ءماجىلىس توراعاسى ەرلان قوشانوۆ بۇحارادا قازاقستان پارلامەنتى ءماجىلىسى مەن وزبەكستان رەسپۋبليكاسى ولي ءماجىلىسىنىڭ زاڭ شىعارۋ پالاتاسى اراسىنداعى پارلامەنتارالىق ىنتىماقتاستىق كەڭەسىنىڭ ءۇءشىنشى وتىرىسىندا ءسوز سويلەدى.

سۋرەت: ءماجىلىستىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىنەن الىندى

ەرلان قوشانوۆ ءوزءىنىڭ كىرىسپە سوزىندە ەكى مەملەكەتتىڭ كوشباسشىلارى قاسىم-جومارت توقاەۆ پەن شاۆكات ميرزيوەۆ اراسىنداعى ساياسي ديالوگتىڭ جوعارى دەڭگەيى ەكى ەلدىڭ بارلىق بيلىك تارماعىنىڭ ءتيىمدى ىنتىماقتاستىعىنىڭ كەپىلى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

– قازاقستان وزبەكستانمەن ارادا عاسىرلار بويى قالىپتاسقان دوستىق پەن تاتۋ كورشىلىك بايلانىستاردى نىعايتۋعا ەرەكشە ءمان بەرەدى. مەملەكەت باسشىلارىنىڭ ساياسي ەرىك-جىگەرىنىڭ ارقاسىندا ستراتەگيالىق ارىپتەستىك پەن وداقتاستىقتىڭ ۇلگى بولارلىق مودەلى قالىپتاستى. پارلامەنتارالىق ىنتىماقتاستىق كەڭەسىنىڭ جۇمىسى دا پرەزيدەنتتەر قول جەتكىزگەن كەلىسىمدەر اياسىندا جۇزەگە اسۋدا. بىلتىر الماتىدا وتكەن وتىرىستا ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتىڭ جاي-كۇيى مەن پەرسپەكتيۆالارىن تالقىلاپ، قول جەتكىزىلگەن ناتيجەلەردى ودان ءارى دامىتۋ جولدارى تۋرالى پىكىر الماستىق. سونىمەن قاتار مادەنيەت، ءبىلىم بەرۋ جانە تۋريزم سالاسىنداعى ءوزارا ءىس-ارەكەتتىڭ ماڭىزى ايرىقشا اتاپ ءوتىلدى. بۇگىنگى ءۇشىنشى وتىرىستىڭ كۇن ءتارتىبى وتە مازمۇندى. ءبىزدىڭ دەلەگاتسيالار ىنتىماقتاستىقتىڭ بارلىق باعىتىن جان-جاقتى تالقىلايدى, – دەدى ءماجىلىس سپيكەرى.

سۋرەت: ءماجىلىستىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىنەن الىندى

پالاتا توراعاسى وزبەكستاندىق ارىپتەستەرىنە كونستيتۋتسيا جوباسى بويىنشا وتكەن رەفەرەندۋمنىڭ قورىتىندىسى تۋرالى مالىمەت بەردى. ونى ازاماتتاردىڭ 87 پايىزى قولدادى. ەرلان قوشانوۆ جاڭا اتا زاڭ مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ پرەزيدەنتتىككە كىرىسكەنالعاشقى كۇننەن باستاپ جۇزەگە اسىرىلىپ كەلە جاتقان اۋقىمدى رەفورمالاردىڭ ناتيجەسى ەكەنىن، ول كۇللى قازاقستان قوعامىنىڭ ۇمتىلىسىن ايقىن كورسەتەتىنىن اتاپ ءوتتى. سول ءۇشىن دە «حالىق كونستيتۋتسياسى» دەپ اتالىپ كەتتى.

جاڭا كونستيتۋتسيانىڭ باستى ماقساتى – ادىلەتتى جانە پروگرەسسيۆتى قازاقستان قۇرۋ. سونىمەن قاتار اتا زاڭدا «ادام مەملەكەت ءۇشىن ەمەس، مەملەكەت ادام ءۇشىن» تۇجىرىمى بەكىتىلءىپ، ادام مەن ونىڭ مۇددەسى باستى ورىنعا شىعىپ وتىر.

پارلامەنتتىك رەفورما مەن ۆيتسە-پرەزيدەنت، حالىق كەڭەسى سياقتىجاڭا ينستيتۋتتار وزبەك دەپۋتاتتارىنىڭ ەرەكشە قىزىعۋشىلىعىن تۋدىردى. ءماجىلىس توراعاسى كۇشتى پرەزيدەنت، ىقپالدى پارلامەنت جانە ەسەپ بەرەتىن ۇكىمەت تەڭگەرىمى كونستيتۋتسيالىق دەڭگەيدە بەكىگەنىن ايتتى. كۇردەلى جاھاندىق جاعدايلاردى ەسكەرە وتىرىپ، اتا زاڭ بارلىق بيلىك تارماعىنىڭ ۇزدىكسىز، جۇيەلى ءارى ۇيلەسىمدى جۇمىس ىستەۋىنىڭ فاكتورى رەتىندە پرەزيدەنت ينستيتۋتىن كۇشەيتە تۇسەتىنىنە نازار اۋداردى.

ءماجىلىس توراعاسى ەكى ەل دەپۋتاتتارىنىڭ جەمىستى ىنتىماقتاستىعىنا ەرەكشە توقتالدى. دەپۋتاتتار قول جەتكىزىلگەن جوعارى دەڭگەيدەگى ۋاعدالاستىقتاردى زاڭنامالىق تۇرعىدا قامتاماسىزەتۋگە باسىمدىق بەرەدى. سوڭعى جىلدارى قازاقستان مەن وزبەكستان اراسىنداعى بىرقاتار ماڭىزدى كەلىسىمدەر راتيفيكاتسيالاندى. ولاردىڭ قاتارىندا وداقتاستىق قاتىناستار تۋرالى شارت،ازاماتتاردىڭ ءوزارا ساپارلارىنىڭ شارتتارى تۋرالى كەلىسىم, ەكولوگيا جانە قورشاعان ورتانى قورعاۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق، سونداي-اق «ورتالىق ازيا» حالىقارالىق ونەركاسىپتىك كووپەراتسيا ورتالىعىنىڭ قىزمەتىن رەتتەۋ تۋرالى كەلىسىمدەر بار. ەكى ەل دەپۋتاتتارى حالىقارالىق پارلامەنتتىك الاڭداردا، اسىرەسە پارلامەنتارالىق وداق، ەقىۇ پارلامەنتتىك اسسامبلەياسى، تمد پارلامەنتارالىق اسسامبلەياسى جانە تۇركپا اياسىندا ءبىر-بىرىنە تۇراقتى قولداۋ كورسەتىپ كەلەدى. سونداي-اق ورتالىق ازيا ايەلدەرىنىڭ ديالوگى شەڭبەرىندەگى ءىس-شارالار جۇيەلى تۇردە وتكءىزىلىپ، زاڭ شىعارۋ سالاسىندا تاجىريبە الماسۋ جولعا قويىلعان.

سۋرەت: ءماجىلىستىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىنەن الىندى

ءوز كەزەگىندە ولي ءماجىلىسءتىڭ زاڭ شىعارۋ پالاتاسىنىڭ توراعاسىنۋريددين يسمويلوۆ تا 2025 جىل قازاقستان مەن وزبەكستان پارلامەنتتەرىنىڭ ىقپالداستىعى ءۇشىن جەمىستى بولعانىنا نازار اۋداردى.

– پارلامەنتارالىق بايلانىستاردىڭ بەلسەندىلىگى ءبىزدىڭ ەلدەرىمىزدىڭ اراسىنداعى سەنىم مەن ءوزارا تۇسىنىستىكتىڭ دەڭگەيى جوعارى ەكەنىن كورسەتەدى. ارينە، وسىنداي وڭ باعىتتاعى دامۋعا ءبىزدىڭ قۇرمەتتى پرەزيدەنتتەرىمىزدىڭ تىعىز دوستىق قارىم-قاتىناسى نەگىز بولىپ وتىر. بۇل ورايدا قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ 2025 جىلدىڭ قاراشا ايىنداعى وزبەكستانعا ساپارىن ەرەكشە اتاپ وتكىم كەلەدى. ساپار بارىسىندا ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋعا باعىتتالعان ماڭىزدى كەلىسىمدەرگە قول قويىلدى، بىرلەسكەن ءىرى جوبالار ىسكە قوسىلدى، – دەدى ولي ءماجىلىس سپيكەرى.

نۋريددين يسمويلوۆ قازاقستاندىقتاردى رەفەرەندۋمنىڭ تابىستىوتۋىمەن قۇتتىقتاپ، ونىڭ ناتيجەلەرى بۇل پروتسەستىڭ، ازاماتتىق بەلسەندىلىكتىڭ اشىقتىعىن اڭعارتقانىن, رەفورمالار باعدارىنتۇرعىنداردىڭ جوعارى دارەجەدە قولداپ وتىرعانىنىڭ كورىنىسى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ول قازاقستاندىق جانە وزبەكستاندىق پارلامەنتاريلەر الداعى ۋاقىتتا دا ەكى ەلدىڭ ستراتەگيالىق دامۋ ماقساتتارىن جۇزەگە اسىرۋ جولىندا بىرلەسىپ بەلسەنە جۇمىس اتقاراتىنىنا سەنىم ءبىلدىردى. ولي ءماجىلىس توراعاسىنىڭ پىكىرىنشە، بۇل رەتتە پارلامەنتارالىق ىنتىماقتاستىق كەڭەسىنءىڭ ءرولى ەرەكشە. ول قازىردىڭ وزىندە تاجىريبە الماسۋ جانە بىرلەسكەن باستامالاردىڭ ورىندالۋىن باقىلاۋ جونىندەگىءتيىمدى ءارى ۋاقىت سىنىنان وتكەن الاڭعا اينالىپ وتىر.  

وتىرىس بارىسىندا قازاقستان تۇراقتى تۇردە وزبەكستاننىڭ ەڭ ءىرى ساۋدا سەرىكتەستەرىنىڭ «ۇشتىگىنە» ەنەتىنىنە ءمان بەرىلدى. 2025 جىلى ەكى ەل اراسىنداعى ساۋدا اينالىمى 4,8 ملرد دوللاردى قۇراپ، 16 پايىزعا ۇلعايعان. بۇگىندە ءوزارا تاۋار اينالىمىن 10 ملرد دوللارعا جەتكىزۋ جونىندە اۋقىمدى مەجە تۇر.

سۋرەت: ءماجىلىستىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىنەن الىندى

ءماجىلىس سپيكەرى جالپى قۇنى 1,8 ملرد دوللاردى قۇرايتىن 78 بىرلەسكەن جوبا جۇزەگە اسىرىلعانىنا ايرىقشا نازار اۋداردى. سونىڭءبىرى «تەرمەز» حالىقارالىق ساۋدا ورتالىعىنىڭ اۋماعىنداعى «قازاقستان ساۋدا پاۆيلونى». وسى ورايدا ەرلان قوشانوۆ ەكى ەل دەپۋتاتتارىنىڭ نەگىزگى مىندەتىنىڭ ءبىرى ونەركاسىپ، ينفراقۇرىلىم مەنلوگيستيكا سالاسىنداعى بىرلەسكەن جوبالارعا زاڭنامالىق قولداۋ كورسەتۋ ەكەنىنە توقتالدى.

قازاقستان دەلەگاتسياسىنىڭ باسشىسى 2024-2029 جىلدارعا ارنالعان «تازا قازاقستان» ەكولوگيالىق مادەنيەتتى دامىتۋ تۇجىرىمداماسى تۋرالى دا ايتىپ بەردى. سونداي-اق ول بيىلعى ءساۋىر ايىندا استانادا ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ وڭىرلىك ەكولوگيالىق ءسامميتى وتەتىنىن ەسكە سالىپ، وزبەك ارىپتەستەرىن وعان بەلسەنە قاتىسۋعا شاقىردى.

ەرلان قوشانوۆتىڭ پىكىرىنشە، اقپاراتتىق تەحنولوگيالار«تسيفرلىق كوپىرگە» اينالىپ، قازاقستان مەن وزبەكستان بايلانىسىنبەكەمدەي تۇسەدى. بۇل باعىتتا Astana Hub پەن IT Park Uzbekistan بىرلەسە وتىرىپ، Central Asian Innovation Hubs بىرىڭعاي برەندى اياسىندا وڭىردە ءبىرتۇتاس تەحنولوگيالىق حاب قالىپتاستىرۋدا.

جيىندا ءوڭىرلىك ءتۋريزمدى دامىتۋ ماسەلەسىنە دە ەرەكشە نازار اۋدارىلدى. ءماجىلىس توراعاسى ەكى ەل باسشىلارى تۋريستىك ينفراقۇرىلىمدى جاڭعىرتۋ جانە شەتەلدىك تۋريستەردى تارتۋ مىندەتىن العا قويعانىن ەسكە سالدى. مەملەكەت باسشىلارى تۋريزم سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ 2026-2027 جىلدارعا ارنالعان بىرلەسكەن ءىس-ارەكەتجوسپارىنا قول قويعان بولاتىن. اتالعان قۇجات ورتاق تۋريستىك كەڭىستىكتى قارقىندى دامىتۋعا باعىتتالعان.

وتىرىس بارىسىندا «Kazakh Tourism» ۇك» اق باسقارما توراعاسى تالعات عازيزوۆ وسى كەلىسىمنىڭ ىسكە اسۋ بارىسى تۋرالى باياندادى. 2025 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ورتالىق ازياعا كەلگەن تۋريستەردىڭ جارتىسىنان استامى قازاقستان مەن وزبەكستاننىڭ ۇلەسىندە. بۇل ورايدا شەتەلدىكتەردىڭ تاراپىنان ترانسشەكارالىق باعىتتارعا سۇرانىس جوعارى ەكەنى بايقالادى. وسىعان بايلانىستى ەكى ەل اراسىندا تەمىرجول مەن اۆتوبۋس مارشرۋتتارى قارقىندى دامۋدا.

پارلامەنتارالىق كەڭەس مۇشەلەرى ساۋدا-ەكونوميكا جانە اۋىل شارۋاشىلىعى سالالارىنداعى ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ، ورنىقتى دامۋ، «جاسىل» ەكونوميكا مەن ەنەرگەتيكا باعىتتارىنداعى جايتتاردىتالقىلادى. تسيفرلاندىرۋ مەن اقپاراتتىق تەحنولوگيالار ماسەلەلەرىنە، سونداي-اق مادەنيەت پەن ءبىلىم بەرۋ سالالارىنداعى ءوزارا ءىس-ارەكەتتى نىعايتۋعا ەرەكشە ءمان بەرىلدى.

پارلامەنتارالىق ىنتىماقتاستىق كەڭەسىنىڭ كەلەسى وتىرىسىن تۇركىستان قالاسىندا وتكىزۋ جوسپارلانىپ وتىر.

ءماجىلىستىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى 

Abai.kz