جىل باسىندا رەسەي ەكونوميكاسى كۇيرەۋ الدىندا تۇردى. سوعىس پەن سانكتسيا قىسىمىنان فيسكالدىق كىرىستەر ازايدى، ءوندىرىس قىسقاردى، ال ساۋدا قۇلدىرادى. تاريفتەر وسە بەردى، نەسيە پايىزى اسپانداپ كەتتى، نەسيە بەرۋ ارنالارى دەرلىك توقتاتىلدى جانە بانكروتتىق تولقىنى باستالدى. قاڭتاردىڭ سوڭىندا رەسەي ۇندىستانعا مۇنايدى باررەلىنە نەبارى 22 دوللارعا، ياعني نارىقتىق باعانىڭ شامامەن ۇشتەن بىرىنە ساتۋعا ءماجبۇر بولدى. بۇل سيمۆوليكالىق مانگە يە ەدى: ەكونوميكانىڭ تۇراقسىز ەكەنىن انىق كورسەتتى.

شەنەۋنىكتەر مەن بيزنەس كوشباسشىلارى  ءپۋتينىڭ بار ويى سوعىستى جالعاستىرۋ ەكەنىن، وعان ۇلتتىق ەكونوميكانىڭ جاعدايى ماڭىزدى ەمەس ەكەنىن بىلگەندىكتەن، ءۇنسىز قالدى. بىراق اقپاندا جاعداي وزگەردى. پۋتين كەنەتتەن  ەكونوميكالىق ءوسىمنىڭ باياۋلاعانىنا نازار اۋدارا باستادى، ۋكراينامەن سوعىستى كەلىسسوز جۇرگىزۋ ارقىلى شەشۋگە، قاقتىعىستان شىعۋ جولىن ىزدەۋگە ىڭعاي تانىتتى.

وسى ساتتە يراندا سوعىس باستالدى. ءبىر تۇندە كەلىسسوزدەر مەن تاتۋلاسۋ شارتتارى تولىعىمەن كەرى ارناعا بۇرىلدى. مۇناي باعاسىنىڭ كۇرت ءوسۋى، باتىستىڭ بولشەكتەنۋى جانە اقش-تىڭ تاياۋ شىعىستاعى جاڭا سوعىسى پۋتينگە اق ۇيدەن كەلەتىن قىسىمدى ايتارلىقتاي تومەندەتتى. تاريح تاڭقالارلىقتاي بۇرىلىس جاسادى: پۋتين رەسەي-ۋكراينا قاقتىعىسىن توقتاتۋدى قاراستىرۋعا دايىن بولعان كەزدە، اقش پەن يزرايل يرانعا سوعىس اشىپ بۇل مۇمكىندىكتى جوققا شىعاردى.

28 اقپاندا اقش پەن ءيزرايلدىڭ بىرلەسكەن شابۋىلىندا اياتوللا ءالي حامەنەي قازا تاپتى; ارتىنان جاعداي مۇلدەم باسقاشا سيپات الدى. مۇناي باعاسى باررەلىنە 100 دوللاردان استى، ال اقش كۇتپەگەن جەردەن رەسەي مۇنايىنا سالىنعان سانكتسيالاردى الىپ تاستادى. ازىق-تۇلىك تاسىمالى كەدەرگىگە تاپ بولعاندا رەسەي تىڭايتقىشىنا سۇرانىس ارتتى. كەنەتتەن رەسەيدىڭ ەكونوميكالىق پروبلەمالارى ءوز-وزىنەن رەتتەلىپ شىعا كەلدى.

ەڭ باستىسى، اقش پەن ونىڭ ناتو وداقتاستارى اراسىنداعى الشاقتىق كۇشەيىپ، ەۋروپالىق ەلدەر ورمۋز بۇعازىنا اسكەري كەمەلەر جىبەرۋدەن باس تارتتى. پرەزيدەنت ترامپ مۇنى «وتە اقىماقتىق » دەپ اتادى. سىرتقى ساياساتى باتىستا حاوس تۋدىرۋعا باعىتتالعان پۋتين ءۇشىن بۇل ءسوزسىز جاقسى جاڭالىق بولدى. اقش-تىڭ نازارى تاياۋ شىعىسقا اۋدارىلىپ، ۋكراينا ماسەلەسى نازاردان تىس قالدى. اقش-تىڭ ۋكرايناعا بەرمەك بولعان كوپ مولشەردەگى قارۋ-جاراق پەن وق-دارىلەر ەندى وزىنە كەرەك بولدى.

اقش-تىڭ ءوز ىشىندە، يرانمەن ۇزاققا سوزىلعان قاقتىعىس ترامپتىڭ ساياسي بەدەلىن تومەندەتىپ، رەسپۋبليكالىق پارتيانى السىرەتىپ، الداعى ارالىق سايلاۋعا اسەر ەتەتىنىن بولجاۋ قيىن ەمەس. بۇل ءپۋتيننىڭ امەريكا ساياساتىنىڭ وتە تۇراقسىز ەكەندىگى تۋرالى ويىن ودان ءارى كۇشەيتەدى. اقش-تىڭ بۇرىنعى پرەزيدەنتتەرى سياقتى، ترامپ تا تەك وتپەلى تۇلعا، ال جاڭا اكىمشىلىك ەرتە مە، كەش پە، ءسوزسىز بيلىككە كەلەدى. رەسەيگە قاتىستى ساياساتى مۇلدەم باسقاشا بولۋى مۇمكىن. يرانمەن سوعىس بۇل وتپەلى كەزەڭدى جەدەلدەتۋى مۇمكىن. وسى لوگيكا بويىنشا ۋكراينا ماسەلەسىندە جەڭىلدىكتەرگە بارۋدىڭ ماعىناسى جوق دەگەن ءسوز.

مۇنىڭ ءبارى كرەمل ءۇشىن ۇلكەن ولجا. دەگەنمەن، رەسەيگە كەلەتىن قارجى اعىمى ءپۋتيننىڭ سوعىستى شەكسىز ۇزارتۋىنا كەپىلدىك بەرە المايدى. كەرىسىنشە، ۇكىمەتكە جاقىن كەيبىر ادامدار قازىرگى جاعداي ۇزاققا سوزىلمايدى دەپ سانايدى. ماسكەۋدەگى كوپتەگەن ادامدار يرانمەن سوعىس مامىر ايىنا دەيىن اياقتالادى ءارى رەسەيگە قارسى سانكتسيالار قايتا ەنگىزىلۋى مۇمكىن دەپ قارايدى. قيىن جاعدايداعى رەسەي ەكونوميكاسى ءۇشىن قۇتقارۋشى جۇلدىز جوق.

رەسەيدەگى ىشكى جاعداي دا تۇراقسىز بولىپ بارادى. كۇزدە بولاتىن پارلامەنت سايلاۋى جاقىنداعان سايىن قۋدالاۋ كۇشەيۋدە. بيلىك رەسەيدەگى ەڭ كەڭ تارالعان جەدەل حابار الماسۋ پلاتفورماسى Telegram-دى بۇعاتتاي باستادى، ال ماسكەۋ مەن سانكت-پەتەربۋرگتە ينتەرنەت بايلانىسى ءجيى ۇزىلۋدە. ۇكىمەتتەگى ءىرى وزگەرىستەر تۋرالى قاۋەسەتتەر سايابىرسىماي تۇر.

بۇرىن ەلەستەتۋدىڭ ءوزى قيىن بولاتىن قوعامدىق نارازىلىقتار  قازىر كۇندەلىكتى ءومىردىڭ ءبىر بولىگىنە اينالدى. ءپۋتيننىڭ الدا قانداي شەشىم قابىلدايتىنىن بولجاۋ قيىن بولعانمەن، بىراق امەريكا قۇراما شتاتتارىنىڭ يرانداعى كەلەسى سوعىس باتپاعى ماڭىزدى فاكتور بولىپ قالا بەرەدى.

Abai.kz