بۇگىن استانادا «قۇرىلتاي سايلاۋى: كونستيتۋتسيالىق نەگىزدەر جانە ساياسي ترانسفورماتسيا» اتتى ساراپتامالىق تالقىلاۋ الاڭى ءوتتى.

قۇقىقتانۋشى عالىمداردى، ساياساتتانۋشىلاردى، الەۋمەتتانۋشىلاردى، ەكونوميستەردى، ەلىمىزدىڭ جەتەكشى ساراپتامالىق ورتالىقتارىنىڭ جانە مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ وكىلدەرىن بىرىكتىرگەن ساراپتامالىق الاڭدى قر پرەزيدەنتى جانىنداعى قازاقستاننىڭ ستراتەگيالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتى مەن قوعامدىق ساياسات ينستيتۋتى ۇيىمداستىردى.

ساراپتامالىق الاڭعا قاتىسۋشىلار الداعى قۇرىلتاي سايلاۋىنىڭ كونستيتۋتسيالىق نەگىزدەرىن، جاڭا ساياسي مودەلدىڭ جۇمىس ىستەۋ ەرەكشەلىكتەرىن، سونداي-اق قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جاڭا كونستيتۋتسياسىن ىسكە اسىرۋداعى ساياسي پارتيالار مەن قوعامدىق باقىلاۋدىڭ ءرولىن تالقىلادى.

قۇرىلتاي سايلاۋىنىڭ كونستيتۋتسيالىق جانە قۇقىقتىق نەگىزدەرىنە ارنالعان ءبىرىنشى سەسسيانى ساياساتتانۋشى عازيز ابىشەۆ جۇرگىزدى. پىكىرتالاس بارىسىندا قاتىسۋشىلار جاڭا وكىلدى ورگاندى قالىپتاستىرۋدىڭ كونستيتۋتسيالىق نەگىزدەرىن، سايلاۋدى وتكىزۋدىڭ قۇقىقتىق كەپىلدىكتەرىن، قوعامدىق باقىلاۋ تەتىكتەرى مەن ازاماتتاردىڭ سايلاۋ قۇقىقتارىن قورعاۋدى قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرىن، سونداي-اق الداعى سايلاۋ ناۋقانىن اقپاراتتىق سۇيەمەلدەۋدىڭ ءرولىن تالقىلادى.

VIII-ءشى شاقىرىلىمداعى ءماجىلىستىڭ ەكس-دەپۋتاتى مارات باشيموۆ سايلاۋدى رەتتەيتىن كونستيتۋتسيالىق قاعيداتتاردى ەگجەي-تەگجەيلى تالقىلاپ، نەگىزگى زاڭ قۇرىلتايدىڭ مەملەكەتتىك بيلىك جۇيەسىندەگى ورنىن انىقتايتىنىن جانە سايلاۋ پروتسەسىنىڭ قۇقىقتىق ستاندارتتارىن بەلگىلەيتىنىن اتاپ ءوتتى.

ساياساتتانۋشى، VIII-ءشى شاقىرىلىمداعى ءماجىلىستىڭ ەكس-دەپۋتاتى ايدوس سارىم الداعى سايلاۋ ناۋقانى جاڭا كونستيتۋتسيالىق مودەلدىڭ العاشقى پراكتيكالىق سىناعى بولادى دەگەن پىكىر ءبىلدىردى. ونىڭ پىكىرىنشە، العاشقى سايلاۋدىڭ ساپاسى جاڭا ينستيتۋتتاردىڭ ورنىقتىلىعى مەن قوعامنىڭ ولارعا دەگەن سەنىم دەڭگەيىن ايقىندايدى.

قر ادىلەت مينيسترلىگىنىڭ زاڭناما جانە قۇقىقتىق اقپارات ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى جانار جىگىتەكوۆا سايلاۋ زاڭناماسىن بۇزۋ فاكتىلەرى بويىنشا سوت ارقىلى قورعالۋدىڭ، شاعىمدانۋ تەتىكتەرىنىڭ جانە زاڭدىق جاۋاپكەرشىلىكتىڭ ماڭىزىن اتاپ ءوتتى.

تالقىلاۋ الاڭىنىڭ ەكىنشى سەسسياسى جاڭا ەلەكتورالدىق جاعدايدا ساياسي پارتيالاردىڭ ستراتەگياسى مەن ورنى ماسەلەسىنە ارنالدى. سەسسيانى قر پرەزيدەنتى جانىنداعى قازاقستان ستراتەگيالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى جاندوس شايماردانوۆ جۇرگىزدى.

ساراپتامالىق الاڭنىڭ ەكىنشى بولىگىندە پارتيالىق جۇيەنىڭ ترانسفورماتسياسى، پارتيالىق قۇرىلىستىڭ دامۋى، ساياسي وكىلدىكتىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ، پارتيالاردىڭ ءارتۇرلى الەۋمەتتىك توپتارمەن ءوزارا ءىس-قيمىلى، سونداي-اق قازىرگى مەديانىڭ جانە ساياسي مادەنيەتتىڭ سايلاۋ ۇدەرىستەرىنە ىقپالى تالقىلاندى.

ساياساتتانۋشى ەدۋارد پولەتاەۆ قۇرىلتايدى تەك پارتيالىق تىزىمدەر ارقىلى قالىپتاستىرۋعا كوشۋ ساياسي پارتيالاردىڭ قوعام مۇددەسىن بىلدىرەتىن نەگىزگى ينستيتۋت رەتىندەگى ءرولىن ەداۋىر ارتتىراتىنىن ايتتى.

ءوز كەزەگىندە ل.ن. گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پرورەكتورى، ساياساتتانۋشى ينديرا رىستينا پارتيالاردىڭ يدەولوگيالىق بىرەگەيلىگىن نىعايتۋ، كادرلىق الەۋەتىن دامىتۋ جانە ءتۇرلى الەۋمەتتىك توپتاردىڭ سۇرانىستارىن تەرەڭىرەك ءتۇسىنۋ قاجەتتىگىنە توقتالدى.

ساياساتتانۋشى ءارى مەديامەنەدجەر سىرىم يتكۋلوۆ قازىرگى ساياساتتاعى پوپۋليزم مەن تەحنوكراتيالىق ءتاسىلدىڭ اراقاتىناسىنا قاتىستى پىكىر ءبىلدىردى. ول ازاماتتاردىڭ ۇزاق مەرزىمدى سەنىمى ەموتسيالىق ۇراندارمەن ەمەس، كاسىبي شەشىمدەر مەن پارتيالاردىڭ مازمۇندى قىزمەتى ارقىلى قالىپتاساتىنىن ايتتى.

قازاقستاندىق قوعامدىق دامۋ ينستيتۋتى باسقارماسىنىڭ ءتورايىمى جۇلدىزاي ىسقاقوۆا پارتيالاردىڭ ءارتۇرلى اۋديتوريالارمەن ماقساتتى جۇمىس ىستەۋىنە كوشۋ قاجەتتىگىن ايتىپ، ايەلدەردىڭ ساياسي كوشباسشىلىعىن دامىتۋ ماسەلەسىنە ەرەكشە توقتالدى.

«ستراتەگيا» الەۋمەتتىك جانە ساياسي زەرتتەۋلەر ورتالىعىنىڭ پرەزيدەنتى گۇلميرا يلەۋوۆا ازاماتتاردىڭ ەلەكتورالدىق مىنەز-قۇلقىنا قاتىستى الەۋمەتتانۋلىق كوزقاراسىن ۇسىندى. ول جاڭا ساياسي مودەلدىڭ ورنىقتىلىعى ينستيتۋتتاردىڭ ساپاسىنا عانا ەمەس، ساياسي مادەنيەتتىڭ دەڭگەيىنە جانە پارتيالاردىڭ قوعاممەن تۇراقتى ءوزارا بايلانىسىنا دا تاۋەلدى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

قورىتىندى تالقىلاۋ بارىسىندا ساراپشىلار قۇرىلتايعا العاشقى سايلاۋدىڭ تابىستى ءوتۋى قوعامدىق سەنىمدى نىعايتۋعا، دەموكراتيالىق ينستيتۋتتاردى ودان ءارى دامىتۋعا جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسى جاڭا كونستيتۋتسياسىنىڭ قاعيداتتارىن ىسكە اسىرۋعا ماڭىزدى ۇلەس قوساتىنىنا سەنىم ءبىلدىردى.

Abai.kz