قازاقستاندا ەتنوسارالىق جانە كونفەسسياارالىق كەلىسىمدى نىعايتۋعا باعىتتالعان قۇقىقتىق ءارى قوعامدىق تەتىكتەر قالىپتاسقان. بۇل تۋرالى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى ادام قۇقىقتارى جونىندەگى ۋاكىل ارتۋر لاستاەۆ ۆارشاۆادا ءوتىپ جاتقان ەقىۇ-نىڭ ادامي ولشەم جونىندەگى كونفەرەنتسياسىنىڭ ءتورتىنشى سەسسياسىندا ايتتى.

قازاقستان 120-دان استام ەتنوس وكىلدەرىنىڭ ورتاق ۇيىنە اينالعان كوپەتنوستى جانە كوپكونفەسسيالى مەملەكەت. ەلىمىزدە ازاماتتىق بىرلىكتى نىعايتۋعا باعىتتالعان 957 ەتنومادەني بىرلەستىك پەن ءۇش مىڭنان استام قوعامدىق قۇرىلىم بەلسەندى جۇمىس ىستەيدى.

لاستاەۆتىڭ ايتۋىنشا، كونستيتۋتسيا مەن ۇلتتىق زاڭناما ازاماتتاردى شىعۋ تەگى، ءناسىلى، ۇلتى، ءتىلى، دىنگە كوزقاراسى، نانىم-سەنىمى جانە وزگە دە بەلگىلەرى بويىنشا كەمسىتۋشىلىكتەن قورعايدى.

«قازاقستاندا بارلىق ازاماتتىڭ زاڭ الدىنداعى تەڭدىگىنە كەپىلدىك بەرىلگەن. الەۋمەتتىك، ۇلتتىق، ەتنيكالىق، ناسىلدىك نەمەسە ءدىني الاۋىزدىقتى قوزدىرۋعا، سونىڭ ىشىندە بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى مەن ونلاين-پلاتفورمالار ارقىلى تاراتۋعا زاڭ بويىنشا جاۋاپكەرشىلىك كوزدەلگەن»، – دەدى ومبۋدسمەن.

ونىڭ سوزىنشە، قوعامدىق كەلىسىمدى قامتاماسىز ەتۋدە قازاقستان حالىق كەڭەسىنىڭ دە ورنى ەرەكشە. بۇل – حالىقتىڭ مۇددەسىن بىلدىرەتىن جانە جالپىۇلتتىق بىرلىكتى ۇيلەستىرەتىن جوعارى كونستيتۋتسيالىق كونسۋلتاتيۆتىك ورگان. ونىڭ قۇرامىنا 126 ادام كىرەدى، ونىڭ ىشىندە ەتنومادەني بىرلەستىكتەردەن 42 وكىل بار.

وڭىرلەردەگى قوعامدىق كەڭەستەردە دە ەتنومادەني بىرلەستىكتەردىڭ وكىلدەرىنە ورىن بەرىلگەن. ولاردىڭ كەمىندە تورتتەن ءبىرىن ەتنومادەني بىرلەستىكتەر وكىلدەرى قۇراۋى ءتيىس. بۇل ەتنوستىق قاۋىمداستىقتاردىڭ مۇددەسىن قوعامدىق تالقىلاۋلار مەن شەشىمدەر قابىلداۋ ۇدەرىسىندە تۇراقتى ەسكەرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.

ەتنوسارالىق قاتىناستارعا جۇرگىزىلگەن زەرتتەۋلەر دە قوعامداعى احۋالدىڭ تۇراقتىلىعىن كورسەتەدى. قولدانبالى ەتنوساياسي زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ 2026 جىلدىڭ العاشقى جارتىجىلدىعىنداعى دەرەكتەرىنە سايكەس، ساۋالناماعا قاتىسقانداردىڭ 93%-ى ەتنوستار اراسىنداعى قارىم-قاتىناستى تىنىش ءارى قولايلى دەپ باعالاعان. رەسپوندەنتتەردىڭ 73%-ى ەتنيكالىق بەلگى بويىنشا قۇقىقتارىنىڭ بۇزىلۋىنا تاپ بولماعانىن ايتسا، 87%-ى ەتنوسارالىق قاتىناستاردى نىعايتۋ شارالارىنا وڭ باعا بەرگەن.

باياندامادا ءدىني سالاداعى احۋالعا دا نازار اۋدارىلدى. قازاقستان – زايىرلى مەملەكەت، سوندىقتان بارلىق ءدىني بىرلەستىك زاڭ الدىندا بىردەي تالاپتارعا باعىنادى. قازىر ەلدە 18 كونفەسسيانى قامتيتىن 4 مىڭنان استام ءدىني بىرلەستىك تىركەلگەن.

2025 جىلدان باستاپ ءدىني سالاداعى رەتتەۋ تەتىكتەرى دە بىرقاتار باعىت بويىنشا جەڭىلدەتىلدى. اتاپ ايتقاندا، جەكەلەگەن قۇقىق بۇزۋشىلىقتار ءۇشىن سانكتسيالىق جۇكتەمە ازايىپ، ءدىني ادەبيەتتەر مەن باسقا دا ءدىني ماتەريالداردى تاراتۋعا قاتىستى اكىمشىلىك راسىمدەر جەڭىلدەتىلدى.

سونىمەن قاتار ءدىني ادەبيەتتەر مەن زاتتاردى تاراتۋ ورىندارىن بەلگىلەۋ ءتارتىبى وزگەردى. بۇعان دەيىن مۇنداي ورىنداردى اكىمدىكتەر بەكىتسە، قازىر كەلىسۋ ءتارتىبى قولدانىلادى. وڭىرلىك ءدىني بىرلەستىك قۇرۋ ءراسىمى دە جەڭىلدەتىلدى: ەندى وعان ءبىر وڭىردەگى كەمىندە ەكى جەرگىلىكتى ءدىني بىرلەستىكتىڭ باستاماسى جانە جالپى سانى كەمىندە 500 ازاماتتىڭ قولداۋى جەتكىلىكتى.

ارتۋر لاستاەۆتىڭ ايتۋىنشا، بۇل تەتىكتەردىڭ بارلىعى قوعامداعى ءارتۇرلى ەتنوستار مەن ءدىني قاۋىمداستىقتاردىڭ قۇقىقتارى مەن مۇددەلەرىن قورعاۋعا، سونداي-اق ورتاق ازاماتتىق كەڭىستىكتەگى ءوزارا تۇسىنىستىكتى نىعايتۋعا باعىتتالعان.

Abai.kz