جاساندى ينتەللەكت ەندى بولاشاقتىڭ تەحنولوگياسى ەمەس. ول ءوندىرىستىڭ بۇگىنىن وزگەرتىپ، ەلدىڭ ەرتەڭگى ەكونوميكالىق مۇمكىندىگىن ايقىندايتىن قۇرالعا اينالىپ كەلەدى. اقوردادا وتكەن جاساندى ينتەللەكتىنى دامىتۋ جونىندەگى كەڭەستىڭ ءۇشىنشى وتىرىسىندا نەگىزگى اڭگىمە ونەركاسىپتى تسيفرلاندىرۋعا، ءوندىرىس ونىمدىلىگىن ارتتىرۋعا جانە جي-ءدى ناقتى ىسكە جاراتۋعا اۋدى.

پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ الەمدە تابيعي رەسۋرس، كاپيتال مەن نارىق ءۇشىن عانا ەمەس، ءوندىرىس تيىمدىلىگى ءۇشىن دە باسەكە كۇشەيىپ كەلە جاتقانىن ايتتى. بۇۇ-نىڭ 2026 جىلعى ونەركاسىپتىڭ دامۋى تۋرالى ەسەبىندە جاساندى ينتەللەكت الەم ەكونوميكاسىن وزگەرتەتىن بەس ترانسفورماتسيالىق مەگاترەندتىڭ ءبىرى رەتىندە تانىلعان. سوڭعى بەس جىلدا جي-گە قاتىستى پاتەنتتەردىڭ ۇلەسى شامامەن ءۇش ەسە وسكەن.

«قازاقستان وسى مۇمكىندىكتەردى قالت جىبەرمەۋى قاجەت. باستى مىندەت – ەڭبەك ونىمدىلىگىن ارتتىرۋ، تەحنولوگيالىق جاڭعىرۋدى جەدەلدەتۋ جانە قوسىلعان قۇنى جوعارى ءونىم ءوندىرۋدى كەڭەيتۋ»، – دەدى مەملەكەت باسشىسى.

بيىلعى سەگىز ايدا ەلدەگى ونەركاسىپ ءوندىرىسىنىڭ كولەمى 46 تريلليون تەڭگەگە جۋىقتاعان. وڭدەۋ ونەركاسىبى وتكەن جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 8,4 پايىزعا وسكەن. الايدا ەكونوميكالىق ءوسىمنىڭ جوعارى قارقىنىن ساقتاۋ ءۇشىن ءوندىرىستى جاڭعىرتۋ قاجەت.

توقاەۆ جي-ءدىڭ باستى قۇندىلىعى ادامنىڭ ورنىن باسۋ ەمەس، ونىڭ مۇمكىندىگىن كۇشەيتۋىندە ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ينجەنەر وندىرىستەگى اقاۋدى ەرتەرەك انىقتاپ، جۇمىس تيىمدىلىگىن ارتتىرا الادى، ال باسشىلىق ناقتى دەرەككە سۇيەنىپ، جەدەل شەشىم قابىلدايدى.

سونىمەن بىرگە قازاقستان وندىرىسىندە تسيفرلاندىرۋدىڭ ءالى دە جۇيەسىز ءجۇرىپ جاتقانىن ايتتى. كەي كاسىپورىندار جەكەلەگەن وپەراتسيالاردى اۆتوماتتاندىرعانىمەن، ءوندىرىستىڭ جالپى مودەلى وزگەرىسسىز قالىپ وتىر.

«كاسىپورىندار بۇكىل ءوندىرىس تىزبەگىن قايتا قاراپ، قاي تۇستا جي كومەگىمەن تيىمدىلىكتى بارىنشا ارتتىرۋعا بولاتىنىن ايقىنداۋى كەرەك. جاڭا تەحنولوگيالار ءوندىرىستى باسقارۋ جۇيەسىنە تىكەلەي كىرىگۋگە ءتيىس»، – دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.

مۇنداي مىندەتتەردى انىقتاۋدا ءوندىرىستىڭ ءوز ىشىندەگى مامانداردىڭ تاجىريبەسى ماڭىزدى. پرەزيدەنت ينجەنەرلەر، تەحنولوگتار، شەبەرلەر مەن وپەراتورلار ناقتى پروبلەمالاردى جاقسى بىلەتىنىن اتاپ ءوتتى. سوندىقتان جي-گە قاتىستى زەرتتەۋلەر ءوندىرىستىڭ ناقتى سۇرانىسىنا نەگىزدەلۋى كەرەك.

وسى باعىتتا Qazaq AI Research University-گە دە ۇلكەن مىندەت جۇكتەلمەك. ۋنيۆەرسيتەت تەك مامان دايارلايتىن ورىن ەمەس، ەكونوميكانىڭ ناقتى قاجەتتىلىگىنە جاۋاپ بەرەتىن قولدانبالى زەرتتەۋ ورتالىعىنا اينالۋى ءتيىس.

جيىندا وندىرىستىك Deep-Tech جوبالاردى دامىتۋ جانە تەحنولوگيالىق كوماندالار قالىپتاستىرۋ ماسەلەسى دە كوتەرىلدى. مۇنداي كوماندالارعا عالىمدار، تەحنولوگيالىق كومپانيالار، ستارتاپتار مەن تالانتتى جاستار تارتىلۋى مۇمكىن. پرەزيدەنت AI Challenge تەتىگىن پايدالانىپ، جاستاردى ناقتى وندىرىستىك مىندەتتەردى شەشۋگە قاتىستىرۋدى ۇسىندى.

الايدا پەرسپەكتيۆتى جوبالاردىڭ پيلوتتىق كەزەڭنەن كەيىن كەلىسۋلەر مەن كۇردەلى راسىمدەر اراسىندا قالىپ قويۋىنا جول بەرمەۋ كەرەك. تيىمدىلىگى دالەلدەنگەن شەشىمدەر تەز كوممەرتسيالانۋى ءتيىس.

تاعى ءبىر ماڭىزدى ماسەلە – دەرەك. كاسىپورىنداردا وندىرىستىك مالىمەت كوپ بولعانىمەن، ونىڭ ساپاسى اركەلكى ءارى شاشىراڭقى. مۇنداي دەرەكتەردىڭ ءبىر بولىگى جي جۇيەلەرىندە قولدانۋعا جارامايدى. سوندىقتان سالالىق وندىرىستىك مالىمەتتەردى ءبىر ستاندارتقا كەلتىرۋ قاجەت.

«بىزگە بىرىڭعاي ساپا ستاندارتىنا ساي، ءوزارا بايلانىستى جانە قاۋىپسىز پايدالانۋعا بولاتىن سالالىق وندىرىستىك مالىمەتتەر قاجەت. وتاندىق زەرتتەۋشىلەر مەن باعدارلاما ازىرلەۋشىلەر وعان كەدەرگىسىز قول جەتكىزۋگە ءتيىس»، – دەدى پرەزيدەنت.

كەڭەستىڭ كەلەسى وتىرىسىندا كولىك-لوگيستيكا سالاسىنا جاساندى ينتەللەكتىنى ەنگىزۋ ماسەلەسىن تالقىلاۋ ۇسىنىلدى. پرەزيدەنت بۇل باعىتتى جاڭعىرتۋ قازاقستاننىڭ ترانزيتتىك مۇمكىندىكتەرىن ارتتىراتىنىن ايتتى.

جيىندا جي-ءدى قاۋىپسىز ءارى جاۋاپكەرشىلىكپەن دامىتۋ ماسەلەسى دە قوزعالدى. توقاەۆ حالىقارالىق دەڭگەيدە مەملەكەتتەر مەن بيزنەس قاۋىمداستىعىنىڭ ۇيلەسىمدى ارەكەتى قاجەت ەكەنىن ايتىپ، «ۆاشينگتون مودەلىن» الەمدىك دەڭگەيدە تالقىلاۋعا بولاتىن باستاما رەتىندە اتادى.

وسىلايشا، قازاقستان ءۇشىن جاساندى ينتەللەكت تۋرالى اڭگىمە بىرتىندەپ جاڭا كەزەڭگە ءوتىپ جاتىر. ەندىگى ماسەلە جي-ءدىڭ بار-جوعىندا ەمەس، ونى وندىرىستە قانشالىقتى ءتيىمدى پايدالانا الاتىنىمىزدا. ويتكەنى تەحنولوگيانىڭ قۇنى ونىڭ اتاۋىندا ەمەس، ناقتى ناتيجە مەن ەكونوميكالىق پايدا اكەلۋىندە.

Abai.kz