اەس قۇرىلىسى كەشىگە مە؟!
ۇلىبريتانيا رەسەيلىك "روساتومنىڭ" ەنشىلەس ءۇش كومپانياسىنا سانكتسيا سالدى. لوندوننىڭ سانكتسياسىنا رەسەيدىڭ شەتەلدەردە اەس سالۋ بويىنشا كەلىسىمدەرى سەبەپ بولعان.
"روساتومنىڭ" سانكتسيا سالىنعان ءۇش ەنشىلەسىنىڭ ءبىرى – Rosatom Energy Projects اكتسيونەرلىك قوعامى. بۇل كومپانيا – الماتى وبلىسى ۇلكەن اۋىلىندا سالىناتىن "بالقاش" اەس جوباسىن ۇيىمداستىرۋ جانە سالۋ جۇمىسىنا جاۋاپتى مەردىگەر. "روساتوم" حالىقارالىق جوبالاردى وسى كومپانيا ارقىلى ىسكە اسىرادى.
سانكتسياعا ىلىككەن ەكىنشى ەنشىلەس كومپانيا – REIN Engineering. ول اەس-ءتىڭ جوباسىن جانە ينجەنەرلىك قىزمەتىن جۇرگىزەدى. ال ءۇشىنشىسى – Rusatom Overseas دە – "روساتومنىڭ" شەتەلدەگى جوبالارعا جاۋاپتى ەنشىلەس كومپانياسى.
قازاقستانداعى اەس تە ونىڭ شەتەلدىك جوبالارى قاتارىنا كىرەدى. بۇل سانكتسيا ارقىلى لوندون رەسەيدىڭ "روساتوم" قۇرىلىمدارىنىڭ قىزمەتىنە شەكتەۋ قويعىسى كەلەدى.
بريتانيا سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى "روساتومعا" قاراستى ءۇش كومپانيا رەسەي ۇكىمەتىنىڭ قىزمەتىن قولداپ، وعان پايدا اكەلەتىن ءىس-ارەكەتتەر جاساعان، ستراتەگيالىق ماڭىزدى سالادا، اتاپ ايتقاندا، رەسەيدىڭ ەنەرگەتيكا سەكتورىندا بيزنەس جۇرگىزگەن، رەسەي ۇكىمەتىمەن بايلانىسى بار ۇيىم رەتىندە قىزمەت اتقارعان" دەپ مالىمدەدى.
ەندى بۇل كومپانيالاردىڭ ۇلىبريتانياداعى اكتيۆتەرى، ياعني بانك شوتتارى، مۇلىكتەرى بۇعاتتالادى. ونى ەشكىم قولدانا المايدى. ولارعا تيەسىلى كەمەلەر ۇلىبريتانيا پورتتارىنا كىرگىزىلمەيدى، ۇشاقتارى بريتانيا اۋە كەڭىستىگىندە ۇشا دا، قونا دا المايدى، تەحنيكالىق كومەك كورسەتۋگە تىيىم سالىنادى.
"روساتوم" – قازاقستانداعى "بالقاش" اەس قۇرىلىسى بويىنشا حالىقارالىق كونسورتسيۋمنىڭ جەتەكشىسى. اەس جوباسى بويىنشا العاشقى جۇمىس بىلتىر جازدا باستالعان. ال نەگىزگى ستانتسيانىڭ قۇرىلىسى 2029 جىلى باستالۋى مۇمكىن.
«ازاتتىق راديوسى» وسى ماسەلەگە بايلانىستى ەنەرگەتيكا سالاسىنىڭ ساراپشىسى اسەت ناۋرىزباەۆتىڭ پىكىرىن سۇراعان. قازاقستاندىق ساراپشى:
«مۇندا سۇراق كوپ. بىرىنشىدەن، بۇل – ۇلىبريتانيا. ول ءتىپتى ەۋروپا وداعى دا ەمەس. مەنىڭ بىلۋىمشە، قازىر كونسورتسيۋم قۇرامىندا بريتاندىق كومپانيالار جوق جانە شەشىم قابىلداۋشىلار قاتارىندا دا ەمەس. ونىڭ ۇستىنە، ول قۇرىلىمدار ءالى تولىق قالىپتاسپاعان. سوندىقتان ەگەر بۇل تەك "روساتوممەن" ىنتىماقتاساتىن كومپانيالارعا سالىنعان سانكتسيالار بولسا، ولار بريتاندىق كومپانيالارعا عانا قاتىستى بولادى.
ال ەگەر ەكىنشى دەڭگەيلى سانكتسيالار ەنگىزىلسە، ياعني "روساتوممەن", سونىڭ ىشىندە باسقا ەلدەردىڭ كومپانيالارىمەن جۇمىس ىستەيتىندەرگە دە سانكتسيا سالىنسا، وندا بۇل اسەر ەتىپ، مىسالى، "قازاتومونەركاسىپ" "روساتوممەن" ءوزارا ءىس-قيمىل جاساسا، سانكتسيا تىزىمىنە ىلىگۋى مۇمكىن. مۇنىڭ ءبارى سانكتسيا رەجيمىنە بايلانىستى. قازىر اڭگىمە تەك بريتان كومپانيالارىنا "روساتوممەن" جۇمىس ىستەۋگە تىيىم سالۋ تۋرالى بولىپ وتىر.
قازىردىڭ وزىندە "روساتومعا" بەلگىلى شەكتەۋلەرگە بايلانىستى ەۋرووداقتان سەرىكتەس تابۋ وتە قيىن، وعان قوسا كومپانيالار ءوز كورپوراتيۆتىك ستاندارتتارىنا ساي "روساتوممەن" ىنتىماقتاستىقتان باس تارتىپ جاتىر. ەكىنشى ۇلكەن ماسەلە – جوبانى قارجىلاندىرۋ. قازىر بۇل رەسەيگە وتە-موتە قيىن. سوندىقتان بۇل جوبا ءاۋ باستان-اق اۋىر بولدى.
اتوم ستانتسياسى – كۇردەلى جوبا، ال ونى ساياسي تۋربۋلەنتتى ايماقتا تۇرعان سەرىكتەستىڭ سالۋى سۇراق ۇستىنە سۇراق تۋدىرادى. مەنىڭشە، اتوم ستانتسياسىن قىتايدىڭ سالۋى الدەقايدا رەاليستىك بولىپ كورىنەدى. ونىڭ ۇستىنە، ەكەۋى دە ءبىر الاڭدا. رەسەي مەن قىتاي اراسىنداعى بەلگىلى ءبىر باسەكەدە، مەنىڭ ويىمشا، سوڭعىسى جەڭىسكە جەتپەك.
رەسەيلىك جوبا جوعارىدا اتالعان سەبەپتەرگە بايلانىستى ءاۋ باستان-اق جاعدايى كۇردەلى ەدى. ال قىتاي جوباسى الدەقايدا جەڭىل، ويتكەنى ولاردا ءبارى ءوز قولىندا: قارجىسى بار، تەحنولوگياسى بار، ءارى گەوگرافيالىق تۇرعىدان دا قىتاي بىزگە جاقىن» دەگەن ويىن ايتقان.
Abai.kz