يان ليانكە – قازىرگى قىتاي ادەبيەتىنىڭ ەڭ كورنەكتى جازۋشىلاردىڭ ءبىرى. ول ادەبيەتكە قاراپايىم اۋىل ءومىرىن سۋرەتتەۋ ارقىلى عانا ەمەس، سول ءومىردىڭ استارىنداعى تاريحي، الەۋمەتتىك، ساياسي جانە رۋحاني قايشىلىقتاردى تەرەڭ فيلوسوفيالىق دەڭگەيدە بەينەلەۋىمەن قۇندى. ونىڭ شىعارمالارىندا ادامنىڭ تاعدىرى بەلگىلى ءبىر كەزەڭنىڭ عانا ەمەس، تۇتاس قوعامنىڭ رۋحاني احۋالىمەن ساباقتاس قاراستىرىلادى.

يان ليانكەنىڭ شىعارماشىلىق ەرەكشەلىگى - ءومىر شىندىعىن سول كۇيىندە كوشىرىپ بەرۋ ەمەس، ونىڭ كوزگە كورىنبەيتىن ىشكى قاباتتارىن اشۋ. سوندىقتان ونىڭ روماندارىندا رەاليزم، ميفولوگيالىق ويلاۋ، سيمۆوليزم، گروتەسك، ابسۋرد جانە ساتيرا ءوزارا تابيعي ۇيلەسىم تابادى. جازۋشى ءوزى ۇسىنعان «神实主义» («ءتاڭىر تەكتى رەاليزم» نەمەسە «ميفتىك رەاليزم») ۇعىمى ارقىلى ادەبيەتتىڭ مىندەتى تەك شىندىقتى بەينەلەۋ ەمەس، شىندىقتىڭ ار جاعىنداعى اقيقاتتى تانۋ ەكەنىن دالەلدەۋگە ۇمتىلادى.

يان ليانكەنىڭ كەيىپكەرلەرى – نەگىزىنەن اۋىل ادامدارى، قاراپايىم ەڭبەك يەلەرى، تاسادا قالعان جاندار. بىراق ولار ءوز تاعدىرىن عانا ەمەس، تۇتاس ءداۋىردىڭ، ۇلتتىق سانانىڭ، تاريحي جادىنىڭ كوركەم بەينەسىن سومدايدى. ونىڭ كەيىپكەرلەرى ارقىلى قىتاي قوعامىنداعى الەۋمەتتىك تەڭسىزدىك، بيلىك پەن ادام، مورالدىق قۇندىلىقتاردىڭ وزگەرۋى، رۋحاني داعدارىس سياقتى ماسەلەلەر كوتەرىلەدى.

جازۋشىنىڭ شىعارمالارىندا تۋعان جەر ەرەكشە ورىن الادى. حەنان ولكەسى ونىڭ شىعارماشىلىق الەمىنىڭ وزەگىنە اينالعان. بۇل تۇرعىدان يان ليانكە تۋعان ولكەنى جاي عانا گەوگرافيالىق كەڭىستىك ەمەس، ۇلتتىق مادەنيەت پەن حالىقتىق دۇنيەتانىمنىڭ قاينار كوزى رەتىندە سۋرەتتەيدى. ونىڭ حەنانى – ۋيليام فولكنەردىڭ يوكناپاتوفاسى نەمەسە گابريەل گارسيا ماركەستىڭ ماكوندوسى سياقتى كوركەم كەڭىستىك.

يان ليانكەنىڭ تاعى ءبىر ەرەكشەلىگى – ونىڭ ادەبي تىلىندە. ول قاراپايىم حالىقتىق ءتىلدى فيلوسوفيالىق ويمەن ۇشتاستىرىپ، استارلى ماعىناسى مول كوركەم ستيل قالىپتاستىردى. ءبىر قاراعاندا جەڭىل كورىنەتىن سويلەمدەردىڭ استارىندا تەرەڭ الەۋمەتتىك جانە ادامزاتتىق ماسەلەلەر جاتادى. سول سەبەپتى ونىڭ شىعارمالارى بىرنەشە رەت قايتا وقۋدى تالاپ ەتەدى.

جازۋشىنىڭ الەمگە تانىلۋىنا 《受活》 («شوۋحو»), 《丁庄梦》 («دينچجۋان ءتۇسى»), 《四书》 («ءتورت كىتاپ»), 《年月日》 («جىل. اي. كۇن.») سياقتى شىعارمالارى زور ىقپال ەتتى. بۇل تۋىندىلار كوپتەگەن تىلگە اۋدارىلىپ، حالىقارالىق ادەبي ورتادا جوعارى باعالاندى. الەمدىك ادەبي سىنشىلار ونىڭ شىعارماسىن قازىرگى قىتاي قوعامىن تانۋداعى ماڭىزدى كوركەم قۇبىلىس رەتىندە قابىلدادى.

يان ليانكەنىڭ ادەبي كوزقاراسى بويىنشا، جازۋشى قوعامدى ماداقتاۋشى ەمەس، اقيقاتتى ىزدەۋشى بولۋى ءتيىس. ول ادەبيەت ەشقاشان دايىن جاۋاپ بەرمەۋى كەرەك، كەرىسىنشە وقىرماندى ويلاندىرۋى قاجەت دەپ ەسەپتەيدى. سوندىقتان ونىڭ روماندارى ناقتى قورىتىندى جاساۋدان گورى، ادام ساناسىندا كوپتەگەن سۇراق تۋعىزادى.

ادەبيەتتانۋشىلار يان ليانكەنى ءححى عاسىرداعى قىتاي اۆانگارد ادەبيەتىنىڭ جەتەكشى وكىلدەرىنىڭ ءبىرى دەپ باعالايدى. ونىڭ شىعارماشىلىعى ءداستۇرلى رەاليزمنىڭ شەڭبەرىنەن شىعىپ، ۇلتتىق ادەبيەتتى جاڭا كوركەمدىك ىزدەنىستەرگە باستادى. وسى تۇرعىدان ول تەك قىتاي ادەبيەتىنىڭ عانا ەمەس، قازىرگى الەم ادەبيەتىنىڭ دە كورنەكتى قالامگەرلەرىنىڭ قاتارىنا جاتادى.

يان ليانكەنىڭ شىعارمالارىن وقۋ ارقىلى قازىرگى قىتاي قوعامىنىڭ الەۋمەتتىك بولمىسىن عانا ەمەس، ادامزاتقا ورتاق مورالدىق، رۋحاني جانە فيلوسوفيالىق ماسەلەلەردى دە تەرەڭىرەك تانۋعا بولادى. سوندىقتان ونىڭ تۋىندىلارى ۋاقىت وتكەن سايىن ءوز قۇندىلىعىن جوعالتپايتىن، الەمدىك ادەبي ۇدەرىسكە ىقپال ەتكەن ماڭىزدى كوركەم مۇرا بولىپ سانالادى.

جازۋشى ءوز ويىن بىلاي تۇيىندەيدى: «پروزالىق شىعارمادا بەلگىلى ءبىر دارەجەدە كۇردەلىلىك بولعانى ءجون. مەن ءوز شىعارمالارىمداعى وقيعا، كەيىپكەر، ويلاۋ جۇيەسى جانە بايانداۋ ءتاسىلىنىڭ بۇرىنعى جازعاندارىما ۇقساپ قالماۋىن ۇنەمى قاداعالايمىن. ءتىپتى، ولاردىڭ قىتايلىق باسقا جازۋشىلاردىڭ نەمەسە بۇرىن جازىلعان قانداي دا ءبىر شىعارمانىڭ ىزىنە تۇسپەۋىن قالار ەدىم. ەگەر مۇنداي ىزدەنىس پەن وزگەشەلىك بولماسا، شىعارما جازۋ بارىسىندا ءوز كوڭىل كۇيىمدى دە ۇيلەستىرە المايمىن. مەنىڭ “پروزا جازۋ- قايتادان ومىرگە كەلۋمەن بىردەي” دەپ ءجيى ايتاتىنىمنىڭ سىرى دا وسىندا.

الايدا، ەسسە جازعانداعى جاعداي مۇلدە باسقاشا. ءاربىر كولەمدى پروزالىق شىعارمامدى اياقتاعاننان كەيىن، مىندەتتى تۇردە ەسسە نەمەسە ادەبي ماقالا جازامىن. بۇل – مەن ءۇشىن شىعارماشىلىقتىڭ وزگەشە ءبىر جولى. سوندىقتان كەيبىر وقىرمانعا مەنىڭ ەسسەلەرىم مەن پروزالىق شىعارمالارىمنىڭ اۆتورى ءبىر ادام ەمەس سياقتى كورىنۋى مۇمكىن. ويتكەنى ءار شىعارمانى جازعان كەزدەگى شىعارماشىلىق ۇستانىمىم دا ۇقسامايدى.

شىنىندا دا، ەسسە جازۋ - مەن ءۇشىن جاڭا پروزالىق شىعارماعا دايىندىق ىسپەتتى. ونى الداعى شىعارماما جاسالاتىن رۋحاني جانە شىعارماشىلىق دەمالىس كەزەڭى دەۋگە بولادى. ەگەر پروزالىق شىعارما جازۋ جان الىپ، جان بەرىسكەن جارىس الاڭىنا ۇقساسا، ەسسە جازۋ – سول جارىستان كەيىنگى كوفەحانادا نەمەسە شايحانادا تىنىستاپ وتىرعان ءسات سەكىلدى. بۇل ۇزاق قاشىقتىققا جۇگىرىپ كەلگەن ادامنىڭ باياۋ ءجۇرىپ، بويىن جازعانىمەن بىردەي شارۋا.

بۇدان بولەك، مەن ەسسەلەرىمنىڭ مۇمكىندىگىنشە كوپ وقىرمانعا جەتۋىن، ولاردىڭ ارقايسىسىنىڭ وزىندىك وي-ءتۇيىن جاساۋىنا ىقپال ەتۋىن قالايمىن. ادەتتە، پروزالىق شىعارمالاردىڭ ءوز وقىرمانى بولادى. ال ەسسەنىڭ وقىرمانى مۇمكىندىگىنشە كوپ بولعانى ءجون.

قىتايداعى بولسىن، الەمدەگى بولسىن، ءىرى جازۋشىلاردىڭ كوپشىلىگى اۋىلدان شىققان، اۋىل ءومىرىن تەرەڭ بىلەتىن ادامدار. بىراق ولاردىڭ ەشقايسىسى تۋعان اۋىلىنان ۇزاماي ءجۇرىپ ۇلى جازۋشى بولعان ەمەس. ءبىرى ارمان قۋىپ، ءبىرى تاعدىر ايداپ تۋعان جەرىنەن الىستادى. ءدال وسى الىستاۋ ولاردىڭ بويىندا تۋعان جەرگە دەگەن ساعىنىشتى وياتتى. ال ساعىنىشسىز تۋعان ولكەنىڭ قادىرىن تولىق سەزىنۋ مۇمكىن ەمەس. ءار جازۋشىنىڭ سول ساعىنىشىنىڭ سالماعى ءارتۇرلى. ەشكىم ءوزى ءومىر ءسۇرىپ وتىرعان ورتانى سول جەردە ءجۇرىپ تولىق جازا المايدى; ودان الىستاعان سوڭ عانا سول ءومىردىڭ ءمانىن تەرەڭىرەك تۇسىنەدى. كەيدە دارىندى جازۋشىنى شىعارماشىلىق ەركىندىگىنەن ايىرىپ،ءوزىن بەلگىلى ءبىر شەڭبەرگە قاماپ قويادى. مىسالى، ليۋ ءتسيڭدى الايىق. ول «كاسىپ باستاۋ تاريحى» («创业史») رومانىن جازۋعا ون جىل ۋاقىت جۇمسادى. مەنىڭشە، مۇنداي شىعارمانى ەكى جىلدىڭ ىشىندە دە جازىپ شىعۋعا بولار ەدى. ال ونىڭ ەرتەرەكتە اۋىل ءومىرى تۋرالى جازعان تۋىندىلارى قانداي كەرەمەت ەدى! ەگەر سول ون جىلىن جوعالتپاعاندا، بالكىم، شەن تسۋنۆەننىڭ «شەكارا قالاسى» («边城») ءتارىزدى كلاسسيكالىق شىعارمالارىمەن يىق تەڭەستىرەتىن تاعى بىرنەشە شىعارما جازار ما ەدى؟!

ءوزىن سەرگەك ۇستاي بىلەتىن ناعىز تالانتتى جازۋشى عانا تۋعان جەرىنە دەگەن ماحابباتىن جوعالتپايدى. ول تۋعان توپىراعىنان شەكتەن تىس الىستاپ تا كەتپەيدى، سونىمەن بىرگە ودان ەشقاشان اجىرامايتىنداي بولىپ بايلانىپ تا قالمايدى.

ەندى چجاو شۋليدى مىسالعا الايىق. ول قىتايداعى ەڭ ۇزدىك اۋىل تاقىرىبىنىڭ جازۋشىسى سانالادى. سوعان قاراماستان، ءبىز ونىڭ شىعارمالارىنان گورى، كوبىنەسە شەن تسۋنۆەننىڭ تۋىندىلارىنا ۇڭىلەمىز. مەنىڭ ويىمشا، ەستەتيكالىق تۇرعىدان العاندا، شەن تسۋنۆەن تۋعان جەرىنە دەگەن سۇيىسپەنشىلىگىن بەلگىلى ءبىر كوركەمدىك قاشىقتىق ارقىلى ساقتاي ءبىلدى. سونىڭ ناتيجەسىندە ونىڭ شىعارمالارى وزگەشە ەستەتيكالىق بيىككە كوتەرىلدى.

ال چجاو شۋلي تۋعان اۋىلىنا قايتا ورالىپ، سول ورتانىڭ ىشىندە قالىپ قويدى. سونىڭ سالدارىنان شەن تسۋنۆەن جەتكەن كوركەمدىك دەڭگەيگە كوتەرىلە المادى. ونىڭ اۋىل ءومىرىن ارقاۋ ەتكەن «مازاسىزدىق» («闹») شىعارماسى – تۋعان ورتادان قول ۇزبەۋدىڭ كوركەمدىك تۇرعىداعى شەكتەۋىنىڭ ءبىر مىسالى.

قازىرگى قوعامداعى كۇردەلى وزگەرىستەر مەن ادامدار اراسىنداعى قايشىلىقتار مەنى وتكەن ومىرىمە قايتا ۇڭىلۋگە ءجيى يتەرمەلەيدى. ادام جاس كەزىندە بولاشاقتى ارماندايدى، ال جاسى ۇلعايعان سايىن وتكەن ومىرىنە جيىرەك كوز جىبەرەدى. مەن دە ءدال وسىنداي كەزەڭگە كەلگەندىكتەن «مەن جانە اتا-بابام» («我与父辈») جانە «تيانحۋ كولىنىڭ بالالارى» («田湖的孩子») اتتى ەسسەلەرىمدى جازدىم دەپ ويلايمىن.

سونىمەن قاتار، الداعى ۋاقىتتا جازاتىن شىعارمالارىمنىڭ بارعان سايىن قاراپايىم بولعانىن قالايمىن. بىراق بۇل جەردەگى قاراپايىمدىلىق جەڭىل جازۋدى بىلدىرمەيدى. ول – رۋحاني تازالىقتىڭ بەلگىسى. ەگەر جەتپىس جاستاعى جازۋشى جەتى جاسار بالانىڭ جان دۇنيەسىن تابيعي ءارى شىنايى جەتكىزە السا، بۇل - ناعىز تالانت. ال ون جەتى نەمەسە جيىرما جەتى جاستاعى جاس جىگىت ءوزىن جەتپىستەگى قارياداي كورسەتۋگە تىرىسسا، بۇل دارىن ەمەس، ەلىكتەۋ عانا. سوندىقتان مەن پروزالىق شىعارمالارىم ۋاقىت وتكەن سايىن قاراپايىم ءارى تابيعي بولا تۇسەتىنىنە سەنەمىن.

مەيلى شىعارما قانشالىقتى اۋىر تاقىرىپتى نەمەسە توڭكەرىس كەزەڭىن ارقاۋ ەتسىن، مەن ونى جازار الدىندا ونىڭ سيپاتى تۋرالى ۇزاق باس قاتىرىپ كورگەن ەمەسپىن. مەن ءۇشىن شىعارماشىلىق – ەڭ الدىمەن ۇمىتىلماس تاجىريبە مەن ۇزدىكسىز ىزدەنىس. ەگەر ءوز پىكىرىمدى ايتسام، جازۋشىنىڭ بەينەلەۋ قۋاتىن ونىڭ جازۋ ماشىعى مەن ومىردەن تۇيگەن تاجىريبەسى ايقىندايدى. الايدا بۇل جولدى قالامگەردىڭ ءوزى ەركىن تاڭداي المايدى. مەنىڭ بەلگىلى ءبىر تاقىرىپتان اۋىتقىماي، ۇنەمى سوعان قايتا ورالىپ وتىرۋىم دا – تاعدىردىڭ ماعان جۇكتەگەن ەنشىسى.

رەاليزمنىڭ بەينەلەيتىنى – بىزگە تانىس بولمىستىڭ استارىنداعى اقيقات. مۇنداي اقيقات كوبىنە كوزگە كورىنبەيدى، بىراق ول ءومىردىڭ بارلىق قاباتىندا ءومىر ءسۇرىپ جاتادى. سونىمەن بىرگە ناقتى ومىردە تاعى ءبىر شىندىق بار. ول كوزگە كورىنبەيدى، قولعا ۇستالمايدى، بىراق ادام ونى ىشتەي سەزىنەدى. بالكىم، مۇنداي قۇبىلىس قازىرگى قىتاي قوعامىنا عانا ءتان شىعار. بۇل – ءالى دۇنيەگە كەلمەگەن، بىراق دۇنيەگە كەلۋگە دايىن تۇرعان اقيقات.

كەيدە ءبىر اداممەن سويلەسىپ تۇرعاندا، ونىڭ كولەڭكەسىندە تاعى ءبىر ادام تۇرعانداي اسەر الاسىڭ. ءبىر وقيعاعا كۋا بولعاندا، ونىڭ ار جاعىندا تاعى ءبىر جاسىرىن وقيعا جاتقانداي سەزىنەسىڭ. وسىنداي كوپقاباتتى شىندىق قازىرگى قىتاي قوعامىنىڭ ەرەكشەلىگى دەپ ويلايمىن. ونىڭ قاتپارلارى قالىڭ، ماعىناسى تەرەڭ ءارى كۇردەلى. ال ءداستۇرلى رەاليزم كوبىنە بىزگە كورىنىپ تۇرعان ءومىردىڭ سىرتقى قاباتىن عانا بەينەلەيدى. ال كوزگە كورىنبەيتىن اقيقاتقا تەك ادەبيەت قانا جەتە الادى. مەنىڭ «ميفتىك رەاليزم» دەپ اتايتىن شىعارماشىلىق ءتاسىلىمنىڭ نەگىزىندە ءدال وسى تۇسىنىك جاتىر.

مەنىڭشە، ءداستۇرلى رەاليزم – شاشىلىپ جاتقان توپىراقتى ءبىر جەرگە ءۇيىپ قويۋ عانا. ال ادەبيەت سونىمەن شەكتەلمەۋى ءتيىس. مەن ادەبيەتتىڭ سول توپىراقتان جاڭا ءبىر توبە تۇرعىزىپ، ونىڭ ۇستىنەن بۇرىن-سوڭدى بولماعان اعاش وسىرگەنىن قالايمىن. ول اعاش وزگەشە جەمىس بەرۋى كەرەك. ماسەلەن، سولتۇستىكتىڭ قاراعاشىنان وڭتۇستىكتىڭ بانانى ءوسىپ شىققانداي توسىن قۇبىلىس بولۋى قاجەت. مەنىڭ تۇسىنىگىمدەگى ادەبيەت – ءدال وسىنداي قۇبىلىس.

سوندىقتان پروزانىڭ جاڭارۋى ونىڭ سىرتقى پىشىنىندە عانا ەمەس، ىشكى تابيعاتىندا، ءتىپتى گەنەتيكالىق بولمىسىندا جۇزەگە اسۋى ءتيىس. شىنايى جاڭالىق دەگەنىمىز – بۇرىنعىنى قايتالاۋ ەمەس، ادەبيەتتىڭ جاڭا بولمىسىن قالىپتاستىرۋ.

كەيدە بەلگىلى ءبىر جازۋشىنىڭ شىعارماسىنان تۋعان جەرىنىڭ مادەني تىنىسى سەزىلمەسە، ونىڭ كوركەمدىك قۋاتى السىرەپ قالعانداي اسەر بەرەدى. مىسالى، ۆان اني شىعارمالارىنان شانحايدىڭ قالالىق مادەنيەتى سەزىلمەسە، ول تولىققاندى اسەر قالدىرمايدى. سول سياقتى تسزيا پينۆا شىعارمالارىنان شەنسي ولكەسىنىڭ رۋحى اڭقىپ تۇرماسا، ءبىر نارسە جەتىسپەيتىندەي كورىنەدى. دەمەك، ءاربىر ۇلى ادەبيەت ەڭ الدىمەن تۋعان توپىراعىنىڭ رۋحىنان ءنار الادى.

الەم ادەبيەتىن دە بەلگىلى ءبىر ءوڭىردىڭ نەمەسە ەلدىڭ ولشەمىمەن باعالاۋعا بولمايدى. ءار حالىقتىڭ ادەبيەتى ءوز مادەنيەتىنىڭ، ءوز تاريحي تاجىريبەسىنىڭ جەمىسى. سوندىقتان تولستويدى قىتاي مادەنيەتىنىڭ ولشەمىمەن ەمەس، ورىس رۋحانياتىنىڭ اياسىندا ءتۇسىنۋ الدەقايدا دۇرىس.

پروزادا «وپاسىزدىق» قاسيەتى بولۋى كەرەك.

مۇنداعى «وپاسىزدىق» دەگەنىم – ءوزىڭنىڭ قالىپتاسقان جازۋ ماشىعىڭا، ۇيرەنشىكتى بايانداۋ تاسىلىڭە، ءداستۇرلى كلاسسيكالىق ۇلگىلەرگە جانە سىرتتان كەلگەن ادەبي اعىمدارعا، اسىرەسە حح عاسىرداعى باتىس ادەبيەتىنىڭ قالىپتاسقان جازۋ مانەرىنە سىن كوزىمەن قاراي ءبىلۋ. سونداي-اق شىعارما جازۋ بارىسىندا دايىن ۇرانداردان، جاتتاندى تۇجىرىمداردان جانە قالىپتاسقان قاعيدالاردان بويدى اۋلاق ۇستاۋ قاجەت. جازۋشى جەلدىڭ ىعىنا قاراي جۇرە بەرمەي، ەشكىم باسپاعان سوقپاققا ءتۇسىپ، ءوز جولىن ىزدەۋى ءتيىس.

پروزادا «توڭكەرىستىك» سيپات بولۋى كەرەك.

بۇل – ءداستۇرلى ولشەمدەرگە، قاتىپ-سەمگەن كوركەمدىك قاعيدالارعا قارسى شىعۋ دەگەن ءسوز. ماسەلەن، شىعارمانى ورىنسىز پوەتيكالىق بوياۋمەن ارلەي بەرۋ، اسەرلى كورىنۋ ءۇشىن ءومىر شىندىعىن بۇرمالاۋ، كوركەم وبرازدى اسىرەلەۋگە ۇرىنۋ، ءبىرسارىندى بايانداۋ تاسىلىنە بايلانىپ قالۋ، وزگەرمەيتىن كومپوزيتسيالىق ۇلگىلەردى قايتالاۋ نەمەسە بارلىق شىعارمادا بىردەي تىلدىك ورنەك پەن ويلاۋ جۇيەسىن قولدانۋ - ادەبيەتتى توقىراتۋعا اكەلەدى. سوندىقتان جازۋشى وسىنداي قالىپتاسقان شەكتەۋلەردى بۇزىپ، كوركەمدىك ىزدەنىسكە باتىل بارۋى كەرەك.

پروزادا «قوپارىلىس» رۋحى بولۋى ءتيىس.

جازۋشى وقىرمان ساناسىندا قالىپتاسقان ءداستۇرلى تۇسىنىكتەرگە، قوعامدىق پىكىردىڭ ىڭعايىنا قاراي ايتىلاتىن دايىن تۇجىرىمدارعا، سىنشىلار ورنىقتىرىپ قويعان تەوريالىق قاعيدالارعا جانە ادەبيەت تاريحى بەكىتىپ قويعان ولشەمدەرگە تاۋەلدى بولماۋى قاجەت. كەرىسىنشە، سولارعا جاڭاشا كوزقاراس ۇسىنىپ، ادەبيەتتى ۇنەمى قوزعالىسقا ءتۇسىرىپ وتىرعانى ءجون.

سوندىقتان ءاربىر قالامگەر ءوزىن ورىنسىز قيناماي، اسىقپاي وقىپ، تەرەڭ ويلانىپ بارىپ جازۋى كەرەك. شىعارما – تابيعي جولمەن دۇنيەگە كەلەتىن ءتىرى قۇبىلىس. ونىڭ قۇنىن ساتىلىمىمەن، اتاق-داڭقىمەن نەمەسە قارجىلىق تابىسىمەن ولشەۋدىڭ قاجەتى جوق. سول سياقتى وزگەلەردىڭ بەرگەن باعاسىنا دا شەكتەن تىس تاۋەلدى بولماعان ءجون. جازۋشى ءۇشىن ەڭ ماڭىزدىسى – كەلەسى شىعارماسىندا نەنى جانە قالاي جازاتىنى. بار كۇش-جىگەرىن ءوزىنىڭ شىعارماشىلىق الەمىن قالىپتاستىرۋعا جۇمساۋى ءتيىس. ويتكەنى ادەبيەتتەگى ەڭ ۇلكەن قۇندىلىق - قالامگەردىڭ ەشكىمگە ۇقسامايتىن ءوز «مەنىن» تابا ءبىلۋى. ەگەر ءبىز ۇنەمى كۇن ساۋلەسى توگىلىپ تۇرادى دەسەك، وندا ءبىز ءومىردىڭ شىنايى تابيعاتىن جوققا شىعارعان بولامىز. كۇننىڭ شىعۋى بار جەردە ونىڭ باتۋى دا بولادى. جارىق بار جەردە قاراڭعىلىق تا قاتار جۇرەدى. سوندىقتان جازۋشى قوعامنىڭ تەك جارقىن تۇستارىن عانا ەمەس، ونىڭ كولەڭكەلى قىرلارىن دا شىنايى سەزىنىپ، كوركەم بەينەلەۋگە مىندەتتى.

قازىرگى ومىردە جارىق پەن قاراڭعىلىق، تۇيىقتىق پەن جاڭارۋ، جاھاندانۋ مەن ۇلتتىق ەرەكشەلىك، ارمان مەن ءۇمىت، بيلىك پەن ەركىندىك قاتار ءومىر ءسۇرىپ جاتىر. وسى قاراما-قايشىلىقتاردىڭ بارلىعى ءبىرتۇتاس ءومىردىڭ قۇرامداس بولىكتەرى. جازۋشىنىڭ مىندەتى - وسى قايشىلىقتاردى ءدال تانىپ، كوركەمدىك شىندىققا اينالدىرۋ.

سوندىقتان قالامگەردىڭ ماقساتى قاراڭعىلىقتى اشكەرەلەۋ نەمەسە تەك جارقىن ءومىردى عانا دارىپتەۋ ەمەس. ونىڭ باستى مۇراتى – ادام ءومىرىنىڭ كۇردەلى تابيعاتىن، بۇرمالانعان اقيقاتتارىن، رۋحاني قايشىلىقتارىن جانە ادامنىڭ ىشكى بولمىسىن شىنايى ءارى كوركەم بەينەلەۋ. جازۋشىنىڭ شىعارماشىلىق الەمى دە ونىڭ ومىرلىك تاجىريبەسى، قۋانىشى مەن قايعىسى، كوركەمدىك تانىمى مەن رۋحاني ىزدەنىسى ارقىلى قالىپتاسادى».

نۇرحالىق ابدىراقىن

Abai.kz