12-13 قىركۇيەك كۇندەرى اباي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق وپەرا جانە بالەت تەاترى 93-ءشى تەاتر ماۋسىمىن ءابدىجامىل نۇرپەيىسوۆتىڭ ايگىلى «قان مەن تەر» تريلوگياسى جەلىسىمەن ساحنالانعان «اقبالا» ۇلتتىق بالەتىنىڭ پرەمەراسىمەن اشادى. 

بۇل قويىلىم تەاتر تاريحىندا العاش رەت قازاق ادەبيەتىنىڭ كورنەكتى تۋىندىسىن زاماناۋي بالەت ءتىلى ارقىلى جاڭا قىرىنان تانىستىرۋىمەن ەرەكشەلەنەدى.

سپەكتاكلدىڭ باس دەمەۋشىسى – تيمۋر قۇلىباەۆتىڭ «HALYK» قايىرىمدىلىق قورى.

قويىلىمنىڭ شىعارماشىلىق قۇرامىندا قازاقستاندىق جانە شەتەلدىك ماماندار ەڭبەك ەتتى.

بالەتتىڭ مۋزىكاسىن كومپوزيتور ارۋجان وكتيابر جازسا، حورەوگراف-قويۋشىسى – گەرمانيادان كەلگەن ارشاك گالۋميان. ليبرەتتو اۆتورى – شىنار وماروۆا. قويىلىمنىڭ ستسەنوگرافياسىن يتاليالىق ەلەونورا پەرونەتتي ازىرلەدى.

قويىلىمنىڭ وزەگىندە تاريحي وزگەرىستەر كەزەڭىندەگى ادام تاعدىرى، اسىرەسە ايەلدىڭ ىشكى الەمى، ماحابباتى، ءۇمىتى، تاڭداۋى مەن جان كۇيزەلىسى كورىنىس تابادى. بالەتتە كەيىپكەرلەردىڭ سەزىمى ءسوز ارقىلى ەمەس، پلاستيكا، قيمىل، يشارا جانە مۋزىكا ارقىلى جەتكىزىلەدى.

بۇل – ايەل تاعدىرى مەن ايەل تاڭداۋى تۋرالى وتە درامالىق بالەت وقيعاسى. وسى قويىلىم ارقىلى ءبىز ۇلتتىق بولمىسىمىزدى ساقتاي وتىرىپ، زاماناۋي كورەرمەنمەن قازىرگى تىلدە سويلەسەتىن زاماناۋي كلاسسيكانى ۇسىنعىمىز كەلەدى. ارينە، بۇل ءبىزدىڭ تەاتر ءۇشىن ەرەكشە جاڭالىق. تەاتردىڭ 93 جىلدىق تاريحىندا العاش رەت پلاستيكالىق زاماناۋي بالەت ساحنالانىپ وتىر. بالەتتىڭ مۋزىكاسىن جاس كومپوزيتور ارۋجان وكتيابر جازدى. قويۋشى-حورەوگرافى – ارشاك گالۋميان. ەڭ الدىمەن، بۇل سپەكتاكلدەن رەجيسسەر ارشاك گالۋمياننىڭ وزىندىك قولتاڭباسى ايقىن بايقالادى، – دەيدى اباي اتىنداعى قازۇوبت ديرەكتورى اينۇر كوپباساروۆا.

«اقبالا» تاريحي كەزەڭنىڭ الاساپىرانىندا قالعان ادامداردىڭ تاعدىرىن، ارال ءوڭىرىنىڭ قاسىرەتىن، ماحاببات پەن انالىق سەزىمدى، ادام مەن زامان اراسىنداعى كۇردەلى بايلانىستى ارقاۋ ەتەدى. قويىلىمدا تەڭىز، انا بولۋ، قيراعان شاڭىراق جانە بىرتىندەپ جوعالىپ بارا جاتقان ءومىر بەينەلەرى ماڭىزدى سيمۆولدارعا اينالىپ، تۇتاس ءبىر ءداۋىردىڭ دراماسىن اشادى.

قويىلىمنىڭ حورەوگراف-قويۋشىسى ارشاك گالۋميان قازاقستانداعى تەاترلاردىڭ رەپەرتۋارى وتە باي ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

كلاسسيكالىق قويىلىمداردىڭ بارلىعى دەرلىك بار، بۇل جاعىنان قازاقستاننىڭ مادەني مۇراسى ەرەكشە. الايدا زاماناۋي بي ونەرى ءالى دە بولسا كورەرمەنگە تولىقتاي جاقىنداي قويعان جوق. سوندىقتان ءبىزدىڭ باستى ماقساتىمىزدىڭ ءبىرى – وسى وقيعانى كورەرمەنگە بارىنشا تۇسىنىكتى ءارى تابيعي تۇردە جەتكىزۋ بولدى. ولار سپەكتاكلدى تاماشالاۋ كەزىندە ەشقانداي جايسىزدىق سەزىنبەي، وقيعا الەمىنە ەركىن ەنىپ كەتسە دەدىك، –  دەيدى ول.

ارشاك گالۋميان، ەڭ ماڭىزدىسى – وقيعانىڭ ءوزىن كورسەتۋ ەمەس، ونىڭ ىشىندەگى سەزىمدەردى جەتكىزۋ ەكەنىن ايتادى.

ياعني، تاريحتان تۋىندايتىن ەموتسيالار مەن جان كۇيزەلىسىن اشىپ كورسەتۋ. بۇل سەزىمدەردى ويناپ شىعۋ ەمەس، دەنە قيمىلى ارقىلى بەرۋ ماڭىزدى بولدى، ويتكەنى بالەت – دەنە ءتىلى. وسىعان بايلانىستى اتموسفەراعا، مۋزىكالىق شەشىمدەرگە كوپ كوڭىل بولدىك. مۋزىكانى بىرنەشە رەت قايتا قاراپ، دەكوراتسيالاردى وزگەرتتىك. بىراق نەگىزگى ماقسات وزگەرگەن جوق – ادامداردىڭ سول كەزەڭدە باستان كەشكەن سەزىمدەرىن، سول وقيعانىڭ ەموتسيالىق اسەرىن كورەرمەننىڭ جۇرەگىنە جەتكىزۋ. ءبىزدىڭ الدىمىزداعى باستى مىندەت وسى بولدى، – دەيدى شەتەلدىك مامان.

پرەمەرا وتاندىق حورەوگرافيا ونەرىنىڭ كورنەكتى وكىلدەرى – قازاق كسر-ءنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ارتىستەرى ليۋدميلا رۋداكوۆا مەن ەدۋارد مالبەكوۆتىڭ جارقىن رۋحىنا ارنالادى.

«اقبالا» سپەكتاكلى مادەني مۇرانى ساقتاۋمەن قاتار، ونى جاڭا كوركەمدىك تىلدە قايتا پايىمداۋعا باعىتتالعان جوبا رەتىندە ۇسىنىلادى. قويىلىم ارقىلى كورەرمەنگە ادام تاعدىرى، ايەل بولمىسى جانە ۋاقىت تۋرالى تەرەڭ وي حورەوگرافيا ونەرى ارقىلى جەتكىزىلمەك.

Abai.kz