«جول ەكى ايرىلسا، بۇرالقى ءيتتىڭ باسى قاتادى». تانتىق جانتىقوۆتىڭ ادىلدىكتەن ءۇمىت ءۇزىپ، «اسپان جاققا» كوزىن ءسۇزىپ، جان بالاسىنا سەنە الماي، ءبىر شەشىمگە كەلە الماي، اڭكى-تاڭكى كۇيگە تۇسكەنىنە دە ءبىراز جىلدىڭ ءجۇزى بولعان ەدى.

بىراقتا بۇل كىسى كورىنگەن كوشكە ەرەتىن قايقى قۇيرىق كۇشىك ەمەس، بىلدەي ءبىر كومپانيانىڭ باسشىسى. باسىنىڭ قاتاتىنى دا سول – باس تىقپايتىن جەرگە باسىن تىعىپ، باستىق بولعاندىقتان. بۇل كۇندە ءوزىن سۇيرەپ تۇرىپ ديرەكتور قىپ كەتكەن «پىرىنە» سىرتىنان ايتپايتىن قارعىسى جوق. قارعايتىنى، باسشى بولعالى العان العىسى جوق. قازىر توبەسىنەن توقپاق كەتپەي ءجۇر. توبەسىن كورىندە توقپاقتاعىرلار، مۇنى نە اقتاپ كەتپەي ءجۇر، نە ءىستى ءبىر جايلى عىپ سوتتاپ كەتپەي ءجۇر. تانتىقتىڭ الدىندا ەكى تاڭداۋ عانا بار ءتارىزدى.  ءبىرى – سوت، ءبىرى – وت (وق). كۇيىنىپ، كۇيرەپ جۇرگەن، ءتوپىليىن كوزىمەن ءسۇرتىپ، ارەڭ سۇيرەپ جۇرگەن كۇندەر ەدى.

كەنەت...

وسى جەردەن ءسال تىزگىن تارتىپ، تانىستىرا كەتەيىك. تانتەكەڭ ۇستاعان قالاعىنا، ۇرتتاعان اراعىنا ءماز قاتارداعى كوپ قۇرىلىسشىنىڭ ءبىرى ەدى. جاقسى جەرى – باسقالاردان از ۇرلايتىن، جامان جەرى – باسى ءبىر «اۋىرسا» جارتى ايسىز جازىلمايتىن. سايتان العىر سودىر سويقانوۆ، قاي «قاسيەتىن» ۇناتقانىن ءيتىم ءبىلسىن ء(داۋ دە بولسا ءيى جۇمساقتىعىن ەسكەرگەن بولار), سوڭعى جىلدارى مۇنى ءجيى يەكتەي باستادى. سويقانوۆ ءجيى يەكتەگەن سايىن، تانتىقتى جىن يەكتەي باستادى.

اۋەلى دەلەبەسىن قوزدىرىپ پروراب قىلدى. بۇل پروراب بولىسىمەن ونسىز دا وڭباي تۇرعان قۇرىلىس، مۇلدەم تۇرالاپ تىندى. جۇرت مۇنى كور دە تۇر «سوتتالادى»، نەمەسە ورنىنان ءتۇسىپ، «وحرانا» بوپ قالادى» دەدى. الايدا، سودىر سويقانوۆ ەلدىڭ ءبارىن تاڭ قىلدى. كوپ وتپەي وزىنە اۋەلى «زام»، سودان سوڭ ورىنتاعىن تەگىن تاستاپ، «سام» قىلدى. ارقادان قاعىپ ءتورىن، تۇيەنىڭ تابانىنداي ءمورىن بەردى.

– «ساسپا، «باسبۋحىڭ» – باجام، ورىنباسارىڭ – قۇدام. وڭ قولىڭ – ۇلىم، سول قولىڭ – قىزىم. كومەكشىڭ كۇيەۋ بالام بولادى، قينالعاندا سۇيەۋ، پاناڭ بولادى. سولاردىڭ ايتقانىمەن جۇرە بەر، «كۇل» دەسە – كۇلە بەر، «ءۇر» دەسە – ۇرە بەر، «ءتۇس» دەسە – تۇسە بەر، «ءمىن» دەسە – مىنە بەر. سوندا ايىڭ وڭىڭنان، جۇلدىزىڭ سوڭىننان تۋادى» – دەگەن ەدى قالىڭدىعى ەكى قارىس قۇجاتتارعا قول قويدىرىپ تۇرىپ.

وسىلايشا تانتىق جانتىقۇلى اتاۋى اعىلشىنشا ءبىر كومپانيانىڭ ديرەكتورى بوپ شىكىرەيىپ شىعا كەلدى. بار بالە سودان كەيىن باستالدى.

سويقانوۆتىڭ كەزىندە سالىنىپ جاتقان نىساننىڭ «مۇرتى» بار ەدى. جانتىقوۆ كەلگەسىن ساقال شىقتى. «سودىرعا ەرگەن سورلايدى، وعان ەرگەن وڭبايدى» دەگەن ماقال شىقتى. سونىمەن نە كەرەك، تەندەردەن «شوتالى» وتالىپ كەلگەن قارجىدان ۇلى ۇرلاپتى، قىزى «جىرلاپتى»، كۇيەۋ – سۇيەۋ ەمەس، كۇيە بوپتى، باجا مەن قۇدا دا ءبىراز مۇلىككە «يە» بوپتى. قولىندا باردىڭ ءبارى قارپىپ قالىپتى، سوڭىندا سورلاپ تانتىق قالىپتى.

تەكسەرىس تە تەكسەرىس، بۇلتارايىن دەسە، بار جاۋاپكەرشىلىك قۇجات بويىنشا مۇنىڭ موينىندا. ونىڭ سىرتىندا جۇمىسكەرلەر جالاقىسىن سۇرايدى، ۇلەسكەرلەر ۇلارداي شۋلايدى. تانتىق نە بۇ دۇنيەنىڭ سوتىنا بارارىن، نە و دۇنيەنىڭ توزاق وتىنا بارارىن بىلمەي، اسىلىپ ولۋگە اسىعىپ، جارىق كۇننەن ءۇمىتى كەسىلىپ بىتكەن-ءدى.

قاشانعى تىعىلادى، قاشا بەرۋدەن دە قاجىپ، قاۋقيىپ تۇرعان قۇرىلىستىڭ توعىزىنشى قاباتىنان قارعىپ كەتۋگە بەكىندى. كوز جۇمار الدىندا الەۋمەتتىك جەلىدە بار شىندىقتى جاريالاپ، «ارتى بىلىقتاردىڭ» «ارتىن اشۋعا» شەشىم قابىلدادى. تەلەفونىن قوسا بەرگەنى سول ەدى بەيتانىس ءنومىردىڭ قوڭىراۋى بەزىلدەپ قويا بەردى.

– اللو، بۇل «SodyrSoiqan» holding» ديرەكتورى تانتىق جانتىقۇلى ما؟ ماراپاتىنىز قۇتتى بولسىن، – دەدى جىلان تۇگىلى، كوبرانىڭ جۇرەگىن جىبىتەردەي جىلى داۋىس ءوزىن تانىستىرىپ جاتىپ.

– قا-قا-قاااايداااعى ما-ما-ماااراپااات؟ – دەدى تۇك تۇسىنبەسە دە، كۇپتى كوڭىلى كۇرت ەرىگەن جانتىق كەكەشتەنىپ.

– سىزگە جانە ءسىزدىن كومپانيانىن 20 ادامىنا مەدال بار! ءسۇيىنشى اعاي، – دەپ سىزىلدى سيقىر قىز شولجاڭداپ.

– مازاق قىلىپ تۇرسىڭ با، قايداعى مەدال؟ – دەپ ماڭگىردى تانتىق.

– سەنبەيسىز بە، + 40 قۇرىلىسشىعا «العىس حات».

– «العىس حاتتى» اتاسىنىڭ باسىنا الا ما؟

– تۋ، اعاي، سەرەزنو ايتام.

– سوندا... بۇل نە دەگەن باتپان قۇيرىق؟

– ەندى ديرەكتور ەمەسسىز بە؟ زناچيت، سول ءۇشىن الاسىز...

– ديرەكتور بولعاندا... نە عوي، مەن «ساقالدى قۇرىلىستىن» ديرەكتورىمىن عوي. ىنعايسىز ەمەس پە؟ – دەدى تانتىق تا ءتىلىن قالاي بۇراپ قويعانىن اڭعارماي.

– ءبىزدىن قوعام دا «ساقالدى قۇرىلىس» سياقتى عوي. باسقالاردىن دا قاتىرىپ جاتقانى شامالى. بىراق بارلىق ديرەكتورلار الىپ جاتىر، –دەدى حاتشى قىز دا قالىسپاي.

– مەن ديرەكتور بولعاندا نە قارىق قىلدىم؟ قۇرىلىستى كۇيرەتتىردىم، ءوزىم دە كۇيرەپ تۇرمىن. سەنگەن جۇرتتى قۇردىمعا سۇيرەپ تىندىم، – دەپ زارلاي باستاعان تانتىقتى حاتشى قىز تىيىپ تاستادى:

– تفۋ، اعاي، باستى قاتىرمانىزشى. سۇيرەتەسىن بە، كۇيرەتەسىن بە، بولماسا بيلەتەسىن بە، ەتو ۆاشە پروبلەما. بىزگە «تاعاسىن!» دەدى مە، – تاعامىز. سىزگە «الاسىن!» دەدى مە، – الاسىز! قازىر ءتىزىمىن جىبەرەم، ەرتەنگە دەيىن تولتىرىپ قويىنىز. سەنبى كۇنى سالتاناتتى ماراپاتتاۋ! مينيستر ءوزى كەلەدى. تاك چتو، ەكى ساعات ەرتە بارىپ تۇراسىندار! بىلە ءجۇرىنىز اعاي، قازىر ءاربىر قازاقستاندىققا ءتورت مەدالدەن كەلەدى. كەيبىر «سەمىزدەر» سەگىزدەن تاعىپ جاتىر. ال، سىزدەر، سونعى ەكى جىلدا ءبىر دە ءبىر مەدال الماپسىزدار. بۇل نە سۇمدىق!

ءۇزىلىپ قالعان بايلانىس تانتىقتى جارىق جالعانمەن قايتا جالعاپ كەتكەندەي بولدى. سول ساتتە ونىڭ ساناسىنا «قۇرىلىستىڭ قۇردىمعا كەتىپ جاتقانى ماراپاتتىڭ ماردىمسىزدىعىنان ەمەس پە ەكەن؟» دەگەن سايتان وي ساپ ەتە قالدى. جارىقتىق، سودىر سويقان مىرزا ايىنا التى مەدال، جىلىنا ون وردەن الۋشى ەدى...

تانتىق ءوزىن كەمەسى اپاتقا ۇشىراپ، كەزدەيسوق امان قالعان روبينزون كرۋزوداي سەزىندى. «ارالعا شىققان سياقتىمىن، شۇكىر» – دەدى دە، ەتەگىنىڭ شاڭىن قاعىپ، باسپالداق بويلاي تومەن جۇگىردى.

ساندىعىنىڭ تۇبىنەن سارى كوستيۋمىن تاۋىپ العان ول، سەنبى كۇنى ساسكە تۇستە بولاتىن جيىنعا تاڭعى سەگىزدە بارىپ تۇردى.

كوپشىلىك الدىندا مينيستر تانتىق جانتىقۇلىنىڭ كەۋدەسىنە «قازاقستان قۇرىلىسىن دامىتۋعا قوسقان زور ۇلەسى ءۇشىن» مەدالىن تاقتى. وعان قوسا «قۇرمەتتى قۇرىلىسشى» اتاعى بەرىلدى. ال، ايلىعىن الا الماعانى ءۇشىن ارىز جازعان ەڭ بەلسەندى بريگاديرلەرگە «ەكپىندى ەڭبەگى ءۇشىن» توسبەلگىسى تاراتىلدى. مومىندارىنىڭ سالبىراعان ۇرتى «العىس حاتپەن» «ۇرىلدى».

سول كۇنى ساقالدى قۇرىلىستىڭ اۋلاسىندا ۇلىجىڭگىر توي بولىپ جاتتى. الاۋ-دالاۋ وت جاعىپ، پالاۋ پىسىرگەن، كاۋاپ شىجعىرعان، «ءان سالىپ» شىڭعىرعان قۇرىلىسشىلاردىڭ قۋانىشىندا شەك جوق، ەربەڭ-ەربەڭ ەتەدى. سىرتىنان قاراعاندا ساقالدى قۇرىلىستىڭ اۋلاسىندا سايتاندار بيلەپ جۇرگەندەي ەلەستەيدى. ىشىمدىكتى ءىشى كەپكەنشە ءىشىپ، بەتتەرىن بىلشىلداتا سۇيگەن ولاردان باقىتتى ادام تابۋ قيىن سياقتى. ۇزدىكسىز توست كوتەرگەن ماراپات يەلەرى، توستەرى جارق-جۇرق ەتىپ، «SodyrSoiqan» holding» كومپانياسىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى سودىر سويقانوۆتىڭ دەنساۋلىعى ءۇشىن ءىشۋدى دە ۇمىتپادى!

ابىلاي ماۋدان، قوستاناي قالاسى

Abai.kz