ءماجىلىس دەپۋتاتى ەلنۇر بەيسەنباەۆ كونستيتۋتسيالىق كوميسسيانىڭ V وتىرىسىندا جاڭا پارلامەنتتى قۇرۋدىڭ ءۇش ماڭىزدى اسپەكتىسى تۋرالى ايتىپ بەردى جانە قۇرىلتاي مەن حالىق كەڭەسى قىزمەتتەرىنىڭ ارا-جىگىن ايقىنداپ بەردى.

دەپۋتات كونستيتۋتسيانى ابستراكتىلى ۇعىمدارمەن كومكەرىپ، تىم كۇردەلىندىرىپ جىبەرمەۋ ماڭىزدى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. كونستيتۋتسيا – تەوريا ەمەس. ول – ناقتى ەرەجەلەر جيىنتىعى. مەملەكەت كۇندەلىكتى سوعان سۇيەنىپ جۇمىس ىستەيدى، شەشىمدەر قابىلدايدى، حالىقتىڭ ءال-اۋقاتى قامتاماسىز ەتىلەدى. 

«ال قۇرىلتاي ىقشام ءارى ۇتىمدى بولادى. كونستيتۋتسيالىق كوميسسيا قوسىمشا بيۋدجەتتىك شىعىندارعا جول بەرمەۋدى بارىنشا ەسكەرگەن. بۇل – وتە ماڭىزدى قادام، قوعامعا بەرىلگەن ناقتى يشارا. ياعني ءبىز «تەك بيلىك ءۇشىن كوبىرەك بيلىك قالىپتاستىرۋدان» بويدى اۋلاق سالدىق. ەگەر پارلامەنتاريلەر سانىن ستاندارتتى ەۋروپالىق فورمۋلاعا سۇيەنىپ، حالىقتىڭ سانى نەمەسە اۋماقتىق قاعيدات بويىنشا ەسەپتەسەك، قۇرىلتايدا 500-600 دەپۋتات بولار ەدى. الەمدە ونداي تاجىريبە بار. بىراق كوميسسيا سانالى تۇردە باسقا جولدى تاڭدادى − دەپۋتات سانىن كوبەيتپەي، كەرىسىنشە، وڭتايلاندىردى»، - دەدى ەلنۇر بەيسەنباەۆ. 

ەكىنشى اسپەكت – پروتسەدۋرالىق تىعىرىقتان جانە بيلىكتىڭ شامادان تىس قات-قابات بولۋىنان باس تارتۋ. الەمدىك تاجىريبە ۇلكەن پارلامەنت − ءاردايىم قۋاتتى پارلامەنت بولا بەرمەيتىنىن كورسەتكەن. كوبىنە ول زاڭ شىعارۋ ءىسىن تەجەيدى. 

ماسەلەن ۇزاق ۋاقىت بويى يتاليا پارلامەنتى ەۋروپاداعى ەڭ اۋقىمدى پارلامەنتتەردىڭ ءبىرى بولدى (تومەنگى پالاتادا 630 دەپۋتات). بۇل اپاتتى بيۋروكراتياعا اكەلىپ، زاڭداردىڭ قابىلدانۋىن بىرنەشە جىلعا سوزعان. ناتيجەسىندە 2020 جىلى بۇل ەل باتىل قادام جاساپ، دەپۋتاتتاردىڭ ۇشتەن ءبىر بولىگىن (400-گە دەيىن) قىسقارتتى.  

«ۇلىبريتانيادا قاۋىمدار پالاتاسىندا 650 ادام، ال لوردتار پالاتاسىندا 800-دەن استام مۇشە بار. سونىڭ سالدارىنان الەۋمەتتىك ماڭىزى بار زاڭدار پالاتالار اراسىندا 20 رەتتەن استام كەرى قايتارىلعان. بۇل الىپ مەحانيزمدى قالايدا جۇمىس ىستەتۋ ءۇشىن ۇكىمەت پىكىرتالاسقا شەكتەۋ قويۋعا ءماجبۇر. ءدال وسى سەبەپتى مەملەكەت باسشىسى دەپۋتاتتار سانىنىڭ شامادان تىس كوبەيۋىن ورىنسىز دەپ اتادى. ناقتى رەگلامەنتى بار جانە زاڭدار ءۇش وقىلىمدا قارالاتىن ءبىرپالاتالى قۇرىلتاي – شەكسىز ماقۇلداۋلاردان، كۋلۋارداعى كومپروميستەردەن جانە جاۋاپكەرشىلىكتىڭ بۇلىڭعىرلانۋىنان سانالى تۇردە باس تارتۋ»، - دەدى ءماجىلىس دەپۋتاتى.

ءۇشىنشى اسپەكت – حالىق كەڭەسىنىڭ قايتالاۋشى ەمەس، تەڭگەرىمدى ساقتايتىن ينستيتۋت رەتىندەگى ءرولى. حالىق كەڭەسى قۇرىلتايدىڭ بالاماسى ەمەس جانە ونىمەن باسەكەگە تۇسپەيدى. ول – تۇراقتى قىزمەت ەتەتىن كونسۋلتاتيۆتىك ورگان، مەملەكەت پەن حالىق اراسىنداعى التىن كوپىر.

«حالىق كەڭەسىنىڭ وكىلەتتىگى كونستيتۋتسيالىق زاڭدا ناقتى بەلگىلەنەدى. كەڭەس ءوزى قالاعان كەزدە جينالمايدى، ءارى تاعى ءبىر پارلامەنتكە اينالمايدى. ونىڭ مىندەتى – قوعامنىڭ تالاپ-تىلەگىن جيناقتاۋ، ىشكى ساياسات، قوعامدىق كەلىسىم، ۇلتتىق بىرلىك پەن قۇندىلىقتار ماسەلەلەرىندە ۇسىنىستار تۇجىرىمداۋ. حالىق كەڭەسىنىڭ قۇرىلتايعا زاڭ جوبالارىن ۇسىنۋ، رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋمعا باستاماشى بولۋ قۇقىعىنا يە بولدى. وسىلايشا، ءبىز ءار قۇرىلىمنىڭ ءوز ءرولىن ناقتى ايقىنداۋعا قول جەتكىزەمىز. ياعني، قۇرىلتاي – شەشىم قابىلدايدى جانە ساياسي جاۋاپكەرشىلىك ارقالايدى. حالىق كەڭەسى – قوعامدىق سۇرانىس پەن كۇن ءتارتىبىن قالىپتاستىرادى»، - دەدى ەلنۇر بەيسەنباەۆ.

Abai.kz