الەمدىك ەكى دەرجاۆا رەسەي مەن قىتايدىڭ ء(بىرى اسكەري، ەندى ءبىرى ەكونوميكالىق) ورتاسىنا ورنالاسقان قازاقستان بۇۇ-نا مۇشە بولعان وتىز جىلدان استام ۋاقىتتان بەرى سىرتقى ساياساتتا ۇلكەن جەتىستىكتەرگە جەتىپ، عالامدىق ساحناداعى ءوزىنىڭ ورنىن ۋاقىت وتكەن سايىن ايقىنداپ كەلەدى.

تەڭىزدەن الىس جاتقان ورتالىق ازياداعى وزگە  كورشىلەرىمىزبەن سالىستىرىپ تا بۇل باسىمدىلىقتى ناقتى بايقايمىز.

الپاۋىت كورشىلەرىمىز ءۇشىن ەنەرگەتيكالىق تۇراقتىلىق باستى ورىندا بولسا، ايماقتاعى باسقا ەلدەر ءۇشىن قاجەتتىلىك ءارتۇرلى. قازاقستاندا ولارعا قاجەتتىنىڭ ءبارى بار. قاراپايىم ازىق-تۇلىك، بيداي، ءداندى داقىلدان باستاپ، سيرەك مەتاللعا دەيىنگىنىڭ ءبارى بار. قازاقستاننىڭ رەسەي مەن قىتاي اراسىنداعى ساۋداداعى ورنىنىڭ سالماعىنان بولەك، ەۋروپا مەن قىتاي اراسىندا دا لوگيستيكالىق كوپىر ءرولىن اتقارىپ وتىر. بۇل فاكتورلاردىڭ ءبارى دە جاھاندىق گەوساياساتتا ەلىمىزگە ۇلكەن ۇپاي اكەلۋدە.

الەم ەلدەرى ورتالىق ازيامەن بايلانىستا قازاقستانىمىزعا ءبىرىنشى كەزەكتە باسىمدىق بەرۋدە. وسى تۇرعىدا "ورتالىق ازيا +اقش", "ورتالىق ازيا+قىتاي", "ورتالىق ازيا+جاپونيا" ساميتتەرى تۇراقتى ءوتىپ كەلەدى. ارينە، مۇنداي يگىلىكتى جاعدايدى باياندى ۇستاپ تۇرۋ ءۇشىن ايماقتىڭ تۇراقتىلىعى بارىنەن ماعىزدى ەكەنى انىق. وسىنى الدىن الا ەسكەرگەن پرەزيدەنتىمىز قاسىم-جومارت توقاەۆ 2019 جىلى-اق وڭىرلىك حاب اشۋ تۋرالى باستاما كوتەرگەن بولاتىن.

بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ 74-سەسسياسىندا:

«وسى جىلدىڭ مامىر ايىندا مەن قازاقستانداعى حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ جاڭا عيماراتىن اشتىم. وندا بۇۇ-نىڭ 16 اگەنتتىگى ورنالاستى. كەلەسى قادام رەتىندە ءبىز سونىڭ بازاسىندا ورنىقتى دامۋ ماقساتتارى بويىنشا ورتالىق ازيا ەلدەرى مەن اۋعانستانعا قولداۋ كورسەتۋ مانداتى بار بۇۇ-نىڭ ورنىقتى دامۋ ورتالىعىن قۇرۋدى ۇسىنامىز»، – دەگەن ەدى.

ءسويتىپ الماتىدا ورتالىق ازيا مەن اۋعانستانعا ارنالعان بۇۇ تۇراقتى دامۋ ماقساتتارى جونىندەگى وڭىرلىك ورتالىعىنىڭ قۇرىلدى.

بيىل ماۋسىم ايىنىڭ ونبەسىندە الماتىدا وڭىرلىك ورتالىقتىڭ اۋعانستان ماسەلەلەرى بويىنشا ارنايى وكىلدەرى مەن ۋاكىلدەرىنىڭ 8-ءىنشى كەزدەسۋى ءوتتى. مۇنىڭ ءوزى قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ بۇۇ الاڭدارىندا كوتەرگەن حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋعا جانە ءوڭىردىڭ ورنىقتى دامۋىنا باعىتتالعان باستامالارىنىڭ ناقتى كورىنىسى ەكەنى انىق.

ورتالىق ازيا ەلدەرى ءۇشىن سىرتقى ساياساتتا اۋعانستان فاكتورىنىڭ نەگىزگى باس اۋرۋى ەكەنى انىق. اسىرەسە تالىپتەر بيلىككە كەلگەن سوڭ قاۋىپ كۇشەيدى. اۋعانستان شەكاراسىندا بەلسەندى ارەكەت ەتە باستاعان يسلام مەملەكەتى، حوراسان توبى قاتارلى ۇيىمداردىڭ ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ ىشكى بىرلىگىنە، شەكارا قاۋىپسىزدىگىنە توندىرەتىن قاۋپى ارتتى. پاكىستان مەن اۋعانستان اراسىنداعى سوعىستىڭ تۇتانۋىنا دا جوعارىداعى ۇيىمداردىڭ ارانداتۋ ارەكەتتەرى سەبەپ بولعانى انىق.

قازاقستان تادىپتەرمەن تىكەلەي شەكاراسى بولماسا دا، ەكوميكالىق بايلانىستى جاقسى جولعا قويىپ كەلەدى. مۇنىڭ ءوزى ايماقتىڭ تۇراقتىلىعى ءۇشىن جاسالعان ءساتتى قادام ەكەنى انىق. قازاقستان ءوز كەزەگىندە وڭىرارالىق ءوزارا ءىس-قيمىل مەن قاۋىپسىزدىك، ورنىقتى دامۋ مەن گۋمانيتارلىق ىنتىماقتاستىق بويىنشا بەرگەن ۋادەلەرىن ادال دا جەمىستى اتقارىپ كەلەدى دەگەن ءسوز.

جوعارىدا اتاپ وتكەنىمىزدەي قازاقستان الەمدىك ساياسي ساحنادا ءوز ورنىن نىقتاپ تۇسۋدە. ۇلكەن دەرجاۆالار اراسىندا ءوز مۇددەسىن ءساتتى قورعاپ قانا قويماي، وڭىرلىك ساياساتتا دا مۇمكىندىگىن تولىق كورسەتىپ، ىرىقتى ورىنعا شىعىپ كەلەدى.

Abai.kz