىعىن دا جىرلاپ وتەدى. سونىمەن بىرگە جەردى تاپتاعان نەشەتۇرلى زالىمدار مەن زۇلىمداردىڭ بولعانىن دا ەسكە الادى. اقىننىڭ ۇشقىر ويى، عالامدىق ءۇنى   - ماعجاننىڭ شىعىستان تۋاتىن اق تاڭعا ءۇمىت ارتۋىمەن ۇندەس. عارىش كەمەسىنىڭ «ۆوستوك» اتانۋىنان ول وسىنداي وي ۇشقىندارىن شاشىپ كەتەدى. اقىننىڭ ءۇنىن الەم تانىدى، عارىشپەن بىرگە تۋعان عاجاپ ءۇن ەدى ول. ول جەرگە تۇتاستىقپەن قاراپ، ەندى وعان ءوزى تۋدىرعان ادامزات  قامقورلىققا الۋىن قالادى.

***

1975 جىل. باياعى پاتشا زامانىندا بەرىك ورناعان، لەنين ءبىراز اۋىزدىقتاعان، ستالين بيلىككە ىڭعايلى بولعان سوڭ قايتا جاڭعىرتقان، حرۋششەۆ اعالاعان، سۋسلوۆ القالاعان، اقىرى اسپانعا شىعارىلىپ، رەسمي ساياساتتىڭ باسىنا بارعان ۇلىورىستىق ءشوۆينيزمنىڭ شارىقتاپ تۇرعان شاعى. بارلىق ونەرگە، ادەبيەتكە ورىس مادەنيەتى ىقپال ەتكەن، ءبارى سونىڭ ارقاسىندا جۇلدىزى جانعان دەگەن اڭىزدار اندىزداپ تۇرعان مەزگىل، جەلبىرەمەگەن جەرى جوق. ەۋروپوتسەنتريزممەن ۇشتاسىپ، باسقانىڭ ءبارىن كوزگە ىلمەگەن اقىندار مەن جازۋشىلار جاقسى دۇنيەنىڭ ءبارىن باۋراپ، وتىن لاۋلاتىپ جاتتى. شەكتەن شىققان ءبىر عالىمسىماق-ءشوۆينيستتىڭ قىزدى-قىزدىمەن ورىس مادەنيەتى گومەر مەن فەردوۋسيگە دە اسەر ەتكەن دەگەندى جازىپ جىبەرگەنى دە بار... ورىس قالىپتاسپاي تۇرعاندا جازعان اقىندار ءسويتىپ تۋماعان مادەنيەتتەن «ۇلگى» العان ەكەن. وسىنداي ويلار وعاش دەپ تە سانالمادى.

مىنە، ناق وسىنداي كەزدە ادامزات اسپانىن بۇلتسىز كۇنگى جاسىنداي جارقىلداتىپ، ولجاس سۇلەيمەنوۆ دەگەن قازاق اقىنى «از ي يا»-سىمەن جارق ەتتى. بۇكىل الەم سەلك ەتتى. ەندى شە... اقىن ورىس مادەنيەتىنىڭ اتاسى، «ءبىسمىللا» دەپ ءسوز باستايتىن تۇنىعى، تۇڭعىش جازباسى دەپ يمانداي ۇيىپ جۇرگەن «سلوۆو و پولكۋ يگورەۆە»-ءنى (سپي) دۇرىس وقىلماعان، ماعىناسى وزگەرتىلگەن، قوسپاسى كوپ، اسىرەسە تۇركىلەردەن ەنگەن سوزدەر تەرىس تۇسىندىرىلگەن دەپ تاس-تالقانىن شىعارىپ، سىناپ تاستادى. سىنىنىڭ ءبارى شىن، تەرەڭ بىلىكتىلىك پەن ۇشان-تەڭىز بىلىمدىلىكتەن تۋعان بۇلتارتپايتىن دالەلدەر. كوڭىل اۋدارماي تاستاۋعا، كوزگە ىلمەي، ەلەمەي، ەسكەرمەي كەتۋگە بولمايتىن سولقىلداتقان سوققىلار، اۋىر ارتيللەريا. ورىس قولاستى مۇندايدى كەيدە ەسكەرمەۋشىلىكپەن ءۇنسىز ولتىرەتىن ادەتىنە باسايىن دەسە شەتەلدىك اكادەميالىق ورتا اندىزداپ تۇر.

ءتۇۋ... كەتتى سودان. شوۆينيستەر جەر-اسپاندى تۇتاستىرعان بايبالامعا باستى. ايعاي-ۇيعاي... نەگىزگى نىسانا  «كتو تاكوي ەتوت كازاح. كاك ون پوسمەل»  دەگەنگە ساياتىن كەۋدەلەگەن وركوكىرەكتىك... ايتپەسە تالقىلاپ، تۇسىنۋگە تىرىسىپ، قىزىعىپ جاتقاندار شامالى. اكادەميالىق ورتا بىرىگىپ، كەزىندە وسى شىعارمانى زەرتتەۋمەن سىيلىق الىپ، كۇپىنىپ جۇرگەن، ەسىمدەرى سىنعا ۇشىراعان عالىمدار بارلىق كۇشىن تۇتاستىرىپ، جان-جاقتان سوققى بەرۋگە تىرىسىپ جاتتى. الايدا ولاردىڭ كوپتەگەن باسىلىمداردا كورىنىپ جاتقان بايبالامدارى «از ي يا»-نىڭ تانىمالدىعىن ارتتىرا ءتۇسىپ، تەگىن جارناما بولدى. شوۆينيزمگە اتاتىن وقتارى بولماي جۇرگەن بارلىق ۇلتتىق رەسپۋبليكالاردىڭ مادەنيەت وكىلدەرى، ادىلەتتى ادامدار، شىنشىل عالىمدار مەن شىنايى ادەبيەتشىلەر، تاريحشىلار بۇل كىتاپقا قاتتى قىزىعىپ، ىزدەپ ءجۇرىپ وقىدى.

قازاقستاننىڭ ءبىر تۇكپىرىندە، سوناۋ سولتۇستىكتىڭ ءبىر قيىرىندا جاتقان تاۋاعاش دەگەن قازاق اۋىلىنىڭ توعىزىنشى سىنىپتا وقيتىن بالاسىنا دا بۇل دۇرمەك سول جىلى جەتتى. نەمەرە اعام كوممۋنيست بولعاندىقتان ماسكەۋدەن شىعاتىن ورتالىق باسىلىمداردى جازدىرىپ الاتىن. سونىڭ بىرىنەن توسىن جاڭالىقتى ەستىپ، وبلىس ورتالىعىنداعى ينتەرناتتا وقىپ جۇرگەن ماعان كەزدەسسە «ازيانى» ساتىپ الۋدى تاپسىردى. ولجاس سۇلەيمەنوۆتىڭ ەرلىگىنە ءوزى دە قۋانىپ تۇر. ماقالانى وقىپ، ورىس مادەنيەتىنىڭ شاڭىراعىن شايقالتقان ەكەن دەپ ءبىز دە اقىن اعامىزعا جاپا-تارماعاي ريزا بولدىق، ءوز بىلگەنىمىزدى ايتىپ، قىزۋ تالقىعا سالدىق. ويتكەنى... ماسكەۋدەن شىققان شوۆينيزم يدەياسى جەرگىلىكتى جەرلەردە دە قاناتىن مولىنان جايىپ، ورىستى وزگەلەردەن ارتىق ساناۋدى، «ۇلى» دەپ ايتۋدى سانالارعا ەرىكسىز سىڭىرۋگە تىرىسىپ باعاتىن. بىراق اقىلسىز دا، وركوكىرەك تە، ىشكىش تە، بۇزىق تا، ۇرى دا، توبەلەسكىش تە كوبىنەسە ورىستار اراسىنان شىعاتىنىن كۇندەلىكتى ومىردە كورىپ جۇرگەن بىزدەر بۇل سوزدەرگە ىشىمىزدەن قارسى بولىپ، وتىرىككە يلانعىمىز كەلمەيتىن... سوندىقتان بالا بولساق تا ءبىزدىڭ دە نامىسىمىز قوزىپ، بالەم بىلىڭدەر، ەشكىمنەن ەشكىم ارتىق ەمەس، ادامنىڭ ءبارىن اللا بىردەي قىلىپ جاراتقان دەپ كوتەرىلىپ قالدىق...

ارينە، ءبىز كىتاپتى كورمەگەندىكتەن ولجاس اقىن ازيا قۇرلىعىن ايتىپ، سونى جاقتاپ، ونىڭ شوۆينيزمنەن قورلانعان حالقىن اقتاپ، جەرىمىزدى قولداپ تۇر ەكەن دەپ تۇسىندىك. ەسكى سلاۆيان ءالىپبيىنىڭ العاشقى ءارپى «از»، ەڭ سوڭعىسى «يا» بولعاندىقتان كىتاپتىڭ اتىن «از ي يا» دەپ اتالعانىن دا بىلمەدىك. ءبىزدىڭ ەسىل-دەرتىمىز  - ازيا، قالانىڭ كىتاپ دۇكەندەرىن قول بوستا كەزىپ ءجۇرىپ، «ازيانى» ىزدەيمىز.

ءبىر كەزدە ونىڭ ساتىلىمنان الىنىپ، جويىلۋعا جىبەرىلگەنىن دە ەستىدىك. «قورىعان جەردىڭ جەمىسى ءتاتتى» دەمەكشى بۇل دا حالىقتىڭ كىتاپقا دەگەن قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرا ءتۇستى. سول كەزدە... عايىپتان تايىپ، مەنىڭ قولىما دا ءتيدى-اۋ بۇل كىتاپ. كادىمگى قىزىل ءتۇستى، اقىننىڭ اتى-ءجونىن كورسەتكەن جازۋى كۇمىستەلگەن ەڭ العاشقى باسىلىمى.

وقىپ شىقپاق بولىپ، جاتا قالىپ جابىسقانىممەن ءىشىن الدىرمادى. ءتىلدى تەرەڭ بىلمەيمىن، ءبىلىمىم دە تايىز ەكەن، ايتەۋىر ءتىسىم باتپادى. بىراق ءومىردىڭ ءبىلىمي، تاجىربيەلىك، تانىمدىق، كوزقاراستىق ساتىلارىنا كوتەرىلگەن سايىن «از ي يا»-نى دا ءبىر اشىپ، تانۋعا تىرىستىم. ەندى سول جولدا تۇيگەندەرىمدى ايتايىن.

ءوزىنىڭ اناسىنا ارناپ جازعان ءبىر ولەڭىندە ولجاس اقىن بىلاي دەگەنى بار:

«...موە كرىلو پولميرا وتماحالو

ي ۆ رەكۋ ليمپوپو پەرو ماكالو،

ي ۆ پريانىي ۆەتەر يز تسەيلونسكيح كۋشش.

و چەم ەتا دوروگا؟

ەسلي پراۆ،

بۋد س گوردىم گورد:

ون نە وتەتس پروروكا،

بۋد س روبكيم روبوك:

ون تەبە نە راب.

يا تاك ي پوستۋپال، كليانۋس دوروگا»،  - دەگەندەي ول ەشقانداي عۇلاماعا الاڭداماي، بەدەلدىگە توقىراماي شىندىققا عانا جۇگىنىپ، تەرەڭگە قول سەرمەپ، «باسقا شاۋىپ توسكە ورلەگەن».

بىزدىڭشە ولجەكەڭنىڭ عالىمدىق، اقىندىق، پالساپاشىلدىق تەرەڭ تۇيسىگى «سپي»-ءدى ءوز زامان ابىزىنىڭ قۋاتتى پوەتيكالىق شىعارماسى دەپ تانىعان، الايدا كوپتەگەن تۇركىلىك (قىپشاقتىق), ەسكى سلاۆياندىق سوزدەرىن تۇسىنبەگەن پەرەپيسچيكتەردىڭ بۇلدىرۋىنەن ول قارابايىر دۇنيەگە اينالىپ، تاريحي ماڭىزىن عانا ساقتاپ، پوەزيالىق قۋاتىنان ايرىلعانىن بىردەن سەزگەن. سونىمەن بىرگە اقىندى سپي-ءدىڭ تەرەڭىنە تارتقان ۇلتتىق، تۇركىلىك نامىس سياقتى. XVI عاسىرداعى العاشقى كوشىرىلگەن نۇسقاسىندا بولعان ەسكى تۇركى سوزدەرىن كەيىنگى پەرەپيسچيكتەر وزبىرلىقپەن تەرىس اينالدىرىپ، كەيبىرىن ءتىپتى جوعالتۋعا تىرىسقانىن كورگەن سوڭ ونىڭ نامىسقوي جۇرەگى ورە تۇرەگەلىپ، قارسى تۇرعان. مىسالى، كادىمگى «كوششىنى» (كوشتىڭ باسىن ۇستاعان ادام) «كوششەي بەسسمەرتنىيعا» اينالدىرعانىنا، قىزداردىڭ شاش «ءورىمىن» ايتقان جولداردى سول جەرگە ءۇش قايناسا سورپاسى قوسىلمايتىن «ريمگە» قوساقتاعاندارى جانە ت.ب. ايتەۋىر تۇركىلىكتىڭ ارالاسۋىن جوق قىلۋعا تىرىسقان شوۆينيستىك وركوكىرەكتىك ەكەنىن كوزى كورگەن، تانىعان. سوسىن بۇل جىردى جازعان ادام كونە ورىس تىلىمەن قاتار كونە تۇركى ءتىلىن دە بىلگەن، سول زاماندا ەكى ءتىلدىڭ سوزدەرى قاتار قولدانىلعان دەگەن باعداردى بەتكە ۇستاپ، اقىرى بار الەمدى ءدۇر سىلكىندىرگەن كىتابىن جازىپ شىقتى عوي...

بۇل ساپاردىڭ وزىنە سوققى بولىپ تيەتىنىن دە اقىن بىلگەن. ول اڭقالاڭداپ بارىپ، ازاپقا ۇرىناتىن اقىلسىز ەمەس، شوۆينيستىك ساياساتتىڭ كۇننەن كۇنگە ورىستەپ بارا جاتقانىنا قارسىلىعى قارىشتاي تۇسكەن سۇڭعىلا. سوندىقتان جۇرەگىندەگى نامىس وتى ونى شىندىق جولىنداعى ەرلىككە يتەرمەلەگەن. اقىن  بىردە باتىر باۋىرجاننان باتالوندى شابۋىلعا كوتەرگەندە قانداي ويدا بولاتىنىن سۇرايدى. ب.مومىشۇلى وعان جاۋدىڭ الدىندا تىزە بۇكپەس ءۇشىن شابۋىلعا شىعۋ كەرەكتىگىن ويلايتىنىن ايتقانىن ەسىنە ساقتاپ، ءوزىنىڭ «پورا» دەگەن ولەڭىن جازعانىن ەسكە الادى. «از ي يا»-نى جازعاندا دا ول تىزە بۇگە بەرۋدەن ارىلۋ ءۇشىن «پورا» دەپ شابۋىلعا كوتەرىلدىم دەگەن وي ۇشقىنىن تاستايدى. ارينە، ماسكەۋلىك كەيبىر زالىمدار مۇنى ۇقپاي قالعان جوق، سوندىقتان دا اقىنعا قاتتى وشىكتى...

ءوزىنىڭ سپي-گە العاش قالاي قادام باسقانىن ەسكە العاندا اقىن ماسكەۋدىڭ ادەبيەت ينستيتۋتىندا وقىپ جۇرگەنىندە وسى شىعارما تۋرالى كۋرستىق جۇمىس جازباق بولعانىن ايتادى. بەس-التى بەتتەن تۇراتىن كۋرستىق جۇمىستى وپ-وڭاي جازىپ تاستاماق بولىپ لەنين اتىنداعى كىتاپحاناعا بارسا، سپي تۋرالى زەرتتەۋلەر وتە كوپ ەكەن. بىراق بارلىق زەرتتەۋشىلەردىڭ ماقساتى جىردىڭ وقيعاسىن وزگەرتۋگە تىرىسىپ، ورىستى تۇركىلەردەن ءۇزىپ اكەتىپ، ەۋروپاعا تەلۋگە تىرىسقاندىعى بىردەن كوزگە ۇرادى. ال نامىستى اقىن ءوز تەگىنىڭ سول زاماندا ورىستارمەن قاتار ءجۇرىپ، تەڭ تۇرعانىن، ءتىپتى بيىگىرەك بولعانىن جاقسى بىلگەندىكتەن، تۇپنۇسقانى تىرىلتپەككە بەل بۋعان. ول ءۇشىن شىعارماداعى تۇركى سوزدەرىنىڭ ماعىناسىن اشىپ، ولاردىڭ ماتىنگە ۇيلەسىمدى ەكەنىن دالەلدەپ، ءارى كەيىنگى بۇلدىرۋلەر مەن قوسپالاردان تارازىلاماققا وتىرعان. ارينە، قامساۋ كاتەگورياعا قۇرسانىپ، باستارىنا استامشىل، شوۆينيستىك رۋح ءسىڭىرىلىپ قالعان ورتا بۇعان قاتتى شامدانىپ، قارسى شىققانى بەلگىلى...

بىراق شىندىق ءبارىبىر جەڭىپ شىقتى، شوۆينيستىك ساياساتتىڭ موينىنا بۇعالىق ءتۇسىپ، «از ي يا»-نىڭ دا باعى اسپانعا ۇشتى. قازىر بارلىق الەمنىڭ ادەبيەتپەن، تاريحپەن، فيلوسوفيامەن اينالىساتىن توپتارى، جالپى كوزى قاراقتى جاندارى ونى وزدەرىنە ۇلگى تۇتادى، شىنشىلدىعىنا باس ۇرادى.

***

ولجاس سۇلەيمەنوۆتىڭ عالام حالقىن ريزا قىلعان ءۇشىنشى ەرلىگى  سەمەيدىڭ يادرولىق قارۋدى سىناۋ پوليگونىنىڭ قىزمەتىن توقتاتۋى. كەڭەس وداعىنىڭ ەڭ جوعارعى مىنبەرىنەن سەمەي پوليگونىندا زاريادى حيروسيما بومباسىنان 2,5 مىڭ ەسە ارتىق جارىلىس بولعانىن، سودان بەرى حالىقتىڭ اراسىندا رادياتسيالىق ساۋلەدەن بولاتىن كەسەل قاپتاپ كەتكەنىن، بىردە-ءبىر اۋرۋحانا تۇگىل فەلدشەرلىك بەكەت سالىنباعانىن، كسرو دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى ادامداردىڭ دەنساۋلىعىن زەرتتەگەن دەرەكتەردى حالىقتان جاسىرىپ، قۇپيا ۇستايتىنىن، جارىلىس ءالى دە جالعاسۋدا ەكەنىن تۇڭعىش رەت جايىپ سالىپ، بۇكىل الەمنىڭ نازارىن اۋداردى. ودان «نەۆادا» دەپ باستالعان قوعامدىق قوزعالىستى «نەۆادا-سەمەيگە» ۇلاستىرىپ، سوڭىنان 2 ميلليونداي حالىقتى ەرتىپ، (سونىڭ ىشىندە 130 مىڭداي قاراعاندىنىڭ شاحتەرى بار), يادرولىق سىناقتى توقتاتۋدى تالاپ ەتكەن جەر تىتىرەتەردەي 28 ءدۇمپۋ (ميتينگ) وتكىزىپ، يمپەريانىڭ ەسىگىن سولقىلداتقانداي بولىپ، قازاق جەرىنىڭ جۇرەگىن جارالاعان اجداھانى 1989 جىلدان بەرى توقتاتتى. قىرىق جىل بويى الدىمەن جەر ۇستىندە، ودان جەر استىندا بولعان جەر جاھاندى سولقىلداتاتىن جارىلىستار توقتادى. ال ەكى جىلدان كەيىن، تجمك (توتەنشە جاعداي جونىندەگى مەملەكەتتىك كوميسسيا) وقيعاسى اياقتالعان سوڭ، تامىزدىڭ 29-دا قازاقستان پرەزيدەنتى ونى ارنايى جارلىعىمەن رەسمي تۇردە جاپتى. كسرو-نىڭ باستاماسىن باسقا دا، كەيبىر، ەلدەر قولداپ، وزدەرىنىڭ پوليگوندارىنىڭ جۇمىسىن توقتاتتى. ادامزات بۇل وقيعانىڭ ماڭىزى مەن  باعاسىن جاقسى ءتۇسىندى، 29 تامىز الەمدىك انتيادرولىق كۇن دەپ بۇۇ-دا بەلگىلەندى.

ارينە، ولجەكەڭنىڭ بارلىق ءومىرى ەرلىك. ول ەرلىك ءۇشىن جاراتىلعان جان. ونىڭ بارلىق ادامزات ءۇشىن جاساعان ەرلىكتەرىن ايتپاعاندا ەل ءۇشىن، جەر ءۇشىن، حالىقتىڭ قالعىعان ساناسىن وياتىپ، ەرلىككە، ورلىككە، عىلىمعا، جاسامپازدىققا  باستاعان ويلارىن جەتكىزگەن ءوتىمدى جىرلارى قانشاما؟ 1970 جىلى لەنيننىڭ تۋعانىنا پوەما جازساڭ لەنيندىك سىيلىق اپەرەمىز دەگەن پارتيا باسشىلارىنىڭ ءسوزىن جىر دەمەي ءدال سول كەزەڭدە «قىش كىتابىن» جازىپ شىقتى. ول دا ءبىر وشپەس ەرلىك.

قازاقستاننىڭ يۋنەسكو-داعى وكىلى رەتىندە ادامزاتتى تۇتاستىراتىن يدەيالار قوزعاپ، ولاردى بۇكىل الەمگە مويىنداتتى. 20 عاسىردا ءومىر سۇرگەن ەڭ ۇزدىك 10 اقىننىڭ قاتارىنا ەنىپ، ءوز حالقىنىڭ اتاعىن تاعى دا اسپانعا شىعاردى... قازاق توپىراعى تۇگىل بۇكىل الەمدە مۇنداي عالامات تۇلعا سيرەك بولعان دەسەك ارتىق ەمەس. سوندىقتان دا ول بارشا ادامزاتتىڭ ايبىنى.

جاقسىباي سامرات

Abai.kz