قازاق قوعامىندا وتباسى تاقىرىبى قوزعالا قالسا، پىكىر ەكىگە جارىلادى. ءبىرى – «زامان وزگەردى» دەيدى، ەندى ءبىرى – «داستۇردەن الىستادىق» دەپ دابىل قاعادى.

الايدا ماسەلە ءبىر عانا تاراپتان ەمەس. وتباسىنداعى تۇسىنىسپەۋشىلىك، ەرلى-زايىپتىلار اراسىنداعى جاۋاپكەرشىلىكتىڭ السىرەۋى، جاستاردىڭ ۇيلەنۋگە اسىقپاۋى، جالعىزدىقتىڭ قالىپتى قۇبىلىسقا اينالۋى – بۇگىنگى قوعامنىڭ ورتاق ماسەلەسىنە اينالىپ وتىر.

وسى جانە قازاق قوعامىنداعى وزگە دە وزەكتى ماسەلەلەردى مەدياتور، اۆتورلىق كۋرستاردىڭ جەتەكشىسى قارلىعاش بەكپاتشاقىزى «شەشىم» YouTube ارناسىنا بەرگەن سۇحباتىندا اشىق تالقىلادى.

ماماننىڭ پىكىرىنشە، قازىرگى قوعامدا وتباسى ماسەلەسىنە كەلگەندە ايەلدەرمەن قاتار ەر ازاماتتارعا دا كوبىرەك كوڭىل ءبولۋ قاجەت. سەبەبى وسى ۋاقىتقا دەيىن وتباسىلىق ماسەلەلەردى شەشۋدە ايەلدەر تاراپىنان سۇرانىس باسىم بولعانىمەن، بۇگىنگى تاڭدا بۇل پروبلەمانىڭ تەك ايەلگە عانا قاتىستى ەمەستىگى انىق بايقالىپ وتىر.

«ەر ازاماتتارىمىز دا ايەلدەرمەن بىرگە دامۋى كەرەك. ولارعا دا كوڭىل ءبولۋ قاجەت. ايەلدەر بۇل باعىتتا بەلسەندى بولىپ كەلەدى. ال ەر ازاماتتارىمىز كەيدە ءسال سايادا قالىپ قويادى»، – دەيدى قارلىعاش بەكپاتشاقىزى.

ونىڭ ايتۋىنشا، قوعام الدىندا جۇرگەن، ءبىلىمى مەن تاجىريبەسى مول ازاماتتاردىڭ ءوزى وتباسىلىق ماسەلەگە كەلگەندە تىعىرىققا تىرەلىپ قالاتىن كەزدەر بولادى. ياعني وزگەگە اقىل ايتىپ، باعىت كورسەتە الاتىن ادامنىڭ ءوزىنىڭ جەكە ومىرىندەگى تۇيتكىلدى شەشۋگە قاۋقارى جەتپەي قالۋى مۇمكىن.

سوندىقتان مەدياتوردىڭ پىكىرىنشە، وتباسى ماسەلەسىن تەك جەكە ادامنىڭ پروبلەماسى رەتىندە قاراۋعا بولمايدى. بۇل – قوعامنىڭ پسيحولوگيالىق جانە الەۋمەتتىك احۋالىمەن تىكەلەي بايلانىستى ماسەلە.

سۇحبات بارىسىندا مامان جاستاردىڭ وتباسىن قۇرۋعا اسىقپاۋىنىڭ سەبەپتەرىنە دە توقتالدى. ونىڭ پىكىرىنشە، بۇگىنگى قوعامدا ماتەريالدىق جاعدايدىڭ ءبىرىنشى ورىنعا شىعۋى جاستاردىڭ وتباسى قۇرۋ تۋرالى شەشىمىنە ايتارلىقتاي اسەر ەتىپ وتىر.

«ءۇيىم بولسىن، سودان كەيىن ۇيلەنەمىن»، «ءۇيىم بولسا عانا كۇيەۋگە شىعامىن» دەگەن ۇستانىم قالىپتاستى. ال بۇل بۇرىنعى قازاقى تۇسىنىككە ءتان ەمەس ەدى. بۇرىن جاستار ماتەريالدىق جاعدايدى كۇتپەي، ءبىر-بىرىنە سەنىپ، شاڭىراق كوتەرەتىن. پەرزەنتتىڭ نەسىبەسىن دە اللا بەرەدى دەگەن تۇسىنىك بولعان»، – دەيدى ول.

قارلىعاش بەكپاتشاقىزى قازاق قوعامىنداعى جالعىزدىق ماسەلەسىن دە اينالىپ وتپەدى. ونىڭ سوزىنشە، قازاق ءۇشىن جالعىزدىق ەشقاشان قالىپتى قۇبىلىس بولماعان. ال بۇگىندە ۇيلەنبەي جۇرگەن جاستاردىڭ، جالعىزباستى ەرلەر مەن ايەلدەردىڭ سانى ارتىپ، بۇل ماسەلە قوعامدا ءجيى تالقىلانا باستادى.

مامان بۇل جەردە ءداستۇرلى قوعامداعى جەڭگەلەر ينستيتۋتىنىڭ ماڭىزىن دا اتاپ ءوتتى.« بۇرىن قىز بەن جىگىتتىڭ مىنەزىن، وتباسىن، الەۋمەتتىك جاعدايىن جاقسى بىلەتىن جەڭگەلەر ەكى جاستىڭ باسىن قوسۋعا ىقپال ەتكەن. ياعني قازىرگى تاڭدا ءتۇرلى تانىسۋ ورتالىقتارى مەن ماماندار اتقاراتىن قىزمەتتىڭ بەلگىلى ءبىر بولىگىن بۇرىن جەڭگەلەر ينستيتۋتى اتقارعان.»

الايدا ءداستۇردىڭ زامانعا قاراي وزگەرەتىنىن دە ەسكەرگەن ءجون. بۇگىنگى قوعامدا ونىڭ بۇرىنعى فورماسىن سول كۇيىندە قايتالاۋ مۇمكىن ەمەس. دەگەنمەن ءداستۇردىڭ وزىعىن ساقتاپ، ونى قازىرگى زامانعا بەيىمدەۋ – ماڭىزدى مىندەت.

سۇحباتتا مەدياتور جاستار اراسىنداعى كوممۋنيكاتسيا ماسەلەسىنە دە ەرەكشە توقتالدى. ونىڭ پىكىرىنشە، قازىرگى جاستاردىڭ ءبىر-بىرىمەن تانىسۋى مەن اشىق قارىم-قاتىناس ورناتۋىنا كەدەرگى بولاتىن فاكتوردىڭ ءبىرى – ءوزارا سويلەسۋدەن قورقۋ.

«ادامدار ءبىر-بىرىمەن ارالاسۋى كەرەك. ءبىر-بىرىمەن سويلەسۋدەن، تانىسۋدان قورىقپاۋ قاجەت. ادامدار قارىم-قاتىناس جاساپ، ءبىر-ءبىرىن ءتۇسىنىپ بارىپ وتباسىن قۇرادى. سوندىقتان قازىرگى جاستار ءۇشىن كوممۋنيكاتسيانى دامىتۋ وتە ماڭىزدى»، – دەيدى قارلىعاش بەكپاتشاقىزى.

ماماننىڭ پايىمىنشا، بۇگىنگى قوعامدا قىزدار دا، جىگىتتەر دە ءوز ومىرىنە جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراپ، بەلسەندى ارەكەت ەتۋى كەرەك. «مەنى بىرەۋ تاۋىپ الادى» دەپ كۇتۋدىڭ ورنىنا، ادامدار ءوزارا قارىم-قاتىناس مادەنيەتىن قالىپتاستىرىپ، ءبىر-ءبىرىن تۇسىنۋگە ۇمتىلعانى ءجون.

قارلىعاش بەكپاتشاقىزىنىڭ «شەشىم» YouTube ارناسىنا بەرگەن سۇحباتىندا بۇدان بولەك، «اتا ءداستۇر» كلۋبىنىڭ جۇمىسى، كوپ ايەل الۋ ماسەلەسى، ەر ازاماتتىڭ وتباسىنداعى ءرولى، ايەلدىڭ رۋحاني دامۋى، بالا تاربيەسى جانە مەدياتسيانىڭ وتباسىنى ساقتاپ قالۋداعى مۇمكىندىگى تۋرالى دا ماڭىزدى پىكىرلەر ايتىلدى.

ءبىر سوزبەن ايتقاندا، سۇحباتتىڭ وزەگى – وتباسى ماسەلەسىن ءبىر عانا ايەلدىڭ نەمەسە ەر ادامنىڭ پروبلەماسى رەتىندە ەمەس، تۇتاس قوعامنىڭ ماسەلەسى رەتىندە قاراۋ قاجەتتىگى. سەبەبى شاڭىراقتاعى ءبىر عانا تۇسىنىسپەۋشىلىك ۋاقىتىندا شەشىلمەسە، ونىڭ سالدارى ءبىر وتباسىنىڭ شەڭبەرىنەن شىعىپ، ۇرپاق تاربيەسىنە دەيىن اسەر ەتۋى مۇمكىن.

ال وتباسى ينستيتۋتىن ساقتاۋ ءۇشىن بۇگىنگى قوعامعا ەڭ الدىمەن ءبىر-ءبىرىن تىڭداي الاتىن، سويلەسە بىلەتىن جانە ءوز جاۋاپكەرشىلىگىن سەزىنەتىن ادامدار قاجەت.

Abai.kz