ەلىمىزدە قانشاما جىلدار بويى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى اكىمشىلىك باسقارۋ قۇزىرىندا بولىپ كەلدى. ودان قازاقستاندىق ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى «ارىستانداي سەكىرىپ، اسپانداعى ايدى الا المادى»... كەرىسىنشە، «مەكتەپ ديرەكتورى» لاۋازىمى اكىمشىلىك ارقىلى تاعايىندالىپ، وقۋ جۇيەسىندە «ديرەكتورلىق ديكتاتۋرا» ورناۋعا شاق قالعان بولاتىن...

ەندى، مىنە، وسى ماسەلە  ماجىلىستە تاعى دا قوزعالدى. «باياعى ءبىر اۋەن – سول اۋەن» دەمەكشى، بىرقاتار دەپۋتاتتار م.ابەنوۆ، ن.سابيليانوۆ، ە.سايروۆ، ارالبايۇلى 2026 جىلدىڭ ساۋىرىندە ماجىلىستە "جەرگىلىكتى مەملەكەتتىك باسقارۋ جانە ءوزىن-ءوزى باسقارۋ تۋرالى" زاڭعا ەنگىزىلەتىن تۇزەتۋلەردى تالقىلاۋ كەزىندە مەكتەپتەردى (اۋداندىق ءبىلىم بولىمدەرىن) اۋدان اكىمدىكتەرىنىڭ تولىق باعىنىشتىلىعىنا بەرۋدى قولداعان دەپۋتاتتار توبىنىڭ قاتارىندا بولدى.

ال، بۇرىن وقۋ‑اعارتۋ ءمينيسترى بولعان اسحات ايماعانبەتوۆ ءبىر ءوزى ولارعا قارسى بولىپ، اكىمشىلىككە مەكتەپتەردى بەرۋگە بولمايتىنىن دالەلدەپ باقتى... ەندى وسى ەكى تاراپتىڭ ۋاجدەرىن سىزدەرگە ۇسىنامىز – سارالاپ، سناعا سالىپ بايقاڭىزدار.

م.ابەنوۆ باستاعان دەپۋتاتتار توبىنىڭ ءۋاجى:

قارجىلاندىرۋدى وڭتايلاندىرۋ;

م.ابەنوۆ باستاعان دەپۋتاتتار مەكتەپتەردى قارجىلاندىرۋدى جەرگىلىكتى جەرگە — اۋدان اكىمدىكتەرىنە بەرۋ كەرەك دەپ ەسەپتەيدى.

باسقارۋدى جەڭىلدەتۋ:

مەكتەپتى باسقارۋ مەن قارجىلىق جاۋاپكەرشىلىكتى جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارعا (اكىمدەرگە) تولىق بەرۋدى جاقتايدى.

قارسى پىكىر ايتۋشى ا.ايماعامبەتوۆتىڭ ءۋاجى:

اسحات ايماعامبەتوۆ مەكتەپتەردى اۋدان اكىمدەرىنە بەرۋگە قارسى شىقتى. ول بۇل باستامانىڭ مەكتەپتەردە وقىپ جاتقان  4 ميلليون بالانىڭ بولاشاعىنا قاۋىپ توندىرەتىنىن، مەكتەپتەردە ءبىلىم ساپاسى تومەندەپ، مەكتەپتەر اكىمدەرگە تاۋەلدى بولىپ قالاتىنىن ەسكەرتتى. مەكتەپكە مامان مەن مۇعالىم تاڭداۋدى اكىمدەرگە بەرۋ – مەكتەپتى ساياساتتاندىرۋ ەكەنىن ايتىپ، ءبىلىم بولىمدەرىن اكىمدىكتەن ءبولۋدى تالاپ ەتتى.

ول بىلاي دەدى: ءتورت ميلليون بالا مەكتەپتە وقىپ جاتىر. ولار بۇگىن ماجىلىستە وزدەرىنە قاتىستى قانداي زاڭ قابىلدانىپ جاتقانىن بىلمەيدى. سوندىقتان، بالالار ءوز تاعدىرلارىنا اسەر ەتەتىن ءماجىلىس شەشىمىنە قارسى شىعا المايدى.

ماسەلە ‑  مەكتەپتەردى قايتادان اۋدان اكىمدەرىنە باعىندىرعىسى كەلىپ وتىرعانىمىزدا! مەكتەپتى اكىمشىلىك قۇزىرىنا بەرۋدى قولداۋشىلاردىڭ نەگىزگى ءۋاجى مىناۋ: ولاردىڭ ايتۋىنشا،  اۋدان اكىمدەرىنىڭ قولىندا ىقپال ەتۋ تەتىگى از ەكەن، سوندىقتان ولارعا قوسىمشا وكىلەت كەرەك ەكەن...

ەندەشە، ماقسات اكىمدەردىڭ وكىلەتىن كەڭەيتۋ بولسا، وندا ولارعا نەگە سالىق سالاسىن، پوليتسيانى بەرمەيدى؟

بىراق، مەملەكەت ءتارتىپ پەن قارجى ماسەلەسىندە اكىمدەرگە تولىق سەنبەيدى، بىراق بالالار تاعدىرىنا كەلگەندە الدەقايدا جەڭىل شەشىم قابىلداۋعا ءازىر. بۇل قالاي؟

وسىعان دەيىنگى ەسكى باسقارۋ جۇيەسىندە مەكتەپ ءاردايىم «وزەكتى» دەپ اتالاتىن ءتىزىمىنىڭ ەڭ سوڭىندا قالىپ كەلدى. تەك، 2021 جىلعى رەفورمادان سوڭ عانا وبلىستىق ءبىلىم جۇيەسىن قايتا قاراپ، سۇزگىدەن وتكىزىپ ەدىك. سول كەزدە 30 جىل بويى اشىلماعان تالاي سۇمدىقتىڭ بەتى اشىلدى عوي. نەبىر جەمقورلىق سحەمالار ءمالىم بولدى. ەندى، ءبىلىمدى سول كۇيگە قايتا تۇسىرگىمىز كەلە مە؟

مۇعالىم بەدەلى نەگە تومەن؟

ايماعامبەتوۆ مۇعالىم مارتەبەسىنە قاتىستى بىلاي دەدى:

«رەفورماعا دەيىن ۇستازدار ءبىلىم بەرۋدەن گورى ءتۇرلى ناۋقان مەن ۇيىمداستىرۋ جۇمىسىنا تارتىلاتىن. سوندىقتان، ءبىز پەداگوگتى قورعادىق. رەفورمادان كەيىن مۇعالىم ساباق بەرە باستادى، ديرەكتور مەكتەپ باسقارۋعا كىرىستى».

وسىنى ەسكەرە كەلە، ايماعامبەتوۆ گيبريدتى مودەل ۇسىندى:

1. ءبىلىم مازمۇنىنا قاتىستى نەگىزگى ماسەلەلەر وبلىستىق ءبىلىم بەرۋ دەڭگەيدە قالۋعا ءتيىس. وعان كادر، مەكتەپ ديرەكتورىن تاعايىنداۋ، اتتەستاتتاۋ، ادىستەمە، وقۋ باعدارلاماسى كىرەدى.

2. ال شارۋاشىلىق باعىتتاعى مىندەتتەردى اكىمدىككە بەرۋگە بولادى. جىلۋ، جارىق، سانيتاريا، جوندەۋ، قۇرىلىس سەكىلدى ينفراقۇرىلىمدىق جۇك اۋدان اكىمدىگىنىڭ موينىندا قالسىن دەيدى. وسى ۇستانىم ارقىلى ول مەكتەپ ديرەكتورىن شارۋاشىلىق مەڭگەرۋشىسىنە اينالدىرماي، ەڭ الدىمەن ءبىلىم ساپاسىنا جاۋاپتى تۇلعا رەتىندە ساقتاپ قالۋدى كوزدەيدى.

ەلىمىز اۋداندىق ءبىلىم بولىمدەرىن جاۋىپ تاستاعان جوق. ولار قازىر دە بار، جۇمىس ىستەپ تۇر. ايىرماسى بىرەۋ عانا: بۇرىن ول اۋدان اكىمىنە باعىنىشتى بولدى، قازىر وبلىس اكىمىنە نە وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسىنا قارايدى. بىراق، ولار اۋدانمەن بايلانىسىن ءۇزىپ كەتكەن جوق – ارقاشاندا ءبىر.

سونىمەن، ەكى تاراپتىڭ پوزيتسياسى بەلگىلى بولدى. سىزدەر قاي تاراپتى قولدار ەدىڭىزدەر؟

ءبىز بولساق، بالالارعا ساپالى ءبىلىم بەرۋ مەن ادامي تاربيە ەڭ باستى ورىندا تۇرۋى كەرەك دەگەن پىكىردەمىز. مەكتەپتەر دە تاپجىلمايتىن ديرەكتوردىڭ «جەكە ورىسىنە» اينالماۋى ءتيىس!

وسىعان  «اكىمنىڭ ءبارى ىبىراي التىنسارين ەمەس» دەگەن پىكىردى قوسىپ قويۋعا بولادى...

ءابدىراشيت باكىرۇلى، فيلوسوف

Abai.kz