رەسەي كسرو مۇراسىن قورعاشتاعان بولىپ، ىشكى ىسىمىزگە قول سۇعۋدا...
تاراز قالاسىنداعى قىزىل ارميا جاۋىنگەرلەرىنە ارنالعان ەسكەرتكىش تاقتانىڭ بۇلىنۋىنە قاتىستى رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ قازاقستانداعى ەلشىلىگى قازاق بيلىگىنە قاتىستى تاعى دا وكتەم ءۇن قاتتى.
كورشى ەلدىڭ ديپلوماتيالىق وكىلدىگى كەز كەلگەن قۇقىقتىق مەملەكەتتە تەرگەۋ ورگاندارىنىڭ قۇزىرەتىنە جاتاتىن زاڭ بۇزىلا قالسا، نەمەسە ءۆانداليزمنىڭ بەلگىسى بايقالاتىن قانداي دا ءبىر ءىس بولسا، ءوز بەتىنشە «ساياسي ەكسترەميستىك اكتسيا» دەگەن اۋىر ايىپ تاعىپ، رەسمي استاناعا شۇعىل تۇردە كىنالىلەردى تاۋىپ، «جاريا تۇردە جازالاۋ» جونىندە نۇسقاۋ بەرەتىن ادەت تاۋىپتى.
بۇل – ديپلوماتيالىق ەتيكادان گورى، تاۋەلسىز مەملەكەتتىڭ ىشكى ىسىنە تىكەلەي ارالاسۋ مەن يدەولوگيالىق قىسىم جاساۋدىڭ كەزەكتى كورىنىسى بولىپ تابىلاتىنىن پۋتين بيلىگى تارس ەسىنەن شىعارىپ العان سىڭايلى.
«ۆانداليزم» بە، الدە «ەكسترەميزم» بە؟
ەلشىلىك مالىمدەمەسىندە تارازداعى ەۆاكۋاتسيالىق گوسپيتالدا كوز جۇمعان 72 جاۋىنگەردىڭ باسىنا قويىلعان ستەلانىڭ ءبۇلىنۋى «ەكى ەل اراسىنداعى ستراتەگيالىق ارىپتەستىككە سىزات ءتۇسىرۋ» جانە «قوعامدا ارازدىق تۋدىرۋ» دەپ باعالانىپ وتىر ەكەن. الايدا، كەز كەلگەن وقيعاعا قۇقىقتىق باعانى وزگە ەلدىڭ ەلشىلىگى ەمەس، قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قۇزىرلى ورگاندارى عانا بەرۋگە حاقىلى!
ماسكەۋدىڭ پوستكەڭەستىك كەڭىستىكتەگى سوۆەتتىك ەسكەرتكىشتەرگە قاتىستى وسىنشالىقتى شۇيلىگۋى – بۇرىننان كەلە جاتقان «قاڭباق كۇش» پەن تاريحي جادىنى باقىلاۋدا ۇستاۋ ساياساتىنىڭ ءبىر بولشەگى بولىپ سانالاتىندىعى امبەگە ايان. كسرو-نىڭ يدەولوگيالىق سيمۆولدارىن قورعاشتاۋ ارقىلى رەسەي ايماقتاعى ءوزىنىڭ بۇرىنعى يمپەريالىق ىقپالىن ساقتاپ قالۋعا جانىن سالىپ، تىراشتانا تىرىسادى.
بالتىق پەن ورتالىق ازيانىڭ تاجىريبەسى نە دەيدى؟
تاريحي وتارسىزدانۋ (دەكولونيزاتسيا) مەن كەڭەستىك-يمپەريالىق مۇرادان ارىلۋ ۇدەرىسىندە كورشىلەرىمىز بەن پوستكەڭەستىك ەلدەر الدەقاشان باتىل قادامدارعا بارىپ وتىر. اتاپ ايتار بولساق:
بالتىق ەلدەرى - لاتۆيا، ليتۆا، ەستونيا: رەسەيدىڭ اگرەسسيالىق ساياساتىنان كەيىن سوۆەتتىك وككۋپاتسيانى دارىپتەيتىن بارلىق ەسكەرتكىشتەر مەن مەموريالداردى زاڭ جۇزىندە جاپپاي ءسۇرىپ تاستادى. ولار ءۇشىن بۇل ەسكەرتكىشتەر – ەركىندىكتىڭ ەمەس، وتارلاۋدىڭ سيمۆولى بولىپ تابىلادى.
وزبەكستان: تاشكەنت بيلىگى تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارىنان-اق كەڭەستىك كوسەمدەر مەن قىزىل اسكەرگە ارنالعان مونۋمەنتتەردى، سونىڭ ىشىندە «حالىقتار دوستىعى» مونۋمەنتى مەن ءتۇرلى سوۆەتتىك ستەلالاردى قالا ورتالىقتارىنان الىپ تاستاپ، ورنىنا ۇلتتىق باتىرلار مەن تاۋەلسىزدىك سيمۆولدارىن ورناتتى.
قىرعىزستان مەن تاجىكستان: بۇل ەلدەردە دە لەنين مەن كەڭەس قايراتكەرلەرىنىڭ ەسكەرتكىشتەرى بىرتىندەپ ورتالىق الاڭداردان ىعىستىرىلىپ، قالالار مەن كوشەلەردىڭ تاريحي، ۇلتتىق اتاۋلارى قايتارىلدى.
ءسوز ءتۇيىنى: قازاق حالقى جانە ەل تۇرعىندارى ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس قۇرباندارىنىڭ رۋحىنا ءاردايىم قۇرمەتپەن قارايدى، ءبىزدىڭ اتالارىمىز دا سول مايداندا قان توكتى. الايدا، ەلىمىزدەگى كەز كەلگەن قۇقىق بۇزۋشىلىقتى تەرگەۋ مەن باعالاۋ – تەك قانا استانانىڭ قۇزىرىنداعى ءىس بولىپ تابىلادى.
رەسەي ەلشىلىگىنىڭ قازاقستان بيلىگىنە «قۇقىقتىق جانە ساياسي باعا بەرىڭدەر، قاتاڭ جازالاڭدار» دەپ بۇيىرا سويلەۋى – ەگەمەن ەلدىڭ دەربەستىگىنە جاسالعان قۇرمەتسىزدىكتىڭ ءھام ساياسي كورگەنسىزدىك پەن يمپەريالىق جۇگەنسىزدىكتىڭ ايقىن بەلگىسى بولىپ سانالادى. كورشى ەل ءوز ىشىندەگى ماسەلەلەرىن رەتتەپ، تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ ىشكى ساياساتى مەن زاڭ ۇستەمدىگىنە ارالاسۋدى دوعارۋى ءتيىس.
نۇرگەلدى ابدىعانيۇلى
Abai.kz