بۇگىن پارلامەنت سەناتى «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جاڭا كونستيتۋتسياسىنىڭ قابىلدانۋىنا بايلانىستى راقىمشىلىق تۋرالى» زاڭدى, سونداي-اق راقىمشىلىقتى ءىس جۇزىندە جۇزەگە اسىرۋعا قاجەتتى قىلمىستىق, قىلمىستىق-پروتسەستىك, اكىمشىلىك قۇقىقبۇزۋشىلىقتار جانە اتقارۋ ءوندىرىسى زاڭناماسىنا تۇزەتۋلەردى ماقۇلدادى.

زاڭنامالىق تۇزەتۋلەر تەك راقىمشىلىقتى جۇزەگە اسىرۋعا عانا ەمەس, سونىمەن قاتار قىلمىستىق, قىلمىستىق-پروتسەستىك, اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىقتار زاڭناماسىن جانە اتقارۋ ءوندىرسىنىڭ تەتىكتەرىن جەتىلدىرۋگە باعىتتالعان. شىن مانىندە, بۇل ىزگىلەندىرۋ, تسيفرلاندىرۋ جانە قۇقىق قورعاۋ مەن سوت جۇيەسىن ءارى قاراي جاڭعىرتۋدى قامتيتىن كەشەندى قۇقىقتىق شەشىم.

بۇل رەتتە, زاڭ جوباسىن ازىرلەۋشىلەر بۇلقىلمىستىق ساياساتتى قايتا قاراۋدى نەمەسە قىلمىستىق قۇقىق بۇزۋشىلىقتارعا جۇمساق قاراۋدى بىلدىرمەيتىنىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى. كەرىسىنشە, ەڭ قاۋىپتى قىلمىستار ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىكتەن قاشۋ مۇمكىن ەمەس دەگەن قاعيدات ساقتالادى.

زاڭ قىلمىستىق تەرىس قىلىقتار جاساعان ادامداردى, اۋىر ەمەس قىلمىستاردى, سونداي-اق نۇقسان كەلتىرىلمەگەن نە تولىق وتەلگەن كەزىندە اۋىرلىعى ورتاشا جەكەلەگەن قىلمىستاردى جاۋاپتىلىقتان نە نەگىزگى جازادان بوساتۋدى كوزدەيدى. كەيبىر سوتتالعاندارعا ءوتەمەگەن جازانىڭ قىسقارتىلۋى قاراستىرىلعان. سونىمەن قاتار, راقىمشىلىق سىبايلاس جەمقورلىق, لاڭكەستىك پەن ەكسترەميزم، كامەلەتكە تولماعانداردىڭ جىنىستىق قولسۇعىلماۋشىلىعىنا قارسى قىلمىستار, زورلاۋ, ستالكينگ, سوققىعا جىعۋ, ازاپتاۋ, كىسى ءولتىرۋ, مەملەكەتتىك ساتقىندىق جانە باسقا دا اسا قاۋىپتى قىلمىستار جاساعان تۇلعالارعا قولدانىلمايدى.

قازاقستان تاۋەلسىزدىك العاننان بەرى العاش رەت ەنگىزىلگەن اكىمشىلىك راقىمشىلىق ەڭ ماڭىزدى جاڭاشىلدىقتاردىڭ ءبىرى بولىپ وتىر. بۇعان دەيىن راقىمشىلىق اكتىلەر تەك قىلمىستىق سالاعا قاتىستى بولسا, ەندى ازاماتتاردى, جەكە كاسىپكەرلەردى, جەكە نوتاريۋستاردى, جەكە ورىنداۋشىلاردى, ادۆوكاتتار مەن زاڭ كونسۋلتانتتارىن ورىندالماعان اكىمشىلىك ايىپپۇلداردان نەمەسە ولاردىڭ قالعان بولىگىنەن بوساتۋ قاراستىرىلعان. راقىمشىلىق قولدانىلعاننان كەيىن ءتيىستى اتقارۋ وندىرىستەرى توقتاتىلادى.

ءاكىمشىلىك راقىمشىلىق قوعامدىق قاۋىپسىزدىككە, ازاماتتاردىڭ ءومىرى مەن دەنساۋلىعىنا, مەملەكەت مۇددەسىنە قاۋىپ توندىرەتىن قۇقىق بۇزۋشىلىقتارعا قولدانىلمايدى. وسىلايشا, ۇسىنىلىپ وتىرعانتەتىك قوعامدىق قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرىنە اسەر ەتپەيدى, كەرىسىنشە, ەڭ الدىمەن ازاماتتاردىڭ اكىمشىلىك جۇكتەمەءسىن ازايتۋعا جانە ولاردىڭ ەكونوميكالىق بەلسەندىلىگىن قولداۋعا باعىتتالعان.

راقىمشىلىقتى قولدانۋ ءتارتىبىن تسيفرلاندىرۋعا ارنالعان تۇزەتۋلەردىڭ بولەك جيىنتىعى قاراستىرىلعان. وسى ماقساتتا اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىقتار كودەكسىنە جاڭاباپ قوسۋ ۇسىنىلادى, ول ارقىلى بىرىككەن اكىمشىلىك ءوندىرىس تىزىلىمىندە ء(باوت) راقىمشىلىققا ءىلىنەتىن تۇلعالاردىڭ ءتىزىمى اۆتوماتتى تۇردە جاسالىپ, شەشىمدەر ەلەكتروندىق فورماتتا قابىلدانۋى مۇمكىن. ازىرلەۋشىلەردىڭ پىكىرىنشە, بۇل بيۋروكراتيالىق راسىمدەردى ايتارلىقتاي قىسقارتۋعا, شەشىم قابىلداۋدى جىلدامداتۋعا جانە راقىمشىلىق اكتىلەردى ورىنداۋ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

راقىمشىلىق ماسەلەلەرىنەن بولەك, زاڭ جوبالارى قىلمىستىق-پروتسەستىك زاڭنامانى جەتىلدىرۋدى قاراستىرادى. اتاپ ايتقاندا, ايىپتاۋ اكتىسىنە قويىلاتىن تالاپتار, تەرگەۋ ناتيجەلەرىن راسىمدەۋ ءتارتىبى جانە قىلمىستىق پروتسەستى اياقتاۋ تەتىكتەرى ناقتىلانادى. بۇل وزگەرىستەر قۇقىق قولدانۋ تاجىريبەسىنىڭ بىركەلكىلىگىن قامتاماسىز ەتۋگە, پروتسەسسۋالدىق قۇجاتتاردىڭ ساپاسىن ارتتىرۋعا جانە قىلمىستىق ءىس جۇرگىزۋگە قاتىسۋشىلاردىڭ قۇقىقتىق كەپىلدىكتەرىن كۇشەيتۋگە باعىتتالعان.

ەستەرىڭىزگە سالا كەتەيىك, راقىمشىلىق جاڭا كونستيتۋتسيانى قابىلداۋعا بايلانىستى 2026 جىلعى 17 ناۋرىزدا مەملەكەت باسشىسىنىڭ باستاماسىمەن جاريالانعان كەشەندى قىلمىستىق جانە اكىمشىلىك راقىمشىلىق شەڭبەرىندە جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر.

Abai.kz