2026 جىلعى 5 ماۋسىم كۇنى، 2012 جىلعى نوبەل سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى، قىتاي جازۋشىلار وداعى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى مو يان رەسەيگە جاساعان ساپارى بارىسىندا رەسەي عىلىم اكادەمياسىنىڭ ورىس ادەبيەتى ينستيتۋتىنداعى (پۋشكين ءۇيى) ايگىلى تولستوي زالىندا وتكەن سالتاناتتى راسىمدە «ياسنايا پوليانا» حالىقارالىق ادەبي سىيلىعىنىڭ «شەتەل ادەبيەتى» اتالىمى بويىنشا باس جۇلدەسىنە يە بولدى. جازۋشى بۇل مارتەبەلى ماراپاتقا ءوزىنىڭ «ساندال اعاش جازاسى» رومانى ءۇشىن لايىق دەپ تانىلدى. رەسەيگە ساپاردى ۇيىمداستىرۋ مەن ۇيلەستىرۋ جۇمىستارىن تولىقتاي قىتايدىڭ اۆتورلىق قۇقىق جونىندەگى قاۋىمداستىعى اتقاردى.

ماراپاتتاۋ راسىمىندە ۇلى جازۋشى لەۆ تولستويدىڭ ۇرپاعى، رەسەي پرەزيدەنتىنىڭ مادەنيەت ماسەلەلەرى جونىندەگى كەڭەسشىسى ۆلاديمير تولستوي مو يانعا سىيلىقتى سالتاناتتى تۇردە تابىس ەتتى.

ساحناعا كوتەرىلىپ، العىس ءسوزىن ايتقان مو يان:

«مەنىڭ شىعارمامنىڭ تولستويدىڭ ەسىمىمەن جانە ونىڭ رۋحاني مۇراسىمەن بايلانىستىرىلعانىن ءبىلۋ – مەن ءۇشىن ايرىقشا ماقتانىش ءارى زور مارتەبە»، – دەدى.

ول سونداي-اق ورىس ادەبيەتىنىڭ ءوزىنىڭ شىعارماشىلىق جولىنا عانا ەمەس، تۇتاس ءبىر بۋىن قىتاي قالامگەرلەرىنىڭ قالىپتاسۋىنا تەرەڭ ىقپال ەتكەنىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى.

«ماعان ورىس جانە كەڭەس ادەبيەتىنىڭ اسەرى الدەقايدا كۇشتى بولدى»، – دەدى جازۋشى.

مو ياننىڭ «ساندال اعاش جازاسى» رومانىنىڭ ورىس تىلىندەگى اۋدارماسى 2025 جىلى «ياسنايا پوليانا» سىيلىعىنىڭ «شەتەل ادەبيەتى» اتالىمىنىڭ اۋەلى ۇزىن تىزىمىنە، كەيىن قىسقا تىزىمىنە ەنگەن بولاتىن. اقىرىندا جەڭىمپاز اتانعانىمەن، جازۋشى بەلگىلى سەبەپتەرگە بايلانىستى سول جىلعى قازان ايىندا وتكەن ماراپاتتاۋ راسىمىنە قاتىسا الماعان ەدى.

بۇل جولى سىيلىق روماننىڭ اۋدارماشىلارى – مارقۇم ەگوروۆ پەن جي بوحانعا دا تابىستالدى.

رەسەي ساپارى اياسىندا مو ياندى جەرگىلىكتى وقىرماندار ەرەكشە ىقىلاسپەن قارسى الدى. سانكت-پەتەربۋرگ قالاسىنداعى ورتالىق كىتاپ دۇكەنىندە وتكەن قولتاڭبا كەشىنە مىڭعا جۋىق وقىرمان جينالدى. سونىمەن قاتار ول رەسەي مەملەكەتتىك دراما تەاترى – ايگىلى الەكساندرين تەاترى ساحنالاعان «ءومىر مەن ءولىم ازابى» رومانىنىڭ ورىس تىلىندەگى تۇساۋكەسەر قويىلىمىن تاماشالاپ، كورەرمەندەرمەن جۇزدەسۋ كەشىنە قاتىستى.

جازۋشىنىڭ ساپار باعدارلاماسى مۇنىمەن شەكتەلمەيدى. ول اتاقتى كەڭەس جازۋشىسى ميحايل شولوحوۆتىڭ تۋعان ولكەسىنە بارىپ، ماسكەۋدەگى تاگانكا تەاترىندا پسكوۆ ۇلگىلى دراما تەاترى ساحنالاعان «باقا» رومانىنىڭ ورىس تىلىندەگى سپەكتاكلىن كورەدى. سونداي-اق ماسكەۋدە ەكسمو باسپاسى ۇيىمداستىرعان ءباسپاسوز ءماسليحاتى مەن ادەبي اۋىلداعى وقىرماندار كەزدەسۋىنە قاتىسادى.

قىتاي اۆتورلىق قۇقىق جونىندەگى قاۋىمداستىعىنىڭ قولداۋىمەن مو ياننىڭ «ءبىزدىڭ تسزين كە»، «باقا» جانە «ءومىر مەن ءولىم ازابى» اتتى ءۇش شىعارماسى رەسەي تەاترلارىنىڭ ساحناسىنا جول تارتىپ، ورىس كورەرمەنىمەن قاۋىشتى. مو ياننىڭ شىعارمالارىنىڭ رەسەيدە وسىلايشا جاڭا تىنىس الىپ، تەاتر ونەرى ارقىلى قايتا تۇلەپ، وقىرمان مەن كورەرمەننىڭ جۇرەگىنە جول تابۋى – ادەبيەتتىڭ ۇلت پەن شەكارادان بيىك تۇراتىن رۋحاني كوپىر ەكەنىن تاعى ءبىر مارتە دالەلدەي ءتۇستى.

دۇيسەنالى الىماقىن

Abai.kz