بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ الاڭى – الەمدىك ساياسات پەن ءتارتىپتى تالقىلايتىن باستى ساياسي ديالوگ الاڭى ەكەنى امبەگە ايان. قىرۇيەكتىڭ العاشقى ونكۇندىگىندە جۇمىسىن باستاعان باس اسسامبلەياعا الەمنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن مەملەكەت باسشىلارى اعىلىپ بارىپ، القا-قوتان جيىن وتكىزۋ ءداستۇرى دە ءالى ساقتالعان.

81-ءشى سەسسياداعى القا-مىنبەر جۇمىسى بۇگىننەن باستالادى. ءبىر اپتا بويى بۇۇ مىنبەرىنەن الەم ليدەرلەرى الەمگە قاراتا ءوز ۇندەۋلەرى ايتىپ، ۇلتتاردى ۇيىستىرۋعا ارنالعان ۇسىنىستارىن اشىق جولدايدى.

بۇۇ-نىڭ كيەلى ميسسياسى

بيىلعى بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ باس تاقىرىبى – «سەنىمدى قالپىنا كەلتىرۋ، وزگەرىستەردى باسقارۋ: بارشانىڭ يگىلىگى ءۇشىن جۇمىس ىستەيتىن بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى» دەپ اتالىپتى.

راسىندا، بۇل تاقىرىپ تاپ قازىر وتە-موتە وزەكتى. ويتكەنى، دۇنيە دۇرلىگىپ، الەم استاڭ-كەستەڭ بولىپ جاتقان قازىرگىدەي قاقتىعىستار كەزەڭىندە الەمدى تارتىپكە شاقىرۋى ءتيىس بىردەن-ءبىر بالاماسىز ۇيىم ءوزىنىڭ قاۋقارسىزدىعىن كورسەتتى. جاھانعا جىلدام جايىلىپ جاتقان مەملەكەتتەر اراسىنداعى سوعىستا – بۇۇ ءبىرلى-جارىم قارار قابىلداپ، ايىپتاۋ اكتىلەرىن شىعارۋمەن شەكتەلدى. ناقتى ءىس تە، باتىل ۇسىنىس تا بولعان جوق. سايكەسىنشە، بۇۇ مىندەتىن ءۇشىنشى ەلدەر ءوز موينىنا الىپ، جاۋلاسۋشى تاراپتارعا اراعايىندىق جاساۋعا تىرىستى. ۋكراينا-رەسەي سوعىسىندا اراشاعا جارامادى. يزرايل-يران، يران-اقش سوعىسىندا اۋىز اشىپ، الاڭ ۇسىنا المادى. تاياۋ شىعىستاعى قاقتىعىستاردا، تىنىق مۇحيتى توڭىرەگىندەگى ەسكالاتسيالاردا، افريكا قۇرلىعىنداعى قارۋلى قاقتىعىستاردا بۇۇ ءوزىنىڭ شاراسىزدىعىن كورسەتتى.

ال باستاۋى سوناۋ 1945 جىلدان باستالاتىن بۇۇ – الەمدى تارتىپكە شاقىرىپ قانا قويماي، سول ءتارتىپتىڭ ساقتالۋىن قاداعالايتىن، مەملەكەتتەردى داۋمەن ەمەس، ديالوگپەن بايلانىستىراتىن الەمدە تەڭى جوق بىردەن-ءبىر حالىقارالىق ۇيىم ەمەس پە ەدى؟ انىعى – بۇۇ –نىڭ كيەلى ميسسياسى دا وسى ەدى.

باس اسساميبلەياسى ءبىر باسقا، قاۋىپسىزدىك كەڭەسى جانە بار. حالىقارالىق سوتى تاعى كۇش. سەكرەتارياتى مەن وزگە دە قۇرىلىمدارى بۇۇ-عا زور مۇمكىندىكتەر بەرەتىن قۇقىققا، قۇزىرەتكە يە ەدى. بەيبىتشىلك پەن قاۋىپسىزدىك، ادام قۇقىعى مەن حالىقارالىق قۇقىق، گۋمانيتارلىق ميسسيالار مەن تۇراقتى بەيبىتشىلىك باسقا الاڭداردا ەمەس، تاپ وسى بۇۇ الاڭىندا شەشىمىن تابۋى ءتيىس-ءتىن.

وكىنىشكە وراي، حالىقارالىق قۇقىق ءتارتىبى – «كۇش اتى ديىرمەن تارتادى» دەيتىن اگرەسسيۆتى تارتىپكە ۇلاسىپ كەتكەندە، بۇۇ-نىڭ شەشىمگەرلىگىنە جوعارىدا ايتىلعان سەنىم دە سەيىلە باستاعانى جاسىرىن ەمەس.

مۇنى بۇۇ-نىڭ باسشى-قوسشىلارى دا مويىندايدى. مويىنداعان سوڭ دا، بيىلعى تاقىرىپتى «سەنىمدى قالپىنا كەلتىرۋ» دەپ قويىپتى.

شىندىعىندا – بۇۇ-عا اۋقىمدى رەفورمالار كەرەك. مۇنى الەم كوشباسشىلارى ايتۋداي-اق ايتىپ كەلەدى. قاراڭىز:

سۋرەت: akorda.kz سايتىنان الىندى.

قازاقستان: بۇۇ –عا بالاما جوق. بىراق ونى رەفورمالاۋ كەرەك!

قازاقستاننىڭ بۇۇ-عا قاتىستى ۇستانىمى وسىنداي. مۇنى پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ بىرنەشە كەزەك ايتتى. جاريا تۇردە. ماقالا دا جازدى. سونداعى ايتقانى:

2025 جىلدىڭ مامىرىندا: «ءبىز بەتپە-بەت كەلىپ وتىرعان سىن-قاتەرلەر ترانسۇلتتىق سيپاتقا يە. دەسەك تە، وعان قارسى ارەكەتىمىزدە بىرىزدىلىك جوق. سوندىقتان جاھاندىق ىنتىماقتاستىق ءۇشىن قۇرىلعان ينستيتۋتتار وسى جاعدايلارعا بەيىمدەلۋى قاجەت. قازاقستان ورتا دەرجاۆالار ادىلەتتى ءارى ينكليۋزيۆتى الەمدىك ءتارتىپتىڭ ورناۋىنا مۇددەلى بولۋى كەرەك دەپ سانايدى. 80 جىل بۇرىن جاسالعان ينستيتۋتسيونالدى قۇرىلىم مەن قازىرگى زامان اراسىندا الشاقتىق كوپ. بۇل ۇيىمعا جانە ونىڭ تيىمدىلىگىنە دەگەن سەنىمگە سەلكەۋ تۇسىرەدى. ميللياردتاعان ادامنىڭ تاعدىرىنا اسەر ەتەتىن اسا ماڭىزدى شەشىمدى بىرنەشە ەلدىڭ قابىلداعانى دۇرىس ەمەس. سوندىقتان قازاقستان بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ قۇرامىن كەڭەيتىپ، وعان الەمنىڭ ءار وڭىرىنەن وكىل قوسۋ تۋرالى ۇستانىمدى قولدايدى»، - دەدى.

ال ارادا كوپ وتپەي، 2025 جىلدىڭ قىركۇيەگىندە، بۇۇ-نىڭ مەرەيتويلىق جيىنىندا: «بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنا ءالى كۇنگە دەيىن ەش بالاما جوق. قازاقستان ونى كوكەيكەستى حالىقارالىق ماسەلەنىڭ ءبارىن ءادىل شەشۋ جولىنداعى نەگىزگى كەلىسسوز ورنى بولا بەرۋى ءتيىس دەپ سانايدى. بۇۇ-نى، اسىرەسە، ونىڭ ەڭ باستى ورگانى – قاۋىپسىزدىك كەڭەسىن رەفورمالايتىن كەز كەلءدى»، - دەدى.

سۋرەت: trtrussian.com سايتىنان الىندى.

تۇركيا: الەم بەسەۋدەن ۇلكەن!

تۇركيا پرەزيدەنتى ەردوعان «Bloomberg» باسىلىمىنا ارنالعان ماقالاسىندا بۇۇ-عا اۋقىمدى رەفورما جۇرگىزۋدى ۇسىندى. ول قاۋىپسىزدىك كەڭەسىندەگى ۆەتو قۇقىعىنان باس تارتۋدى، تۇراقتى مۇشەلىك ينستيتۋتىن جويۋدى جانە باس اسسامبلەيانىڭ وكىلەتتىكتەرىن كۇشەيتۋدى شاقىردى.

ونىڭ ايتۋىنشا، قاۋىپسىزدىك كەڭەسىندەگى ارتىقشىلىققا يە مۇشەلەردىڭ سانىن جاي عانا كوبەيتۋ وكىلەتتىكتەردىڭ شەكتەۋلى مەملەكەتتەر توبىنىڭ قولىندا شوعىرلانۋ ماسەلەسىن شەشپەيدى. تۇرىك ليدەرى بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىن جاساقتاۋ ءپرينتسيپىن وزگەرتۋدى دە جاقتادى. ول وندا تۇراقتى مۇشەلەر بولماۋى ءتيىس ەكەنىن، ال ەلدەر باس اسسامبلەيا ارقىلى بەلگىلى ءبىر مەرزىمگە جانە روتاتسيالىق نەگىزدە سايلانۋى كەرەكتىگىن اتاپ ءوتتى.

«وسى تۇرعىدا ءبىزدىڭ «الەم بەسەۋدەن ۇلكەن» دەگەن ۇندەۋىمىز — جاۋاپكەرشىلىكتى كەڭىرەك ءتۇسىنۋ. رەفورما جۇرگىزۋ قاجەتتىلىگىن ەندى ناقتى جول كارتاسىنا اينالدىرۋ وتە ماڭىزدى»، - دەدى ەردوعان.

سۋرەت: rbc.ua سايتىنان الىندى.

پرەزيدەنت ديپلوماتيالىق مۇمكىندىكتەرى، ەكونوميكالىق رەسۋرستارى جانە ءارتۇرلى تاراپتارمەن بايلانىس ورناتۋ قابىلەتى بار ەلدەر بەيبىتشىلىك پەن تۇراقتىلىقتى ورناتۋدا بەلسەندىرەك ءرول اتقارۋى ءتيىس ەكەنىن باسا ايتتى.

ايتا كەتەيىك، بۇۇ-نىڭ دارمەنسىزدىگىن قاتال سىناعان جالعىز توقاەۆ پەن ەردوعان ەمەس. اقش پرەزيدەنتى دونالد ترامپ تا بۇۇ-نى رەفورمالاۋ كەرەكتىگىن بىرنەشە مارتە ايتقان...

ال بۇگىن بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ 81-سەسسياسىنىڭ جالپى پىكىرتالاس مىنبەرىنەن برازيليا، اقش، تۇركيا جانە فرانتسيا پرەزيدەنتتەرى، يوردانيا كورولى جانە كاتار ءامىرى ءسوز سويلەيدى.

قازاقستان پرەزيدەنتى توقاەۆ بيىل باس اسسامبلەيادان سويلەمەيدى. قازاقستان دەلەگاتسياسىن قر ءسىم باستىعى مۇحتار تىلەۋبەردى باستاپ بارماق...

نۇرگەلدى ابدىعانيۇلى

Abai.kz