قازاقستان سوڭعى بىرنەشە ونجىلدىقتاعى ەڭ اۋقىمدى ينۆەستيتسيالىق كەزەڭدەردىڭ بىرىنە اياق باسىپ وتىر. تەڭىز كەن ورنىن كەڭەيتۋ جوباسى اياقتالعاننان كەيىن ەل ەكونوميكاسىنىڭ ءوسىمىن قامتاماسىز ەتەتىن جاڭا ءىرى جوبالارعا باسىمدىق بەرىلە باستادى.

Tradereport Telegram-ارناسىنىڭ ەسەبىنشە، قازىر قازاقستاندا ارقايسىسىنىڭ قۇنى 1 ملرد دوللاردان اساتىن 13 مەگاجوبا جاريالانعان. ولاردىڭ جالپى قۇنى 124 ملرد دوللاردان اسادى.

دەگەنمەن جوبانىڭ جاريالانۋى ونىڭ بىردەن جۇزەگە اساتىنىن بىلدىرمەيدى. ميللياردتاعان دوللارلىق باستامالاردى ازىرلەۋ، قارجىلاندىرۋ جانە قۇرىلىسىن باستاۋعا بىرنەشە جىل كەتۋى مۇمكىن. سوندىقتان تىزىمدەگى جوبالاردىڭ ءبىر بولىگى ءالى كەلىسسوزدەر، جوبالاۋ نەمەسە گەولوگيالىق بارلاۋ كەزەڭىندە تۇر.

ەڭ قىمبات جوبا ازىرگە قاعاز جۇزىندە

ماڭعىستاۋ وبلىسىندا سالىنۋى جوسپارلانعان Hyrasia One كەشەنىنىڭ قۇنى 40-50 ملرد دوللارعا باعالانادى. بۇل – قازىرگى تاڭدا قازاقستاندا جاريالانعان مەگاجوبالاردىڭ ىشىندەگى ەڭ قىمباتى.

جوبانى گەرمان-شۆەدتىك Svevind كومپانياسى ازىرلەپ جاتىر. كومپانيا 2023 جىلدان بەرى نورۆەگيالىق مەملەكەتتىك Statkraft قۇرامىنا كىرەدى. Hyrasia One تۋرالى جوسپار العاش رەت 2021 جىلى جاريالانعانىمەن، سودان بەرى ونى ىسكە اسىرۋ مەرزىمى بىرنەشە رەت كەيىنگە شەگەرىلدى.

قازىرگى ۋاقىتتا الدىن الا جوبالاۋ كەزەڭى اياقتالعان. تۇپكىلىكتى ينۆەستيتسيالىق شەشىم 2026 جىلى قابىلدانادى دەپ كۇتىلۋدە. ال ناقتى قۇرىلىس جۇمىستارى ءالى باستالعان جوق.

قازاقستانداعى العاشقى اەس

ۇلكەن اۋىلى ماڭىندا سالىناتىن «بالقاش» اتوم ەلەكتر ستانتسياسىنىڭ قۇنى 16,4 ملرد دوللار بولادى دەپ جوسپارلانعان. جوبانىڭ باس مەردىگەرى – رەسەيلىك «روساتوم».

جوبا قۇنىنىڭ نەگىزگى بولىگى رەسەي تاراپىنان بەرىلەتىن نەسيە ەسەبىنەن قارجىلاندىرىلىپ، قالعان شىعىندى قازاقستان ۇكىمەتى وتەيدى.

ۇلكەن اۋىلىنداعى ينجەنەرلىك ىزدەستىرۋ جۇمىستارى 2025 جىلدىڭ تامىزىندا باستالدى. نەگىزگى قۇرىلىسقا 2027 جىلى كىرىسۋ، ال اتوم ەلەكتر ستانتسياسىن 2035-2036 جىلدارى پايدالانۋعا بەرۋ جوسپارلانىپ وتىر.

قىتاي ينۆەستورلارى اليۋميني وندىرىسىنە قارجى سالماق

قازاقستاندا اليۋميني شيكىزاتىن وڭدەۋگە باعىتتالعان قىتاي كاپيتالىنىڭ ەكى ءىرى جوباسى ازىرلەنىپ جاتىر.

سونىڭ ءبىرى – Xinfa توبى پاۆلودار وبلىسىندا جۇزەگە اسىرۋدى جوسپارلاعان 15 ملرد دوللارلىق گلينوزەم-اليۋميني كلاستەرى. بۇل – قۇرىلىسى ءالى باستالماعان جوبالاردىڭ ىشىندەگى ەڭ قىمباتتارىنىڭ ءبىرى.

ال قىتايلىق East Hope كومپانياسى قوستاناي جانە اقتوبە وبلىستارىندا 12,6 ملرد دوللارلىق جوبا جۇزەگە اسىرۋدى كوزدەپ وتىر. بۇۇ-نىڭ ساۋدا جانە دامۋ جونىندەگى كونفەرەنتسياسى (يۋنكتاد) ونى 2025 جىلى دامۋشى ازيا ەلدەرىندە جاريالانعان ەڭ ءىرى جاڭا ينۆەستيتسيالىق جوبالاردىڭ ءبىرى رەتىندە اتاعان.

قازىرگى ۋاقىتتا ەكى جوبا بويىنشا دا جوبالاۋ-سمەتالىق قۇجاتتاما ازىرلەنىپ جاتىر. سوندىقتان قۇرىلىس باستالاتىن مەرزىمدەر ازىرگە الدىن الا بەلگىلەنگەن جانە وزگەرۋى مۇمكىن.

دەرەكتەر ورتالىعىنان گاز-حيميا وندىرىسىنە دەيىن

ەكىباستۇز ماڭىندا قۇنى 10 ملرد دوللارعا دەيىن جەتەتىن «دەرەكتەر ورتالىقتارى القابىنىڭ» قۇرىلىسى باستالدى. جوباعا امەريكالىق Firebird ستارتاپى، NVIDIA جانە قازاقستاندىق «قازاقتەلەكوم» سەرىكتەس رەتىندە قاتىسادى. نىساندى كوممەرتسيالىق پايدالانۋعا بەرۋ 2027 جىلعا جوسپارلانعان.

ەلدىڭ باتىسىندا Geo Jade Petroleum كومپانياسى قازاقستاندىق تاراپپەن بىرلەسىپ سوزاقتاعى ءداستۇرلى ەمەس گاز كەن ورنىن زەرتتەپ جاتىر. جوبا 7,8 ملرد دوللارعا باعالانادى. الايدا ول ازىرگە مەموراندۋم جانە باستاپقى زەرتتەۋ كەزەڭىندە.

قۇرىلىسى ناقتى باستالعان جوبالاردىڭ قاتارىندا اتىراۋ وبلىسىنداعى «سيللەنو» گاز-حيميا زاۋىتى دا بار. كاسىپورىندى 2029 جىلى ىسكە قوسۋ جوسپارلانىپ وتىر.

تەمىرتاۋداعى Qarmet كومبيناتىن جاڭعىرتۋعا 3,5 ملرد دوللار باعىتتالماق. مودەرنيزاتسيا جۇمىستارىن 2028 جىلعا دەيىن اياقتاۋ كوزدەلگەن.

جاريالانعان جوبانىڭ ءبارى جۇزەگە اسا ما؟

124 ملرد دوللارلىق ينۆەستيتسيالىق پورتفەل اۋقىمدى كورىنگەنىمەن، اتالعان جوبالاردىڭ جۇزەگە اسۋ دەڭگەيى ءارتۇرلى. بىرقاتار نىساندا قۇرىلىس باستالىپ كەتسە، كەيبىرى ءالى جوبالاۋ، كەلىسسوز نەمەسە زەرتتەۋ ساتىسىندا.

يۋنكتاد ەسەبىندە اتالعان 13 جوبانىڭ ىشىنەن East Hope باستاماسى عانا قازاقستان ەكونوميكاسىنداعى جىلدىڭ ماڭىزدى ينۆەستيتسيالىق جوبالارىنىڭ ءبىرى رەتىندە جەكە كورسەتىلگەن. قالعان جوبالار ازىرگە جاھاندىق ستاتيستيكادا كورىنىس تاپپاعانىمەن، ولاردىڭ جيىنتىق قۇنى ەلدەگى ينۆەستيتسيالىق بەلسەندىلىكتىڭ اۋقىمىن اڭعارتادى.

سونىمەن بىرگە ءىرى جوبالاردىڭ مەرزىمى كەيىنگە شەگەرىلۋى، باستاپقى قۇنى مەن قۋاتى وزگەرۋى نەمەسە كەيبىر باستامالاردىڭ مۇلدە باسقا فورماتتا جۇزەگە اسۋى ىقتيمال. سوندىقتان 124 ملرد دوللاردى قازاقستان ەكونوميكاسىنا قۇيىلىپ قويعان ينۆەستيتسيا رەتىندە ەمەس، قازىرگى ۋاقىتتا جاريالانعان مەگاجوبالاردىڭ جيىنتىق قۇنى رەتىندە قاراستىرعان ءجون.

سوعان قاراماستان، ەنەرگەتيكادان مەتاللۋرگياعا، گاز-حيميا وندىرىسىنەن تسيفرلىق ينفراقۇرىلىمعا دەيىنگى بۇل باستامالار جۇزەگە اسسا، الداعى جىلدارى قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ قۇرىلىمىنا ەلەۋلى ىقپال ەتۋى مۇمكىن.

Abai.kz