«اقبىلەك. ءتۇس»

عابيت مۇسىرەپوۆ اتىنداعى قازاق مەملەكەتتىك اكادەميالىق بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر تەاترى جاڭا ماۋسىمىن جۇسىپبەك ايماۋىتوۆتىڭ «اقبىلەك» رومانىنىڭ جەلىسى بويىنشا ساحنالانعان «اقبىلەك. ءتۇس» سپەكتاكلىنىڭ پرەمەراسىمەن اشتى. قويىلىمدى ساحنالاۋعا ارنايى شاقىرىلعان باشقۇرت رەجيسسەرى - ايرات ابۋشاحمانوۆ.

قويىلىمدى تاماشالاماس بۇرىن-اق كورەرمەننىڭ نازارى ونىڭ اتاۋىنداعى ءبىر عانا سوزگە اۋادى: جاي عانا «اقبىلەك» ەمەس، «اقبىلەك. ءتۇس». نەگە «ءتۇس»؟ بۇل سۇراقتىڭ جاۋابى سپەكتاكلدى كورگەننەن كەيىن بارىپ انىقتالادى.

ويتكەنى رەجيسسەر كلاسسيكالىق شىعارمانى كادىمگى وقيعا جەلىسىنىڭ ءبىرىزدى بايانى رەتىندە ەمەس، اقبىلەكتىڭ ساناسىندا ءوتىپ جاتقان ءتۇس، ەلەس، ۇزىك-ۇزىك ەستەلىكتەر كەڭىستىگى رەتىندە ۇسىنادى. بۇل شەشىمنىڭ شىعارما تابيعاتىمەن بايلانىسى دا بار. روماندا اقبىلەكتىڭ ءتۇس كورەتىن، ەلەس پەن ءوڭنىڭ اراسى اجىراپ كەتەتىن تۇستارى كوپ كەزدەسەدى. رەجيسسەر سول ەرەكشەلىكتى ساحنالىق كونتسەپتسيانىڭ وزەگىنە اينالدىرعان سەكىلدى.

شىمىلدىق تۇرىلگەن ساتتەن-اق كورەرمەندى كادىمگى ساحنالىق كەڭىستىك ەمەس، وزگەشە ءبىر ءتۇس الەمى قارسى الادى. كوگىلدىر ساحنا، كومەسكى كورىنەتىن دەتالدار، تۇمان، جارىق پەن اۋەن — بارلىعى شىنايىلىقتىڭ شەكاراسىن بۇزىپ، ءبىزدى بەيمالىم الەمگە ەنگىزەدى. اقبىلەكتىڭ جەردەن اجىراپ، بيىكتە كورىنۋى دە وسى اسەردى كۇشەيتەدى.

كوزگە ەمىس-ەمىس شالىناتىن بەينەلەر، كليپتىك سيپاتتاعى ۇزىك-ۇزىك ساحنالار، ءبىر كورىنىستەن ەكىنشىسىنە جىلدام اۋىسۋى دا سيۋررەاليستىك جانردىڭ تابيعاتىنا سايكەس كەلەدى. مۇندا وقيعا لوگيكالىق بىرىزدىلىكپەن باياندالمايدى، ادامنىڭ ءتۇس كورۋ زاڭدىلىعىمەن ءوربيدى: ءبىر ەلەستەن ەكىنشىسىنە، ءبىر سەزىمنەن كەلەسى سەزىمگە اۋىسىپ وتىرادى.

بىراق سوعان قاراماستان، سپەكتاكلدىڭ ىشكى ىرعاعى بۇزىلمايدى.

كەرىسىنشە، قويىلىمنىڭ ءبىر ارتىقشىلىعى دا وسىندا: ءبىر جارىم ساعاتقا سوزىلاتىن سپەكتاكل ءبىر ساتكە دە زەرىكتىرمەيدى.

ايرات ابۋشاحمانوۆتىڭ رەجيسسەرلىك قولتاڭباسى سپەكتاكلدىڭ ساحنالىق تىلىنەن بىردەن بايقالادى.

وقيعا دۋانا ەسكەندىردىڭ بايانداۋىمەن باستالادى. ول قويىلىم بويى بىرنەشە فۋنكتسيا اتقارادى: بىردە اۆتوردىڭ ورنىن باسقان بايانداۋشى، بىردە وقيعاعا تىكەلەي قاتىسۋشى، كەي تۇستا كەيىپكەرلەرگە جول سىلتەيتىن دانەكەر.

بۇل تۇرعىدان العاندا، ەسكەندىر — جاي عانا شىعارماداعى كەيىپكەر ەمەس، سپەكتاكلدىڭ قۇرىلىمىن ۇستاپ تۇرعان ماڭىزدى تەتىك.

قويىلىمداعى ءار جاڭا كەيىپكەردىڭ رەپليكاعا كىرىسپەس بۇرىن ءوزىن تانىستىرۋى دا نازار اۋدارادى. بۇل — ايماۋىتوۆتىڭ پوەتيكالىق ءماتىنى مەن بايانداۋ مانەرىن ساقتاۋعا جاسالعان قادام. رەجيسسەر شىعارمانى زاماناۋي ساحنالىق تىلگە بەيىمدەگەنىمەن، ونىڭ اۆتورلىق تىنىسىن جوعالتپاۋعا تىرىسقان.

وسى ورايدا ينستسەنيروۆكانىڭ دا ساۋاتتى جاسالعانىن اتاپ وتكەن ءجون. ساعادات ورداشەۆا كولەمدى، شىتىرمان وقيعالارعا تولى روماننان جانردىڭ تابيعاتىن اشۋعا قاجەتتى جەلىلەردى عانا العان.

سونىمەن قاتار ينستسەنيروۆكادا رەجيسسەرلىك اۆتورلىققا دا ورىن بەرىلگەن. ماسەلەن، سپەكتاكل اقبىلەكتىڭ دۇنيەگە كەلۋى، بويجەتىپ ءوسۋى سەكىلدى روماندا جوق كىرىسپە كورىنىستەردەن باستالادى. اناسىنىڭ ءالديى، اكەسىنىڭ ۇزاتىلار الدىنداعى باتاسى — اقبىلەكتىڭ قانداي ورتادا، قانداي تاربيە كورىپ وسكەنىن بىردەن اڭعارتاتىن ماڭىزدى ساحنالىق پرولوگ.

ونىڭ ۇستىندەگى اق كويلەك تە جاي عانا كوستيۋم ەمەس. ۇزىن جەڭى اقبىلەكتىڭ اق بىلەگىن كورسەتپەي تۇرادى. بۇل دەتال كەيىن سپەكتاكلدە قايتا ورالىپ، ءوز ماعىناسىنا يە بولادى. دەمەك، سۋرەتشى مەن رەجيسسەر كوستيۋمدى كەيىپكەردىڭ سىرتقى بەينەسىن جاساۋ ءۇشىن عانا ەمەس، دراماتۋرگيالىق اكتسەنت رەتىندە پايدالانعان.

اقبىلەك ساحناعا ەرتەگىدەگى حانشايىمداي، ەرتوقىمعا ۇقساس قۇرىلىمنىڭ ۇستىندە وتىرعان كۇيدە توبەدەن تۇسەدى. ال توي بولعالى جاتقان ۇيگە جابۋلى كەلگەن كۇيەۋدىڭ بەتىن اشقاندا باسقا ادام بولىپ شىعۋى — قويىلىمنىڭ سيۋررەاليستىك تابيعاتىن بىردەن اڭعارتاتىن كورىنىستەردىڭ ءبىرى.

وسى جەردەن اقبىلەكتىڭ ومىرىندەگى نەگىزگى قاقتىعىس باستالادى.

اۋىلعا باسىپ كىرگەن اقتار ونىڭ اناسىن ءولتىرىپ، ءوزىن الىپ قاشادى.

سول ساتتەگى ساحناداعى قىزىل بوياۋ، ات ءدۇبىرى، مىلتىق داۋىسى — وقيعانىڭ تراگيزمىن كۇشەيتەتىن قاراپايىم، بىراق اسەرلى ساحنالىق قۇرالدار.

اقبىلەكتى سولداتتاردىڭ كورپەگە وراپ الىپ كەتۋى دە ەستە قالادى.

ويتكەنى، كورپە  — سپەكتاكلدەگى جاي عانا دەكوراتسيالىق زات ەمەس، بىرنەشە رەت قايتالانىپ، ءار ساحنادا جاڭا ماعىناعا يە بولاتىن ماڭىزدى ساحنالىق وبراز.

اقتاردان قۇتىلىپ، اۋىلىنا ورالعان اقبىلەكتى اۋىل ايەلدەرى ءسوز ەتكەن تۇستا دا كورپە ساحناعا شىعادى. ايەلدەر قاتار تۇرىپ، كورپەنىڭ شاڭىن شىبىقپەن قاعادى. بۇل ارەكەتتى اۋىلدىڭ «ابىرويىن»، «اتىن» كىرلەتكەن اقبىلەكتەن تازارتۋ يشاراسى رەتىندە قابىلداۋعا بولادى. ال شىبىق ولاردىڭ اشۋى مەن اگرەسسياسىن بىلدىرەتىندەي.

سپەكتاكل سوڭىنداعى اقبىلەكتىڭ بوساناتىن ساحناسىنىڭ دا ۇيىلگەن كورپەلەر ۇستىندە ءوتۋى بۇل دەتالدىڭ كەزدەيسوق الىنباعانىن اڭعارتادى.

ءبىر عانا زاتتىڭ سپەكتاكل بويىندا ءارتۇرلى ماعىنالىق قىزمەت اتقارۋى — قويىلىمنىڭ ءساتتى مەتافورالارىنىڭ ءبىرى.

اقبىلەكتىڭ اقتاردىڭ ورتاسىنا كەلگەندەگى تىلدىك بوگدەلىگى دە وزىنشە شەشىم تاپقان. رەجيسسەر ولاردىڭ ءسوزىن ارنايى ورىس تىلىنە اكتسەنت قويىپ، ساياسيلاندىرىپ جىبەرمەيدى. كەرىسىنشە، سولداتتاردىڭ اڭگىمەسىن ادەيى تۇسىنىكسىز، جاساندى تىلگە اينالدىرادى. وسى ارقىلى كورەرمەن اقبىلەكتىڭ وزگە ورتاداعى جالعىزدىعى مەن دارمەنسىزدىگىن سەزىنەدى.

ەكى وفيتسەردىڭ اقبىلەككە تالاسىپ، ءبىرىن-ءبىرى اتىپ ولتىرەتىن دۋەل ساحناسى دا وتە جيناقى قۇرىلعان. جالپى قويىلىمداعى ساحنالىق اۋىسۋلار قىسقا ءارى جۇيەلى. ءبىر ساحنا ەكىنشىسىنەن تابيعي تۋىنداپ وتىرادى.

پاراللەل قۇرىلعان ساحنالار دا كوپ. مىسالى، مامىربايعا ساتقىندىق جاساپ، اقبىلەكتى اقتارعا الىپ بەرگەن مۇقاش ءوز وقيعاسىن بايانداپ تۇرعان كەزدە، ارتقى پلاندا قارامۇرتتىڭ اقبىلەككە جاقىنداپ، ونى اينالشىقتاپ، وزىنە تارتۋعا تىرىسقان كورىنىسى قاتار ءوربيدى.

ءبىر ساحنادا — ساتقىندىقتىڭ سەبەبى، ەكىنشىسىندە — سول ساتقىندىقتىڭ قۇربانى بولىپ وتىرعان قىزدىڭ تاعدىرى. بۇل دا سوڭعى كەزدەرى تەاتر ساحناسىندا كەڭىنەن قولدانىلىپ جۇرگەن تىڭ تاسىلدەردىڭ ءبىرى.

ال قارامۇرتتىڭ اقبىلەكتى پايدالانىپ بولعان سوڭ، ونىڭ وزگەگە كەتپەۋى ءۇشىن مىلتىعىن كەزەيتىن ساحنادا جارىق ەرەكشە قىزمەت اتقارادى. ءجۇزى سىنىق، ءجۇرىسى قاتقىل، كوزى قانتالاعان وفيتسەردىڭ ىشكى كۇيى جارىق ارقىلى بەرىلەدى. مىلتىق اتىلعان ساتتە قىزىل ءتۇستىڭ اققا اۋىسۋى — اقبىلەكتىڭ امان قالعانىن بىلدىرەتىن اسەرلى ۆيزۋالدى شەشىم.

اقىرى اۋىلىنا قايتپاق بولعان اقبىلەك جولدا دۋانا ەسكەندىرگە كەزىگەدى. اشتىقتان السىرەگەن، قورقىنىشتان تيتىقتاعان قىزدى ارقاسىنا سالىپ الىپ كەلە جاتقان ەسكەندىردىڭ ۇستىندە اقبىلەك ءتۇس كورەدى. اناسى ءتىل قاتادى.

بىراق ءتىرى داۋىسپەن ەمەس، تاسپادان ەستىلگەن ۇنمەن.

بۇل — ۇساق كورىنگەنىمەن، قويىلىمنىڭ جانرلىق تابيعاتىن ءدال ۇستاپ تۇرعان دەتال. ويتكەنى مۇندا ولگەن ادامنىڭ ساحناعا قايتا كەلۋى ەمەس، اقبىلەكتىڭ ساناسىندا ساقتالعان اناسىنىڭ ءۇنى ماڭىزدى.

اقبىلەك اۋىلىنا ورالعاننان كەيىنگى ساحنالاردىڭ نەگىزگى بولىگىن اۋىل ايەلدەرى قۇرايدى. ولاردىڭ بىركەلكى كيىنۋى دە الەۋمەتتىك تەڭدىكتى عانا ەمەس، اۋىلدىڭ ورتاق پىكىرىن، كوپشىلىكتىڭ بىردەي ويلايتىن، وسەككە بەيىم تابيعاتىن بىلدىرەتىندەي.

ولار سپەكتاكلدىڭ وزىندىك «حورى» ىسپەتتى.

ءبىرىنىڭ ءسوزىن ءبىرى ءىلىپ اكەتىپ، اۋىلعا وسەك تاراتادى. اقبىلەكتى ورتاعا الىپ، كۇشتەپ جوقتاۋ ايتقىزادى. بۇل ساحنالار تراگەديانىڭ اراسىنان كومەديالىق رەڭك تۋدىرىپ، درامانىڭ اۋىر تىنىسىن ءبىر ساتكە جەڭىلدەتەدى.

جالپى، بۇل قويىلىم قانشا جەردەن درامالىق وقيعاعا قۇرىلعانىمەن، كورەرمەندى ەگىلىپ جىلاتۋدى ماقسات ەتپەيدى.

جىلامايسىڭ. بىراق تاماعىڭدا ءبىر وكسىك تۇرادى. جۇرەگىڭ اۋىرادى.

وسى اسەرگە مۋزىكا مەن حوردىڭ دا قوسقان ۇلەسى زور. اسىرەسە اقبىلەكتىڭ اناسىن جەرلەۋ كەزىندەگى ايەلدەردىڭ جوقتاۋى ەرەكشە اسەر قالدىرادى. ادەتتەگى اششى ايقاي مەن زاردىڭ ورنىنا اۋەنگە قۇرىلعان حور ەستىلەدى. تۇلا بويدى ءدىر ەتكىزەتىن بۇل ساحنا تراگەديانى ودان سايىن قويۋلاتپايدى، كەرىسىنشە ونىڭ ىشكى مۇڭىن تەرەڭدەتەدى. حورمەيستەرلىك جۇمىستى استانادان ارنايى شاقىرىلعان انەل سىرگەباەۆا اتقارعان.

قويىلىمنىڭ مۋزىكالىق سۇيەمەلدەنۋىندەگى تاعى ءبىر ۇتىمدى تۇسى — درامانى جاساندى تۇردە دراماتيزاتسيالايتىن، كورەرمەندى جىلاۋعا ماجبۇرلەيتىن مۋزىكانىڭ جوقتىعى. وينالاتىن اۋەندەردىڭ ىرعاعى دا، سيپاتى دا سپەكتاكلدىڭ ءتۇس تابيعاتىنا باعىنادى. بۇل قويىلىم كومپوزيتورى امانجول ەرجانۇلىنىڭ ەڭبەگىنىڭ جەمىسى.

اكتەرلىك انسامبلگە كەلسەك، سپەكتاكلدە اكتەرلەرگە ۇزاق مونولوگتار مەن كولەمدى درامالىق ساحنالار ارقىلى شەبەرلىگىن تانىتاتىنداي مۇمكىندىك بەرىلمەسە دە، قويىلىمنىڭ نەگىزگى جۇگىن اكتەرلىك قۇرام كوتەرىپ تۇر.

ەكى كۇن قاتارىنان سپەكتاكلدىڭ باستى رولدەرى ءبىر قۇراممەن وينالدى. قوسالقى رولدەردە عانا وزگەرىستەر بولدى. بۇل — رەجيسسەردىڭ سانالى ۇستانىمى ەكەن. قويىلىمنىڭ تۇتاستىعى تۇرعىسىنان بۇل وتە دۇرىس شەشىم.

ويتكەنى ەكى قۇراممەن وينايتىن كەي قويىلىمداردا ەكى ءتۇرلى اكتەرلىك تابيعات پايدا بولىپ، ءبىر سپەكتاكلدىڭ ءوزى ەكى ءتۇرلى اسەر قالدىراتىن، ەكى ءتۇرلى دەڭگەيدە قابىلداۋعا تۋرا كەلەتىن جاعدايلار ءجيى كەزدەسەدى. ال بۇل سپەكتاكلدە نەگىزگى اكتەرلىك وزەك ساقتالعان.

اقبىلەكتىڭ ومىرىنە تىكەلەي قاتىسى بار ماڭىزدى كەيىپكەرلەردىڭ ءبىرى — جەڭگەسى ۇرقيا. قويىلىمدا اكتريسا ءمولدىر قونىسقىزى سومدايتىن بۇل وبرازعا ايتارلىقتاي سالماق بەرىلگەن. اقبىلەكتىڭ بەكبولاتپەن قايتا تابىسۋىنا، حات الماسۋىنا، كەيىن كەزدەسۋلەرىنە ىقپال ەتەتىن دە — وسى ۇرقيا.

الايدا ءدال وسى وبرازعا قاتىستى كۇماندى تۇس بار.

ايماۋىتوۆ رومانىنداعى ۇرقيا — اقبىلەككە سوڭىنا دەيىن شىن جاناشىر، ونىڭ ابىرويىن ويلاعان كەيىپكەر. ال سپەكتاكلدەگى ۇرقيادان قىزعانىش پەن باقتالاستىقتىڭ بەلگىلەرى كورىنەدى. اسىرەسە اقبىلەك اياعى اۋىر بولعاندا ونىڭ بەكبولاتقا بار شىندىقتى اشۋى، ىشىنە جاستىق تىعىپ الىپ، ءوزىنىڭ بالاسى جوقتىعىن ايتىپ قىزعانىش تانىتۋى، اقبىلەكتىڭ بالاسىن وزىنە العىسى كەلەتىن ارەكەتى كەيىپكەر تابيعاتىن ەكىگە جارىپ جىبەرەدى.

بۇل اكتريسانىڭ وسال ويىنىنان عانا دەپ كەسىپ ايتۋ قيىن. ماسەلە رەجيسسەرلىك تاپسىرمانىڭ وزىندە نەمەسە روماننىڭ ءدال وسى تۇسىنىڭ ساحنالىق نۇسقادا تولىق تارقاتىلماۋىندا بولۋى مۇمكىن. بىراق قالاي بولعاندا دا، ۇرقيا وبرازى كوڭىلدە سۇراق قالدىرادى.

اقبىلەكتىڭ وگەي شەشەسى ورىكتىڭ ەكى قۇرامدا سومدالۋى دا قىزىق سالىستىرۋعا مۇمكىندىك بەردى. رومانداعى ورىك – قاتقىل، وكتەم، ءوز دەگەنىنەن قايتپايتىن ايەل. ول اقبىلەكتى وگەيسىتىپ قانا قويماي، ونىڭ تاعدىرىنا سىرتتاي ۇكىم شىعاراتىن، مەيىرىمنەن جۇرداي،ءوز پايداسى مەن ەل ءسوزىن جوعارى قوياتىن ادام رەتىندە كورىنەدى. بىراق جازۋشى ونىڭ مىنەزىن ايحاي-شۋمەن ەمەس، ءسوزى، ءىس-ارەكەتى، قارىم-قاتىناسى ارقىلى بىرتىندەپ اشادى.  العاشقى كۇنگى اكتريسا دينارا نۇربولات كەيىپكەردىڭ قاتقىل مىنەزىن سىرتقى ەكسپرەسسياعا كوبىرەك سۇيەنىپ جەتكىزەدى. داۋىسىن كوتەرىپ، قيمىلىن ىرىلەندىرىپ،كەيىپكەردىڭ اشۋىن الدىڭعى قاتارعا شىعارادى. سونىڭ سالدارىنان ورىكتىڭ مىنەزى كەي تۇستا اسىرەلەۋگە جاقىنداپ كەتەدى. ال ەكىنشى قۇرامداعى اكتريسا نۇرجامال ابىلقياسقىزى ءدال سول قىتىمىر بەينەنى بايىپپەن، ۇستامدىلىقپەن جەتكىزدى. ونىڭ ورىگى رومان كەيىپكەرىنە جاقىنىراق كورىندى. الدەقايدا شىنايى شىقتى. ءبىر وبرازدىڭ ەكى ءتۇرلى اكتەرلىك شەشىمىن كورۋ ارقىلى ساحناداعى «قاتقىلدىقتىڭ» مىندەتتى تۇردە ايقايمەن بەرىلمەيتىنىن دە اڭعارۋعا بولادى.

ال سپەكتاكلدىڭ ءسوزسىز جاڭالىعى بولعان — اكتەر ءاليحان كارىباەۆ سومداعان دۋانا ەسكەندىر.

ونىڭ ءسوز ساپتاۋى، كوزىن ويناتۋى، ءتىلىن ءسال كۇرمەلتە سويلەۋى، دۋانانىڭ جىندى ادامعا ۇقساس شەكارالىق كۇيىن ۇستاۋى — وبرازدى بىردەن ەستە قالدىرادى. ەسكەندىردىڭ سىرتقى ەكستسەنتريكاسىنىڭ ار جاعىندا سپەكتاكلدىڭ ىشكى قۇرىلىمىن ۇستاپ تۇرعان ماڭىزدى تۇلعا ەكەنى بىرتىندەپ اشىلادى.

اقبىلەك اۋىلعا ورالعاننان كەيىن قوعام مەن وتباسى قابىلداماي، جالعىز قالعان تۇستا ونىڭ ۇرقياعا اقبىلەككە بارۋدى، جانىنا مەدەۋ بولۋدى، سويلەسۋدى، جان جاراسىن ەمدەۋگە كومەكتەسۋدى مەڭزەۋى — ونى كەيىپكەرلەردى بايلانىستىرۋشى، باعىت سىلتەۋشى تۇلعا دەڭگەيىنە كوتەرەدى. كەي تۇستا ونىڭ ساۋەگەيلىك سيپاتى دا كورىنەدى.

ال باستى رولدەگى اقبىلەك بەينەسىن سومداعان اسىل سارسەن — سپەكتاكلدىڭ ەڭ ءساتتى اكتەرلىك جۇمىستارىنىڭ ءبىرى.

نازىك سىرتقى كەلبەتى، جۇمساقتىعى، اڭعالدىعى، بالا مىنەزى كەيىپكەر تابيعاتىنا وتە سايكەس كەلەدى. ەڭ ماڭىزدىسى — اكتريسا اقبىلەكتىڭ ىشكى كۇيىن سوزبەن عانا ەمەس، دەنە تىلىمەن كەرەمەت جەتكىزەدى.

قورقىنىشتان دەنەسىنىڭ دىرىلدەۋى، بالاشا قۋانۋى، جىلاۋى، اياعى اۋىرلاعاننان كەيىن ءجۇرىسىنىڭ وزگەرۋى — ءبارى سىرتقى قيمىل ەمەس، كەيىپكەردىڭ ىشكى وزگەرىسىن كورسەتەتىن اكتەرلىك قۇرالعا اينالعان.

اسىرەسە بەكبولاتتىڭ حاتىنا جاۋاپ بەرەتىن ساحنادا اقبىلەكتىڭ تولقىنىسى، ءۇمىتى، سەنىمى سوزدەن گورى پلاستيكا، قوزعالىس پەن اۋەن ارقىلى سەزىلەدى.

بەكبولات ەكەۋىنىڭ التىباقان ۇستىندەگى ماحاببات ساحناسى دا وسى ءتاسىلدىڭ جالعاسى. مۇندا دا سەزىم ءسوز ارقىلى ەمەس، ءىس-قيمىل ارقىلى بەرىلەدى.

جانە ءدال وسى ساتتە سپەكتاكلدىڭ باسىندا بايقالعان دەتال قايتا ورالادى: قويىلىم بويى ۇزىن جەڭنىڭ استىندا جاسىرىنعان اقبىلەكتىڭ اق بىلەگى العاش رەت اشىلادى.

بۇل — وتە ادەمى رەجيسسەرلىك-وبرازدىق شەشىم.

جالپى سپەكتاكلدەگى بارلىق قيمىل-قوزعالىستىڭ تۇتاس جۇيەسىندە حورەوگراف سالتانات بەيميشەۆانىڭ ەڭبەگى ايقىن سەزىلەدى. پلاستيكا بۇل قويىلىمدا جاي عانا كوركەمدىك اشەكەي ەمەس، وقيعانى جەتكىزۋدىڭ نەگىزگى تىلدەرىنىڭ بىرىنە اينالعان. اۋەن، ىرعاق، جارىق، پلاستيكا — بارلىعى ءبىر-بىرىنە قىزمەت ەتەدى.

سول سەبەپتى سپەكتاكلدە سوزدەن گورى ارەكەت، ديالوگتان گورى بەينە، بايانداۋدان گورى ساحنالىق اسسوتسياتسيا باسىم.

دەگەنمەن سپەكتاكلدىڭ ەڭ داۋلى تۇسىن دا ەسكەرمەي كەتكەنىمىز ءجون بولماس.

رەجيسسەر رومانداعى اقبىلەكتىڭ بۇكىل تاعدىرىن تولىق قامتىماي، ونىڭ ومىرىندەگى جاراقاتقا، قۇرباندىققا، قورقىنىشقا كوبىرەك نازار اۋدارعان.

ال تۇپنۇسقادا وقيعا اقبىلەكتىڭ ىشكى وزگەرۋىمەن، رۋحاني وسۋىمەن، ءوزىن قايتا تابۋىمەن، بالاسىمەن تابىسۋىمەن اياقتالادى.

سوندىقتان سپەكتاكلدى كورگەندە اقبىلەكتىڭ تاعدىرىنىڭ ءبىر عانا قىرى الىنعانداي اسەر قالۋى مۇمكىن.

بىراق بۇل جەردە رەجيسسەرلىك تاڭداۋعا دا تۇسىنىستىكپەن قاراۋعا بولادى.

ويتكەنى رەجيسسەر روماننىڭ فينالىن سول كۇيىندە قايتالاماي، وقيعانى تۇستەگىدەي تۇسىنىكسىز، كومەسكى، اياقتالماعان كۇيدە قالدىرادى. كورەرمەنگە دايىن جاۋاپ ۇسىنبايدى. اقبىلەكتىڭ ارى قارايعى تاعدىرىن اركىم ءوز قالاۋىنشا جالعاستىرا الادى. بۇل – اشىق فينال.

مۇنداي تاڭداۋ سپەكتاكلدىڭ جانرلىق تابيعاتىنا دا تاماشا سايكەس كەلەدى.

ءتۇس ەشقاشان شىنايى ءومىر سەكىلدى لوگيكالىق نۇكتەمەن اياقتالمايدى. ادام ويانعان سوڭ عانا ونىڭ قاي جەردە باستالىپ، قاي جەردە ۇزىلگەنىن اڭعارادى. «اقبىلەك. ءتۇس» تە ءدال سونداي اسەر قالدىرادى.

سوندىقتان سپەكتاكلدىڭ فينالىن دا ءدال وسىنداي اياقتالماعان كۇيدە قالدىرۋ — رەجيسسەردىڭ شىعارمانى تولىق قامتىماعانى ەمەس، كەرىسىنشە، تاڭداعان جانرىنىڭ زاڭدىلىعىن قاتاڭ ساقتاعانى دەپ قابىلداۋعا بولادى.

ەڭ باستىسى - ايرات ابۋشاحمانوۆ كلاسسيكالىق شىعارمانى ەسكى سارىندا ساحناعا كوشىرىپ قويۋدان باس تارتقان. بىراق جاڭاشىل فورما ىزدەي وتىرىپ، شىعارمانىڭ ۇلتتىق تابيعاتىن جوعالتپاعان. اۆتوردىڭ ءماتىنى، كەيىپكەرلەرى مەن نەگىزگى وقيعا جەلىسى ساقتالعان، وزگەرگەنى - ولاردىڭ ساحناداعى ءومىر ءسۇرۋ فورماسى عانا.

سول سەبەپتى «اقبىلەك. ءتۇس» — جۇسىپبەك ايماۋىتوۆتىڭ رومانىن ساحنادان قايتالاپ بايانداۋ ەمەس، كورەرمەنگە ونى باسقاشا سەزىندىرۋ ارەكەتى.

سپەكتاكلدىڭ باستى قۇندىلىعى دا وسىندا!

جۇلدىز كاپەزوۆا، تەاترتانۋشى

Abai.kz