استانادا قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ ىشكى ساياسات ماسەلەلەرى جانە كوممۋنيكاتسيالار جونىندەگى كومەكشىسى ارمان قىرىقباەۆتىڭ قالا تۇرعىندارىمەن ينتەراكتيۆتى فورماتتا كەزدەسۋى ءوتتى.

شاراعا جينالعان قاۋىم اراسىندا مەملەكەت قايراتكەرلەرءى, دەپۋتاتتار، كونستيتۋتسيالىق كوميسسيا مۇشەلەرى، شىعارماشىلىق جانە جۇمىسشى ماماندىقتاردىڭ وكىلدەرى، سونداي-اق جاستار ۇيىمدارىنىڭ جەتەكشىلەرى بولدى. كەزدەسۋگە قاتىسۋشىلار ەلدەگى كونستيتۋتسيالىق دامۋدىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى بويىنشا پىكىر الماستى.

تالقىلاۋ بارىسىندا ارمان قىرىقباەۆ جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسىندا ءۇش ماڭىزدى قاعيداتتىڭ ەسكەرىلگەنىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى: ۇلتتىق مۇددە مەن ادام قاجەتتىلىگىنە باعدارلانۋ جانە تسيفرلاندىرۋ.

سونىمەن قاتار, پرەزيدەنت كومەكشىسى قولدانىستاعى كونستيتۋتسيا مەن رەفەرەندۋمعا شىعارىلعان جوبا اراسىنداعى ساباقتاستىققا دا توقتالدى.

«1995 جىلعى كونستيتۋتسيا – تاۋەلسىزدىگىن ەندى عانا جاريالاعان جاس مەملەكەتتىڭ اتا زاڭى. ال جاڭا كونستيتۋتسيا سوڭعى 35 جىل ىشىندە جاۋاپتى، بەيبىتسۇيگىش ءارى قۋاتتى «ورتا دەرجاۆا» رەتىندە اياققا نىق تۇرعان زاماناۋي قازاقستاننىڭ باستى قۇقىقتىق قۇجاتىنا جانە ستراتەگيالىق باعدارىنا اينالادى»، – دەءدى ارمان قىرىقباەۆ.

بۇل پىكىردى «قازاقستاندىق قوعامدىق دامۋ ينستيتۋتى» كەاقباسقارما ءتورايىمى جۇلدىزاي ىسقاقوۆا دا قولدادى: «بۇگىنگى كۇندى تاۋەلسىزدىگىمىزدى العان 35 جىل بۇرىنعى كەزەڭمەن سالىستىراتىن بولساق، ءبىز مۇلدە باسقا مەملەكەتكە اينالعانىمىزدى كورەمىز. مۇنى كونستيتۋتسياداعى تۇجىرىمداردىڭ وزىنەن-اق بايقاۋعا بولادى».

ارمان قىرىقباەۆتىڭ ايتۋىنشا، كونستيتۋتسيالىق رەفورما تەك قۇقىقتىق نورمالاردى جاڭارتۋمەن شەكتەلمەيدى، ونىڭ ءمانى الدەقايدا تەرەڭ. بۇل رەفورما قازاقستاندا قوعامدىق ازاماتتىق ينستيتۋتتىڭقالىپتاسۋىنا نەگىز بولادى.

«جاڭا كونستيتۋتسيا – بۇل بيلىك تە، ازاماتتار دا جاۋاپكەرشىلىك ارقالايتىن مەملەكەتتىڭ جاڭا مودەلىنە كوشۋدى بىلدىرەدى»، – دەدى ول.

پرەزيدەنت كومەكشىسىنىڭ پىكىرىنشە، جاۋاپكەرشىلىك تەك بيلىككە جۇكتەلەتىن بولسا، مەملەكەت ءتيىمدى دامي المايدى. جاڭا كونستيتۋتسيالىق مودەلدە مەملەكەت ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىن كەپىلدەندىرىپ, زاڭ ۇستەمدىگى مەن ادىلەتتىلىكتى قامتاماسىز ەتەدى. ال حالىق ءوز كەزەگىندە بەلسەندى ازاماتتىق ۇستانىم تانىتىپ، قوعامدىق ومىرگە قاتىسىپ، ەلدىڭ بولاشاعى ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىك الادى.

«بيلىك پەن قوعام اراسىنداعى ءدال وسىنداي ءوزارا ءىس-قيمىل مودەلى ارقىلى عانا “ادىلەتتى قازاقستان” يدەياسىنىڭ وزەگى بولىپ تابىلاتىن نەگىزگى قۇندىلىقتاردى جۇزەگە اسىرۋعا بولادى. بۇل قۇندىلىقتار – قوعامدىق قۇرىلىمنىڭ ىرگەتاسى بولىپ تابىلاتىن زاڭ ۇستەمدىگى، جاۋاپكەرشىلىك جانە ازاماتتىق ۇستانىم»، – دەپ تۇيىندەدى قىرىقباەۆ.

كەزدەسۋدە ءماجىلىس دەپۋتاتى ايدوس سارىم دا ءسوز سويلەپ، ەلدە جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسى بويىنشا كەڭ كولەمدى ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى.

«ءبىز شىنىمەن دە ۇلكەن تاريحي بەتبۇرىس كەزەڭىندە ءومىر ءسۇرىپ جاتىرمىز. مۇنداي جاۋاپكەرشىلىك ءار ۇرپاقتىڭ ماڭدايىنا جازىلا بەرمەيدى. مەنىڭ پىكىرىمشە, بۇل – ءبىزدىڭ بۋىنعا جۇكتەلگەن جاۋاپكەرشىلىك پەن ۇلكەن قۇرمەت. تۇپتەپ كەلگەندە ءبىزدىڭ باستى مىندەتىمىز – ەگەمەن ەلدىڭ ەركىن ازاماتتارىنىڭ لايىقتى ءومىرىن قامتاماسىز ەتۋ. قازاقستان ەشكىممەن سوعىسپايدى، قاقتىعىستارعا بارمايدى. ءبىز ءۇشىن ەڭ باستىسى – ەل بىرلىگى», – دەدى سپيكەر.

ءماجىلىس دەپۋتاتى ب.بازاربەك ءوز ءسوزىن جەلىدە تاراعان «پرەزيدەنت بيلىگى كۇشەيتىلەدى-ءمىس» دەگەن پىكىرگە جاۋاپ بەرۋگە ارنادى.

«پرەزيدەنتتىڭ جەتى جىلدىق وكىلەتتىك مەرزىمى جانە قايتا سايلانۋ مۇمكىندىگىنىڭ بولماۋى – باسقا ەلدەردە ءالى كەڭىنەن قولدانىلماعان جاڭاشىلدىق. قازىرگى تاڭدا مۇنداي نورما تەك ءبىزدىڭ ەلدە عانا بار. نەگىزىندە بۇل بيلىكتىڭ ءبىر قولعا شامادان تىس شوعىرلانۋىنا جانە ونى زاڭسىز يەلەنۋ قاۋپىنە قارسى وتە پارمەندى تەتىك», – دەپ اتاپ ءوتتى ول.

سونداي-اق, جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسىنا قاتىستى ءوز پىكىرلەرىن جۋرناليست ە.كوپجاسار, اقىن م.جۇماباي جانە ساراپتامالىق-تالداۋ قاۋىمداستىعىنىڭ وزگە دە وكىلدەرى، جاستار ۇيىمدارىنىڭ كوشباسشىلارى دا ورتاعا سالىپ, كونستيتۋتسيالىق رەفورمانى قولدايتىندارىن جەتكىزدى.

Abai.kz