وڭىرلىك كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتى جەتىسۋ اۋدانىنىڭ اكىمى ءلاززات جىلقىباەۆامەن بىرلەسىپ ءباسپاسوز تۋرىن ۇيىمداستىردى. وندا جۋرناليستەرگە بيىل اۋداندا جۇزەگە اسىپ جاتقان نەگىزگى اباتتاندىرۋ جوبالارىن تانىستىرىپ، قوعامدىق كەڭىستىكتى دامىتۋ مەن قالالىق ورتانى جاقسارتۋعا بيزنەستىڭ قالاي ۇلەس قوسىپ جاتقانىن بايانداپ بەردى.

سوڭعى جىلدارى جەتىسۋ اۋدانى ايتارلىقتاي جاڭاردى. مۇندا جاڭا الاڭقايلار بوي كوتەرىپ، اۋلالار جاڭارىپ، سەرۋەندەۋ مەن دەمالىسقا ارنالعان جاڭا قوعامدىق كەڭىستىك اشىلىپ جاتىر. اۋداندى اباتتاندىرۋمەن قاتار قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋگە، كوگالداندىرۋ مەن تۇرعىنداردى شەشىم قابىلداۋ ۇدەرىسىنە تارتۋعا ەرەكشە كوڭىل ءبولىنىپتى.

جۋرناليستەردىڭ ءبىرىنشى بولىپ ايالداعان جەرى جانگەلدين كوشەسىندەگى الاڭقاي بولدى. ءلاززات جىلقىباەۆانىڭ ايتۋىنشا، تۇرعىنداردىڭ اۋماعى 2,2 گەكتار بولاتىن بۇل اۋماقتى جاڭارتۋدى سۇراعانىنا بىرنەشە جىلداي بولىپتى. سونىڭ ەندى رەتى كەلگەن ەكەن.

«قالا اكىمىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس، بيىلعى جىلدىڭ ماۋسىم ايىندا ساياباقتى قايتا جاڭعىرتۋدى باستادىق. تامىز ايىنىڭ سوڭىنا دەيىن بارلىق جۇمىس اياقتالىپ، جاڭارتىلعان قوعامدىق كەڭىستىك ەلدىڭ يگىلىگىنە بەرىلەدى»، – دەپ ءتۇسىندىردى جۋرناليستەرگە اۋدان اكىمى.

قايتا جاڭعىرتۋ كەزىندە مۇندا جيناقتاۋشى رەزەرۆۋارلار ارقىلى جۇمىس ىستەيتىن اۆتوماتتى سۋارۋ جۇيەسى تولىق قالپىنا كەلتىرىلدى. بالالاردىڭ ويىن الاڭى جاڭارتىلىپ، جارىقتاندىرۋ جۇيەسى ەداۋىر كۇشەيتىلدى. بۇرىن 40 شام بولسا، ەندى ونىڭ سانى 200-گە جەتىپ جىعىلعان. قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن 20-دان استام بەينەباقىلاۋ كامەراسى ورناتىلىپ، ولاردى اۋدان اكىمدىگى مەن پوليتسيا دەپارتامەنتى تاۋلىك بويى باقىلاپ وتىراتىن بولدى.

الاڭقايدا ساندىك جارىق ەلەمەنتتەرى، پيكسەلدى اقپاراتتىق ەكران، جاڭا ورىندىق پەن قوقىس جاشىكتەرى ورناتىلادى. بار اعاشتى ساقتاۋ مەن كوگالداندىرۋ ماسەلەسىنە نازاردان تىس قالماي، ولاردىڭ جاي-كۇيىن ەكولوگيا جانە قورشاعان ورتا باسقارماسىنىڭ ماماندارى باقىلاپ وتىر.

كەلەسى نىسان – «حالىق قاتىساتىن بيۋدجەت» باعدارلاماسى اياسىندا اباتتاندىرىلعان راتۋشنىي كوشەسىندەگى اۋلالار بولدى. ءلاززات جىلقىباەۆانىڭ ايتۋىنشا، جەتىسۋ اۋدانىنىڭ تۇرعىندارى بۇل باعدارلاماعا جىل سايىن جوعارى بەلسەندىلىك تانىتىپ كەلەدى.

«وتكەن جىلى اۋدان تۇرعىندارىنان 1319 ءوتىنىش ءتۇستى. سونىڭ ىشىندە ەڭ ۇلكەن 25 جوبا ىرىكتەلىپ، قازىر ىسكە اسىپ جاتىر. سونىڭ ءبىرى – راتۋشنىي كوشەسىندەگى وسى اۋلالاردى اباتتاندىرۋ جوباسى»، – دەيدى اۋدان اكىمى.

جوبا اياسىندا بالالار مەن سپورت الاڭى جاڭارتىلىپ، جاڭا قورشاۋلار ورناتىلدى، اۆتوماتتى سۋارۋ جۇيەسى جۇرگىزىلىپ، لاندشافتىق بەزەندىرۋ جۇمىسى اتقارىلدى. ەگىلگەن اعاش پەن گۇلدەردى تاڭداۋدان باستاپ دەمالىس پەن ويىن ايماقتارىنىڭ ورنالاسۋىنا دەيىنگى بارلىق شەشىم تۇرعىندارمەن بىرلەسىپ قولعا الىندى.

تۇرعىندار اتقارىلعان جۇمىستىڭ ناتيجەسىن جوعارى باعالاپ ۇلگەردى. جاقىندا جاڭارتىلعان اۋلا كەڭىستىگىنىڭ سالتاناتتى اشىلۋى ءوتىپ، ول بالالار مەن ەرەسەكتەردىڭ جاڭا دەمالىس ورنىنا اينالدى.

جۇمىستىڭ بارىسى تۋرالى جۋرناليستەرگە مەردىگەر ۇيىم – «ترويا» جشس-ءنىڭ ديرەكتورى باقتيار اتاجانوۆ باياندادى.

ونىڭ ايتۋىنشا، ۇزىندىعى شامامەن 280 مەتر بولاتىن الاڭقايدا اباتتاندىرۋ جۇمىسى اياقتالىپ قالىپتى. قازىردىڭ وزىندە تولىقتاي تاس توسەنىش توسەلىپ، بالالار مەن سپورت الاڭى، ۆوركاۋت ايماقتارى جابدىقتالدى، قاۋىپسىز رەزەڭكە جابىن توسەلدى. جالپى اۋماعى 6 مىڭ شارشى مەترگە جۋىق جەردى كوگالداندىرۋ جۇمىسى 80 پايىزعا بىتكەن.

«اۆتوماتتى سۋارۋ جۇيەسى بۇكىل اۋماقتا جۇمىس ىستەپ تۇر. جوبا بويىنشا كەلىسىمشارت مەرزىمى قازان ايىنا دەيىن بولعانىمەن، ءبىز بار جۇمىستى تامىز ايىنىڭ سوڭىنا دەيىن اياقتاماق ويدامىز»، – دەدى مەردىگەر ۇيىمنىڭ وكىلى.

جوبانىڭ ەرەكشەلىگى رەتىندە ساندىك الپيناريلەر جاسالىپ، ەكوستيل ەلەمەنتتەرى ساقتالادى. بۇرىننان ورناتىلعان اعاش ورىندىقتار قايتا قالپىنا كەلتىرىلىپ، جاڭارتىلعان الاڭقايدىڭ كەلبەتىنە ۇيلەستىرىلدى.

ءباسپاسوز تۋرىنىڭ كەلەسى نىسانى – سەرىكوۆ كوشەسى بولدى. مۇندا بيزنەس پەن مەملەكەتتىڭ ءتيىمدى ارىپتەستىگىنىڭ ۇلگىسى جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. كوشەگە ىرگەلەس اۋماقتى اباتتاندىرۋ جۇمىستارى تولىقتاي Karina Paper كومپانياسىنىڭ قاراجاتى ەسەبىنەن جۇرگىزىلمەك.

ءلاززات جىلقىباەۆانىڭ ايتۋىنشا، جەتىسۋ اۋدانى الماتىداعى ەڭ ۇلكەن ونەركاسىپتىك اۋدان بولىپ قالا بەرەدى. مۇندا 572 كاسىپورىن جۇمىس ىستەيدى، ونىڭ ىشىندە 51-ءى ءىرى جانە ورتا ءوندىرىس ورنى ەكەن.

Karina Paper كومپانياسى باس ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى تالعات ءشارىپوۆ قازاقستان نارىعىندا 28 جىلدان بەرى جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقان كاسىپورىن ءوندىرىستى دامىتۋمەن قاتار، قالالىق ورتانى جاقسارتۋعا دا بەلسەنە ارالاسىپ جۇرگەنىن ايتادى.

كومپانيا جالپى اۋماعى 44 مىڭ شارشى مەتر بولاتىن «ا» ساناتىنداعى قويما كەشەنىن سالۋ بويىنشا ءىرى ينۆەستيتسيالىق جوبانى جۇزەگە اسىرىپ جاتىر. قۇرىلىس اياقتالعاننان كەيىن 300-گە دەيىن جاڭا جۇمىس ورنى اشىلىپ، بيۋدجەتكە تۇسەتىن جىل سايىنعى سالىق كولەمى 1 ميلليارد تەڭگەدەن اسپاقشى.

سونىمەن قاتار كاسىپورىن ءوز اقشاسىنا سەرىكوۆ كوشەسىنىڭ بويىنداعى اۋماقتى اباتتاندىرىپ جاتىر. مۇندا جاڭا جاياۋ جۇرگىنشىلەر جولى، كوگالداندىرۋ جۇمىسى، دەمالىس ورىندارى مەن جاڭا جابىن سالىنادى.

«بۇل اۋدان مەن قالانىڭ دامۋىنا قوسقان ۇلەسىمىز. ءبىز بيزنەستى دامىتىپ قانا قويماي، تۇرعىندارعا جايلى جاعداي جساعىمىز كەلەدى»، – دەدى كومپانيا وكىلدەرى.

ءباسپاسوز تۋرىنىڭ سوڭعى نىسانى ۇلكەن الماتى كانالى (ۇاك) بولدى. قازىر مۇندا اۋقىمدى اباتتاندىرۋ جۇمىسى جۇرگىزىلىپ جاتىر ەكەن.

جوبانىڭ باس ينجەنەرى ايدىن بايبولوۆتىڭ ايتۋىنشا، قالا اۋماعىنداعى كانالدىڭ 90 پايىزى، ال وعان ىرگەلەس ساياباق ايماقتارىنداعى جۇمىستىڭ 95 پايىزى اياقتالعان. ونىڭ ىشىندە «گۇلدەر» ساياباعى، باۋم توعايى مەن باسقا دا قوعامدىق كەڭىستىك بار.

قازىر نەگىزگى جۇمىس اياقتالىپ، جاسىل جەلەك ەگىلىپ، تاس توسەنىش توسەلگەن. جوبا تولىق اياقتالعانعا دەيىن شاعىن ساۋلەت نىساندارى مەن جارىقتاندىرۋ جۇيەسىن ورناتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلەدى.

كانالعا سۋ جىبەرىلگەننەن كەيىن بۇل اۋماق الماتىداعى ەڭ ءىرى رەكرەاتسيالىق ايماقتاردىڭ بىرىنە اينالادى. مۇندا مەديتسينالىق جانە پوليتسيا بەكەتتەرى، بەينەباقىلاۋ جۇيەلەرى مەن داۋىس ارقىلى حابارلاۋ جۇيەلەرى جۇمىس ىستەيدى. دەمالىس ايماقتارىنداعى سۋدىڭ تەرەڭدىگى شامامەن ءبىر جارىم مەتردى قۇرايدى، بۇل كەلۋشىلەردىڭ قاۋىپسىزدىگىن جوعارى دەڭگەيدە قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.ھ

ءباسپاسوز تۋرى جەتىسۋ اۋدانىنىڭ بۇگىندە اۋقىمدى جاڭعىرۋ كەزەڭىن باستان وتكەرىپ جاتقانىن ايقىن كورسەتتى. مەملەكەتتىك باعدارلامالاردىڭ، تۇرعىنداردىڭ بەلسەندى قاتىسۋىنىڭ جانە بيزنەستىڭ الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىگىنىڭ ارقاسىندا مۇندا ءومىر سۇرۋگە، ەڭبەك ەتىپ، دەمالۋعا قولايلى زاماندىق قالالىق ورتا قالىپتاسىپ كەلەدى. جاڭا ساياباقتار، اباتتاندىرىلعان اۋلالار، جاڭارتىلعان كوشەلەر مەن قوعامدىق كەڭىستىكتەر بۇگىندە جاي عانا ينفراقۇرىلىم نىسانى ەمەس، مىڭداعان الماتىلىقتىڭ دەمالىپ، كەزدەسۋ وتكىزەتىن سۇيىكتى ورنىنا اينالىپ بارادى.

Abai.kz