اقش پرەزيدەنتى دونالد ترامپ سارسەنبىدە (11 اقپان) اق ۇيدە يزرايل پرەمەر-ءمينيسترى بينيامين نەتانياحۋمەن كەزدەستى.

ترامپ يرانمەن كەلىسسوزدەردى جالعاستىرا بەرەتىنىن اتاپ ءوتىپ، كەلىسىمگە قول جەتكىزۋ ونىڭ «باستى نۇسقاسى» ەكەنىن مالىمدەدى. دەگەنمەن، نەتانياحۋ: «اقش-يران ديالوگى ءيزرايلدىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە نەگىزدەلۋى كەرەك»، - دەدى.

AFP اگەنتتىگىنىڭ حابارلاۋىنشا، نەتانياحۋمەن كەزدەسكەننەن كەيىن ترامپ ءوزىنىڭ «Truth Social» پلاتفورماسىندا: «ءالى سوڭعى شەشىم قابىلدانعان جوق. جالعىز سەنىمدىلىك - مەن يرانمەن كەلىسسوزدەر كەلىسىمگە قول جەتكىزۋگە بولاتىنىن انىقتاۋ ءۇشىن جالعاساتىنىن اتاپ ءوتتىم. ەگەر قول جەتكىزىلسە، بۇل مەنىڭ قالاعان نۇسقام»، - دەپ جازدى.

ترامپ سونىمەن قاتار، كەلىسسوزدەر ءساتسىز اياقتالسا، «سوڭعى ناتيجە قانداي بولاتىنىن كورەمىز»، دەپ مالىمدەدى.

قازىرگى ۋاقىتتا امەريكا قۇراما شتاتتارى تاياۋ شىعىستا ۇلكەن اسكەري كۇش ورنالاستىردى. ترامپ «وتكەن جولى يران كەلىسىمگە كەلمەۋ تۋرالى شەشىم قابىلداعانىن» جانە ناتيجەسى «ولار ءۇشىن جاقسى بولماعانىن» اتاپ ءوتتى. ول يزرايل يرانعا قارسى 12 كۇندىك اسكەري وپەراتسيا باستاعاننان كەيىن، اقش-تىڭ يراننىڭ يادرولىق نىساندارىن بومبالاۋىن مەڭزەدى.

ترامپ جازباسىندا: «بۇل جولى ولار (يران بيلىگى) اقىلدى بولادى دەپ ۇمىتتەنەمىن»، - دەپ جازدى.

يزرايل پرەمەر-ءمينيسترىنىڭ كەڭسەسى تاراتقان مالىمدەمەگە سايكەس، نەتانياحۋ كەلىسسوزدەر بارىسىندا ءيزرايلدىڭ قاۋىپسىزدىك قاجەتتىلىكتەرى اقش-يران كەلىسسوزدەرى اياسىندا تولىق قاراستىرىلۋى كەرەك ەكەنىن اتاپ وتتەن. ەكى تاراپ تا تىعىز ۇيلەستىرۋ مەن بايلانىس ورناتۋعا كەلىسكەن.

نەتانياحۋ بۇعان دەيىن كەز كەلگەن كەلىسسوزدەر يراننىڭ بالليستيكالىق زىمىران باعدارلاماسىنا شەكتەۋلەر ەنگىزۋى كەرەك ەكەنىن مالىمدەدى جانە يراننىڭ ايماقتىق وداقتاستاردىڭ قارۋلى توپتارىنا قولداۋ كورسەتۋىن توقتاتۋدى تالاپ ەتتى. بۇل توپتارعا يەمەندەگى حۋسيت كوتەرىلىسشىلەرى، ليۆانداعى حەزبوللا جانە پالەستيناداعى حاماس كىرەدى.

يزرايل يراننىڭ زىمىران مۇمكىندىكتەرىن «قىزىل سىزىق» دەپ سانايدى. ەكى ەلدىڭ اراسى شامامەن 2000 شاقىرىم. نەتانياحۋ ۇزاق ۋاقىت بويى اسكەري قۇرالدار يراننىڭ يادرولىق ماسەلەسىن تولىعىمەن شەشۋدىڭ جالعىز جولى دەپ مالىمدەپ كەلەدى.

اقش پەن يران مايدانى مۇلدە كەرەعار. 6 اقپاندا اقش پەن يران وماندا العاشقى كەلىسسوزدەر كەزەڭىن وتكىزىپ، ديالوگتى جالعاستىرۋعا دايىن ەكەندىكتەرىن ءبىلدىردى، بىراق ۇستانىمدارىنداعى ەلەۋلى كەلىسپەۋشىلىكتەر ءالى دە ساقتالۋدا.

يراننىڭ ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ توراعاسى ءالي لاريجاني سارسەنبىدە Al Jazeera ارناسىنا بەرگەن سۇحباتىندا قازىرگى كەلىسسوزدەر «يادرولىق ماسەلەمەن شەكتەلىپ جاتقانىن» مالىمدەدى. ول تەگەران ۋران بايىتۋ قىزمەتىنەن تولىعىمەن باس تارتپايتىنىن قايتالاپ، ءيزرايلدى كەلىسسوز پروتسەسىن «سابوتاجداۋعا» تىرىستى دەپ ايىپتادى. ول سونداي-اق اقش شابۋىل جاساسا، «ءبىز ايماقتاعى اقش بازالارىنا سوققى بەرەمىز» دەپ ەسكەرتتى.

ەكىنشى جاعىنان، اقش كەز كەلگەن بولاشاق كەلىسىم يادرولىق ماسەلەمەن شەكتەلمەۋى كەرەك، سونىمەن قاتار يراننىڭ بالليستيكالىق زىمىراندارىنىڭ ۇشۋ قاشىقتىعىن شەكتەۋدى جانە يزرايلگە قارسى قارۋلى توپتاردى قولداۋدى توقتاتۋدى قامتۋى كەرەك دەپ مالىمدەدى.

نەتانياحۋ سول كۇنى اقش مەملەكەتتىك حاتشىسى ماركو رۋبيومەن كەزدەسىپ، ءيزرايلدىڭ ترامپ باستاعان «بەيبىتشىلىك كوميتەتىنە» قوسىلاتىنىن رەسمي تۇردە راستادى.

بۇل كوپجاقتى مەحانيزم باستاپقىدا 19 اقپاندا ۆاشينگتوندا ىسكە قوسۋ ءراسىمىن وتكىزۋى كەرەك ەدى. ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە، نەتانياحۋدىڭ كەزەكتى ساپارى ترامپتىڭ كەلەسى اپتادا اراب كوشباسشىلارىمەن كەزدەسۋىنىڭ الدىن وراۋ ەكەنى انىق. سول ارقىلى كەيبىر اراب ەلدەرىنىڭ يرانعا قاتىستى ساياساتىندا بەيتاراپتىق بولادى دەپ كۇتىلۋدە.

ترامپ باسقاراتىن «بەيبىتشىلىك كوميتەتى» باستاپقىدا گازا سوعىسىن توقتاتۋعا باعىتتالعان بولاتىن، بىراق ونىڭ جارعىسى جاھاندىق قاقتىعىستاردى رەتتەۋدى قامتىپ، جاۋاپكەرشىلىك اياسىن كەڭەيتتى. كەيبىر باقىلاۋشىلار بۇل بۇۇ-نىڭ ارااعايىندىق مەحانيزمدەرىمەن فۋنكتسيونالدى تۇردە باسەكەلەسۋگە ارنالعان دەپ سانايدى.

ەسبول ۇسەنۇلى

Abai.kz