سەيسەنبى, 2 ماۋسىم 2020
COVID-19 قازاقستاندا. جۇقتىرعاندار — 11571. جازىلعاندار — 5587. قايتىس بولعاندار — 41
جاڭالىقتار 2163 0 پىكىر 23 ءساۋىر, 2013 ساعات 11:19

عالىم بوقاش. اۋىل كەشى كوڭىلدى

تاباق تارتىلدى. پىشاعى بار جاقسىلار سۇيگەنىن، پىشاعى جوق جايساڭدار تيگەنىن جەپ جاتىر. قالعان جۇرت وسى ەكى توپقا كوزى جىپىلىقتاپ، سىلەكەيى شۇبىرىپ قاراپ تۇر. ۇرتتاردىڭ بۇلتىڭداۋى باسەڭدەپ، كەكىرىك اتۋ جيىلەدى. ءبىر-ءبىر جاستىقتى قولتىققا باسىپ، شىنتاقتاپ جانتايا كەتكەن سوڭ قاستارى پاڭدانا كەرىلىپ، كوزدەرى كىلەگەيلەنە كۇلمەڭدەپ توردەگىلەر ەسىك پەن جابىقتان سىعالاعان جۇرتقا قاراتىپ ناقىل وقي باستادى.

جاقسىلار ايتتى: «ءبىزدى سۇيمەگەننىڭ ءبا­رى - انتۇرعان، جايساڭ قۋلاردىڭ قۇيىر­شىق­تارى. مىنا قاراشاڭىراقتىڭ جاۋى. وسىلاردى دا ادام دەپ سەنىپ وتىرسىڭدار ما؟ پىشاق ءبىزدىڭ قولىمىزدا تۇرعاسىن عا­نا تارتىنىپ جەپ وتىر. «ءما» دەپ ۇستاتا قويايىقشى، سوسىن كورەرسىڭدەر. تاباقتاعى ەت بىلاي قالسىن، سەندەر مەن ءبىزدى تۋراپ جەۋگە دايار تۇر. قاندى كوزدەرىن شەل باسقان قا­راقشىلار عوي - بۇلار. قازىر بىزگە دۇش­پاندىق ويلاعان بوتەن اۋىلدان وزدەرى قۇ­ساعان ءبىر انتۇرعان شىعىپ، اتا ءداستۇرىمىزدى ايا­قاستى ەتىپ وسىلارعا پىشاق دەمەيىك، ءبىر ءبا­كى اكەپ بەرسىنشى - توبەلەرىڭنەن قۇقاي، قۇ­لاقتارىڭنان قيقۋ كەتپەي قويسىن! ءبىلىپ ءجۇ­رىڭدەر ول جاعىن دا! ءار جىلىكتىڭ ءبىر باسىن­دا ەكى جاپىراق ەت قالدىرىپ ءمۇجىتىپ وتىر­عان، قولىمىزدىڭ مايىن ەتىگىمىزدىڭ قو­نىشىنا دا جاقپاي تەگىن جالاتىپ وتىر­عان بىزدەي شۇلەڭگىر مىرزا سەندەرگە ەكى ءدۇ­نيەدە ەندى بۇيىرار ما ەكەن؟! حوش، سۇيە­سىڭدەر مە ءبىزدى؟!».

تاباق تارتىلدى. پىشاعى بار جاقسىلار سۇيگەنىن، پىشاعى جوق جايساڭدار تيگەنىن جەپ جاتىر. قالعان جۇرت وسى ەكى توپقا كوزى جىپىلىقتاپ، سىلەكەيى شۇبىرىپ قاراپ تۇر. ۇرتتاردىڭ بۇلتىڭداۋى باسەڭدەپ، كەكىرىك اتۋ جيىلەدى. ءبىر-ءبىر جاستىقتى قولتىققا باسىپ، شىنتاقتاپ جانتايا كەتكەن سوڭ قاستارى پاڭدانا كەرىلىپ، كوزدەرى كىلەگەيلەنە كۇلمەڭدەپ توردەگىلەر ەسىك پەن جابىقتان سىعالاعان جۇرتقا قاراتىپ ناقىل وقي باستادى.

جاقسىلار ايتتى: «ءبىزدى سۇيمەگەننىڭ ءبا­رى - انتۇرعان، جايساڭ قۋلاردىڭ قۇيىر­شىق­تارى. مىنا قاراشاڭىراقتىڭ جاۋى. وسىلاردى دا ادام دەپ سەنىپ وتىرسىڭدار ما؟ پىشاق ءبىزدىڭ قولىمىزدا تۇرعاسىن عا­نا تارتىنىپ جەپ وتىر. «ءما» دەپ ۇستاتا قويايىقشى، سوسىن كورەرسىڭدەر. تاباقتاعى ەت بىلاي قالسىن، سەندەر مەن ءبىزدى تۋراپ جەۋگە دايار تۇر. قاندى كوزدەرىن شەل باسقان قا­راقشىلار عوي - بۇلار. قازىر بىزگە دۇش­پاندىق ويلاعان بوتەن اۋىلدان وزدەرى قۇ­ساعان ءبىر انتۇرعان شىعىپ، اتا ءداستۇرىمىزدى ايا­قاستى ەتىپ وسىلارعا پىشاق دەمەيىك، ءبىر ءبا­كى اكەپ بەرسىنشى - توبەلەرىڭنەن قۇقاي، قۇ­لاقتارىڭنان قيقۋ كەتپەي قويسىن! ءبىلىپ ءجۇ­رىڭدەر ول جاعىن دا! ءار جىلىكتىڭ ءبىر باسىن­دا ەكى جاپىراق ەت قالدىرىپ ءمۇجىتىپ وتىر­عان، قولىمىزدىڭ مايىن ەتىگىمىزدىڭ قو­نىشىنا دا جاقپاي تەگىن جالاتىپ وتىر­عان بىزدەي شۇلەڭگىر مىرزا سەندەرگە ەكى ءدۇ­نيەدە ەندى بۇيىرار ما ەكەن؟! حوش، سۇيە­سىڭدەر مە ءبىزدى؟!».
بۇگىن دە سۇيەك مۇجۋدەن دامەلى اش-ارىق توپ شۋ ەتە قالدى: «قۇلاي سۇيەمىز!». نەگىزى، ايت­قاندارى شىندىق ەدى. ءنارلى اس ىشپەي ءال­سىرەگەن قاڭباق قاڭقالار راسىندا دا قا­ب­ىرعاعا سۇيەنىپ ازەر تۇرعان.
جايساڭدار سويلەدى: «ۋا، جاميعات، سەن­بەڭدەر! جەكسۇرىن جاقسىلار وتىرىك ايتادى. پىشاق تيمەسە دە، تارتىنىپ وتىرعان جايى­مىز جوق. تارتىپ تا، قارپىپ تا جەپ جا­تىر­مىز. ارامىزدا ايانىپ قالعان جۇرەك­سىز بىرەۋ بولسا ەكەن-اۋ. ايتپاقشى، قالاي ارە­كەت ەتكەنىمىزدى مانادان وزدەرىڭ دە مۇ­قيات كورىپ وتىرسىڭدار عوي. ال ەگەر بىزگە پى­شاق تيسە، كۇنىنە ءبىر ەمەس، ءۇش مارتە قا­زان كوتەرتەر ەدىك تە، ءار جىلىكتىڭ ەكى باسىنان دا ءبىر-ءبىر جاپىراق ەت قالدىرار ەدىك. ونى از دەسەڭدەر - بارماعىمىزبەن قوسا تاباقتى دا جالاتار ەدىك. بىزدەي جومارتتىڭ قولىن كەسۋگە ەندى ەشكىمنىڭ حاقىسى جوق! ۋا، حالقىم! ۋا، جۇرتىم! قايراتىڭا ءمىن! قاھار­لان! جايساڭدارعا عانا عاشىق ەكە­نىڭدى مىنا جىلپوستاردىڭ تاپ قازىر بەتىنە باسىپ ايت تا، پىشاقتارىن تارتىپ الىپ بەر بىزگە! العا!».
جۇرت ۇندەمەي قالدى. تەك قابىسقان قا­رىن­داردىڭ شۇرىلى عانا سارى شەگىرت­كەنىڭ ءۇنى قۇساپ ءبىر ساتكە بولسىن دامىلداساشى. ىڭعايسىزداۋ ۇنسىزدىكتى جاقسىلار ادەتىنشە شورت ۇزە سالدى - كوپشىلىككە ما­يى سورعالاعان قولدارىن سوزا قويدى. سول ساتتە ەسىكتەگى جاساۋىلدار بوساعاعا ىعىسا قال­دى. جاپا-تارماعاي ۇمتىلعان جۇرت جاق­سىنىڭ دا، سوسىن قولدارىن قالاي سوز­عان­دارىن وزدەرى سەزبەي قالعان جايساڭنىڭ دا ون ساۋساعىنان تۇك قالدىرماي ادالاپ شىق­تى. ودان سوڭ قالعان-قۇتقان سۇيەك-ساياقتى تولعاماي جۇتىپ جىبەرىپ، مۇرىندارىنان شىعارىپ مۇجۋگە كىرىستى.
اپىر-توپىر، ىعى-جىعى، ۋ-شۋ ءساتتى قالت ءجى­بەرمەيتىن جاقسىلار ىممەن عانا باتا سۇ­راي قويدى. مانادان وزىنە جەكە تار­تىلعان شاعىنداۋ تاباقتى ەڭسەرىپ تاستاپ، قۇرت ەزگەن سورپانى ەندى سوراپتاي بەرگەن شوشاق سالدەلى جاقسى قۇلىقسىزداۋ قولىن جايدى. ءبىر قىزىعى، بىرتىق ساۋساقتارىن تاربيتا كوتەرىپ شاڭىراققا قاراپ مۇلگي قالعان جاقسىلارعا ىلەسىپ جايساڭدار دا ەش قارسىلىقسىز تۇگەل قول جايدى. «ەت - ەتكە، سورپا - بەتكە! ەت تە، سورپا دا - جا­رات­قاننىڭ قالاۋى تۇسكەن جاقسى دەگەن بەك­كە! كەلەسى ەت اسىلعانشا جاقسىنىڭ ورنى - ءتور، قارسىنىڭ ورنى - كور! ءاۋمين!» دە­دى شوشاق سالدە. «ءاۋمين!» دەدى جاقسى مەن جايساڭ شۋ ەتىپ. تىستەرى كەمىككە ءىلىنىپ ۇلگىر­گەن جۇرتتىڭ كەيبىرى ءار جەردەن «ءى-ءى!» دەپ ءۇن شىعارعان بولدى.
«جايساڭدار وتتاپتى! ەلدىڭ ىقىلاسىن كور­دىڭدەر مە؟ سۇيەك ءمۇجىپ جاتقاندارىنا قاراماستان 98 پايىزى مۇرنىمەن بولسىن «ءامين» دەدى عوي! قاراشاڭىراقتا ىقىلىم زا­ماننان بەرى ورنىققان بىرلىك پەن بە­رەكەنى ساقتاۋ ءۇشىن باسقا نە كەرەك؟!» دەپ تە­بىرەنە سويلەگەن جاقسىلار جىبەك جەي­دەلەرىنىڭ جەڭىمەن، ءشايى ورامالدارىنىڭ ۇشىمەن كوزدەرىن ءسۇرتىپ جاتتى.
«جاقسىلار ارامدىق قىلدى. ەل-جۇرت ءبىز­گە عانا عاشىق ەكەنىن ەندى ايتا بەرگەندە ەرە­جەنى بۇزىپ قولدارىن سوزدى. كەلەسى تا­باق تارتىلعاندا قاپى قالمايىق» دەپ كۇڭ­كىلدەسكەن جايساڭداردىڭ اشۋى تەز تارا­دى. قاراڭعى تۇسە سالا جاقسىلارمەن ءبىر­گە الاڭسىز اقسۇيەك ويناۋعا كىرىستى.
ازدان سوڭ تۇتاس اۋىل قورىلعا باسىپ، قا­لىڭ ۇيقىعا شومدى. تەك كەرەگە-كەرەگەنىڭ ارا­سىنان جىلىك سۋىرىپ ۇلگەرگەن يتتەر عانا شا­قىرلاتىپ تاڭ اتقانشا سۇيەك شايناۋمەن بولدى.

"قازاق ادەبيەتى" گازەتى

0 پىكىر