قۇرمەتتى ولجاس ابايۇلى!

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تاۋلى ايماقتارىندا سەل قاۋىپسىزدىگىن جانە توتەنشە جاعدايلاردىڭ الدىن الۋ جۇيەسىنىڭ دايىندىعىن قامتاماسىز ەتۋ دەرەۋ ارالاسۋدى جانە جۇيەلى جۇمىستى قاجەت ەتەدى.

وسىعان بايلانىستى، بيىلعى جىلى مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا كوكتەمگى سەلگە دايىندالۋدى تىكەلەي تاپسىرعانىن ەسكە سالعىم كەلەدى. دايەكسوز كەلتىرەيىن: «تابيعي اپاتتاردى بولجاۋ ءۇشىن تسيفرلىق تاسىلدەردى پايدالانباساق، جۇمىستىڭ ءبارى بوسقا كەتەدى. بىزدە قاجەتتى تەحنولوگيانىڭ ءبارىن پايدالانۋعا مۇمكىندىك بار. تەك سونىڭ بارلىعى قانشالىقتى جاۋاپتى ءارى جۇيەلى تۇردە قولدانىلادى دەگەن سۇراق تۋادى.» دەدى.

توتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگىنىڭ اقپاراتىن تالداۋ كەزىندە ۇكىمەتتىڭ شۇعىل نازارىن اۋداراتىن بىرقاتار ماسەلەلەر مەن كەدەرگىلەر انىقتالدى.

2021 جانە 2025 جىلدار ارالىعىندا تەرريتوريامىزدا 17 سەل وقيعاسى تىركەلدى.

ولاردىڭ بارلىعى زالالسىز، «مينيمالدى اسەر» ساناتىندا تانىلدى.

تابيعي قاۋىپ-قاتەردىڭ باستى سەبەبى رەتىندە قارقىندى جاۋىن-شاشىن دەپ كورسەتىلەدى. ال, ۇسىنىلعان دەرەكتەر جالپىلانعان اقپاراتتى قامتيدى. تاۋەكەلدەر ىقتيمالدىعى، ەلدىمەكەندەردىڭ وسالدىعى نەمەسە وزگە بولجامدار جاساۋعا قاجەتتى ەگجەي-تەگجەيلى اقپارات جوق.

ينجەنەرلىك قورعانىستى قامتاماسىز ەتەتىن ينفراقۇرىلىم جاساقتاۋ قارقىنى دا الاڭداتادى.

سوڭعى جىلدارى تەك ءبىر عانا ءىرى جوبا اياقتالدى — الماتىداعى «ايۋساي» سەلگە قارسى بوگەتى. بۇل الماتى، جەتىسۋ جانە جامبىل وبلىستارىن قوسا العاندا، باسقا سەلگە بەيىم ايماقتارداعى ىقتيمال قاۋىپتەردىڭ اۋقىمىنا سايكەس كەلمەيدى.

تسيفرلاندىرۋعا كەلسەك, «قازاقستان عارىش ساپارى» گەواقپاراتتىق قىزمەت كورسەتۋدە، سونداي-اق جەرگىلىكتى مونيتورينگ جۇيەلەرى ىسكە قوسىلعان. ولاردان باسقا ەلدە جاساندى ينتەللەكتتى پايدالاناتىن تولىققاندى الدىن-الا بولجاۋ، سەنسورلىق دەرەكتەردى ساراپتاما مودەلدەرمەن بىرىكتىرۋ جانە ۇلكەن دەرەكتەر جيىنتىعىن وڭدەءيتىن جۇيەلەر جەتىسپەيدى.

جوبالار اۋقىمى شەكتەۋلى جانە نەگىزىنەن الماتى قالاسىن قامتيدى.

سونىمەن قاتار، كەيبىر سەنسورلار ماۋسىمارالىق كەزەڭدە ىستەن شىعارىلادى, بۇل ۇزدىكسىز باقىلاۋ دەڭگەيىن ەدءاۋىر تومەندەتۋدە.

ساقتانساڭ ساقتايدى دەگەن قاعيدانى ەسكە سالعىم كەلەدى. مۇنداي ۇنەم مەن تيىمدىلىكتى العا تارتۋدىڭ كەسىرى دە ءتيىپ جۇرمەسىن.  

توتەنشە جاعدايلار تۋرالى ەسكەرتۋ جۇيەلەرىنىڭ قامتۋ دەڭگەيى - شامامەن 50,5% - كورسەتكىش تىم تومەن. بۇل دەگەنىمىز توتەنشە جاعداي تۋىنداعان كەزدە، حالىقتىڭ جارتىسىنا جۋىعى ۋاقتىلى ەسكەرتۋ الماۋى مۇمكىن دەگەن ءسوز.

اقپارات اعىنىنا قاقپان جوق اقپاراتتىق داۋىردە وسىنداي سىن ساعاتتاردا الىپقاشپا اڭگىمە مەن جالعان ءسوز ازاماتتارىمىزدىڭ ومىرىنە قاۋىپ ءتوندىرۋى ىقتيمال.

سەلدەن قورعاۋعا جۇيەلى قارجىلاندىرۋدىڭ جەتىسپەۋشىلىگى دە انىقتالدى: سوڭعى جىلدارى مەملەكەتتىك باعدارلامالار مەن جوبالارعا ماقساتتى بيۋدجەتتىك قاراجات ءبولىنگەن جوق.

«Mass Alert» جۇيەسى سياقتى زاماناۋي قۇرالداردى ەنگىزۋ كەزەڭ-كەزەڭىمەن جۇزەگە اسىرىلۋدا جانە سەلگە بەيىم بارلىق ايماقتىقامتىمايدى، ال بولجاۋ جۇيەلەرىمەن ينتەگراتسيا ءالءسىز.

مىسالى جاپونيا كەشەندى ءتاسىلدى قولدانادى. بۇل دەگەنىمىز ينجەنەرلىك قورعاۋمەن قاتار دامىعان مونيتورينگ جەلىسى جانە توتەنشە جاعدايدىڭ ورىن الۋىن مودەلدەۋ قامتاماسىز ەتىلگەن. وسىنداي ءادىستىڭ ارقاسىندا قورعانىس قالقانى دەنە قاۋىپسىزدىگىن عانا ەمەس، قاۋىپتى جاعدايعا تاپ بولعان مىڭداعان ادامنىڭ اقپاراتسىز ابدىراماي، ارەكەتى ءتۇزۋ بولعانىن كوزدەيدى.

دالدىكتى مەنتاليتەت ەتكەن شۆەيتساريا ترانسپورت جۇيەسىن ساعات ءتىلىنىڭ مەحانيزمىندەي ۋىسىندا ۇستاپ وتىرۋىمەن ايگىلى بولعانىنداي، ءبىزدىڭ كوتەرىپ وتىرعان ماسەلەمىزدە دە ۇستانىمدارىنا بەرىك. بارلىق سەنسورلىق دەرەكتەر جاساندى ينتەللەكت نەگىزىندە جۇمىس ىستەيتىن تالدامالى پلاتفورمالارعا جيناقتالىپ، وڭدەلەدى. بۇل ءوز كەزەگىندە قاۋىپ-قاتەردى ءدال بولجاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ال سەلدىك قاۋىپسىزدىكتى ۇزدىكسىز قارجىلاندىرۋ مەملەكەتكە ازاماتتاردى دابىل بەرۋ جۇيەلەرىمەن 100% قاتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.

حالىقارالىق تاجىريبە كورسەتكەندەي، تابيعي تاۋەكەلدەردى باسقارۋ، ونىڭ ىشىندە سەل پروتسەستەرىن قوسا العاندا، كەشەندى جۇمىس ىستەۋى كەرەك: اتاپ ايتساق مونيتورينگ جەلىسى دامىتۋ، ستسەناريلەر مودەلدەۋ، جاساندى ينتەللەكت قولدانۋ، تۇراقتى قارجىلاندىرۋ قامتامسىز ەتۋ جانە ەسكەرتۋ جۇيەلەرىن تولىعىمەن جاساقتاۋ.

قازاقستاندا بۇل ەلەمەنتتەر بىركەلكى دامىماعان جانە جەر-جەردە عانا ناتيجەلى بولىپ وتىر.

وسىعان بايلانىستى ۇكىمەتكە:

1. سەل قاۋىپسىزدىگى بويىنشا بىرىڭعاي مەملەكەتتىك باعدارلامانى ازىرلەپ جانە بەكىتۋدى;2. سەل قاۋپى جوعارى ايماقتاردا قورعانىس قۇرىلىستارىنىڭ جەتكىلىكسىز سالىنۋ سەبەپتەرىنە اۋديت جۇرگىزۋ جانە توتەنشە جاعدايلار كەزىندەگى ىقتيمال زالالدىڭ جاڭارتىلعان ەسەبىمەنقامتاماسىز ەتۋدى;

3. سۋ تاسقىنى مەن سەل قاۋپى بار بارلىق اۋداندا حالىقتى توتەنشە جاعدايلار تۋرالى زاماناۋي ەسكەرتۋ جۇيەلەرىمەن 100% قامتاماسىز ەتءۋدىڭ ناقتى مەرزىمدەرىن بەلگىلەۋدى;

4. قاراپايىم مونيتورينگتەن جاساندى ينتەللەكتكە نەگىزدەلگەن بولجاۋ جۇيەلەرىن تولىق ەنگىزۋگە جانە بارلىق سەنسورلىق دەرەكتى بىرىڭعاي اناليتيكالىق پلاتفورماعا بىرىكتىرۋگە ساپالى كوشۋدى قامتاماسىز ەتۋدى ۇسىنامىن.

قابىلدانعان شارالار تۋرالى زاڭنامادا بەلگىلەنگەن مەرزىمدە جازباشا حابارلاۋدى سۇرايمىن.

قۇرمەتپەن, ءابۋتالىپ ءمۋتالى،

قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى،  «AMANAT» پارتياسى فراكتسياسىنىڭ مۇشەسى

Abai.kz