تۇركىستان تورىندەگى تورقالى توي
كەيدە ۇلكەن جەتىستىككە جەتۋ ءۇشىن ۇزاق جىلدار قاجەت بولمايدى. بەلگىلى ءبىر ماقساتقا جۇيەلى تۇردە ۇمتىلعان ۇجىم قىسقا ۋاقىتتىڭ ىشىندە-اق كوپشىلىكتىڭ ىقىلاسىنا بولەنىپ، ءوز قولتاڭباسىن قالدىرا الادى. ويتكەنى جەتىستىك – كەزدەيسوقتىقتىڭ ەمەس، تاباندىلىقتىڭ، ىزدەنىستىڭ جانە ماڭداي تەردىڭ جەمىسى.
وسى ءسوزدىڭ ناقتى دالەلى – تۇركىستان تورىندەگى وبلىستىق فاراب امبەباپ عىلىمي كىتاپحاناسى. قايتا قۇرىلعانىنا نەبارى بەس جىل وتسە دە، ونىڭ اتقارعان جۇمىستارى مەن جۇزەگە اسىرعان جوبالارى كوپتىڭ قۇرمەتىنە يە بولدى. رۋحانياتقا قىزمەت ەتۋدى ومىرلىك مۇرات ەتكەن ۇجىمنىڭ ەڭبەگى كوزگە كورىنىپ، كوڭىلگە قۋانىش سىيلايدى.
كىتاپحاناعا باسشىلىققا كەلگەن شارداربەكوۆا جانات سادىبەكقىزى ءوزىنىڭ كىتاپحانا سالاسىندا جيناعان تاجىريبەسى مەن كاسىبي ءبىلىمىن وسى قارا شاڭىراقتىڭ وركەندەۋىنە جۇمساي ءبىلدى. ناتيجەسىندە بەس جىلدىڭ ىشىندە كىتاپحانا جاڭا دەڭگەيگە كوتەرىلىپ، تىڭ يدەيالاردىڭ ورتالىعىنا اينالدى. بۇل – ءوز ماماندىعىن شىن سۇيگەن ادامنىڭ عانا قولىنان كەلەتىن ءىس.
كىتاپحانانىڭ ەڭ ءساتتى جوبالارىنىڭ ءبىرى – «تۇنگى كىتاپحانا». بۇل باستاما كىتاپحانا قىزمەتىنە جاڭا لەپ اكەلىپ، وقىرمان مەن قالامگەر اراسىنداعى بايلانىستى بۇرىنعىدان دا نىعايتتى. كەشكى ۋاقىتتا وتەتىن ادەبي كەزدەسۋلەردە اقىن-جازۋشىلاردىڭ شىعارماشىلىق كەشتەرى، پوەزيا وقۋلارى، سىر-سۇحباتتار مەن ەركىن پىكىر الماسۋلار ۇيىمداستىرىلادى. وسىنداي تاعىلىمدى جۇزدەسۋلەر ادەبيەتكە قىزىعاتىن جاستاردىڭ قاتارىن كوبەيتىپ، كىتاپقا دەگەن ىقىلاستى ارتتىرا ءتۇستى.
بۇگىندە «تۇنگى كىتاپحانا» تەك تۇركىستاننىڭ عانا ەمەس، ەلىمىزدەگى ەرەكشە مادەني جوبالاردىڭ بىرىنە اينالدى. ونىڭ ءاربىر كەشىن كوپشىلىك اسىعا كۇتەدى.
مەنىڭ دە وسى جوبانىڭ قوناعى بولعان ءساتىم بار. كەشتىڭ اسەرىن سويلەمگە سىيدىرۋ مۇمكىن ەمەس. ادەبيەتتىڭ الەمى مەن مادەنيەتتىڭ مايەگى ۇشتاسقان ەرەكشە اتموسفەرا كورەرمەندى بىردەن باۋراپ الادى. ءاربىر كورىنىس جاندى تەربەپ، رۋحتى اسقاقتاتادى. جانات سادىبەكقىزى مەن ونىڭ ۇجىمىن «يدەيا وندىرەتىن ماشينالار» دەپ ات قويعان ەدىم. سەبەبى ولار وزگەلەردىڭ قيالىنا كەلە بەرمەيتىن تىڭ جوبالاردى جۇزەگە اسىرىپ، ۇنەمى جاڭاشىلدىعىمەن تاڭعالدىرادى. وسىنداي تابىستىڭ نەگىزىندە ۇجىمنىڭ كاسىبي بىلىكتىلىگى، شىعارماشىلىق ىزدەنىسى جانە وقىرمانعا دەگەن ەرەكشە جاناشىرلىعى جاتىر.
بەس جىل – تاريح ولشەمىمەن كوپ ۋاقىت ەمەس. بىراق وسى ارالىقتا جاس ۇجىم قالىپتاسىپ قانا قويماي، وڭىردەگى ەڭ بەدەلدى رۋحاني ورتالىقتاردىڭ بىرىنە اينالىپ ۇلگەردى. بۇگىندە كىتاپحانا كىتاپ ساقتايتىن ورىن عانا ەمەس، ءبىلىمنىڭ، مادەنيەتتىڭ، شىعارماشىلىقتىڭ جانە جاڭا يدەيالاردىڭ مەكەنى رەتىندە تانىلىپ وتىر.
قۇرىلعان كۇننەن باستاپ كىتاپحانا تۇرعىنداردىڭ كىتاپقا دەگەن قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرۋدى، جاستاردىڭ رۋحاني دۇنيەسىن بايىتۋدى جانە ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى ناسيحاتتاۋدى باستى مىندەت ەتىپ كەلەدى. وسى بەس جىل ىشىندە ادەبي كەشتەر، كىتاپ كورمەلەرى، اقىن-جازۋشىلارمەن كەزدەسۋلەر، مادەني جوبالار مەن تانىمدىق بايقاۋلار ۇيىمداستىرىلىپ، مىڭداعان وقىرماننىڭ جۇرەگىنەن ورىن تاپتى. ەڭ ماڭىزدىسى – كىتاپحانا ءوزىنىڭ تۇراقتى ءارى ساپالى وقىرمان قاۋىمىن قالىپتاستىردى.
بۇگىنگى فاراب كىتاپحاناسى – جان-جاقتى دامۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن ەرەكشە مادەني كەڭىستىك. مۇندا اعاش شەبەرحاناسى، قىش قۇمىرا جاساۋ شەبەرحاناسى، مۋزىكالىق ستۋديا، رەترو بۇرىشتار جانە شىعارماشىلىق الاڭدار جۇمىس ىستەيدى. زاماناۋي تەحنولوگيالاردى ءتيىمدى پايدالانۋ، ەلەكتروندى رەسۋرستاردى دامىتۋ جانە جاستارعا ارنالعان تىڭ جوبالاردى ىسكە اسىرۋ ارقىلى كىتاپحانا زامان تالابىنا ساي قىزمەت كورسەتىپ كەلەدى. سوندىقتان مۇندا كەلگەن ءاربىر ادام وزىنە قاجەتتى ءبىلىمدى دە، شىعارماشىلىق شابىتتى دا تابا الادى. اقىن قالقامان ءساريننىڭ: «قولتاڭباڭ قالۋ ءۇشىن توم-توم كىتاپ جازۋ مىندەتتى ەمەس» دەگەن ءسوزى ءدال وسى ۇجىمعا ارنالعانداي. راسىندا، جەتىستىك ۋاقىتتىڭ ۇزاقتىعىمەن ەمەس، ەڭبەكتىڭ ساپاسىمەن ولشەنەدى. از عانا ۋاقىتتىڭ ىشىندە بۇكىل قازاق جۇرتىنا تانىلعان تۇركىستانداعى فاراب امبەباپ عىلىمي كىتاپحاناسىنىڭ بۇگىنگى جەتىستىگى – وسىنىڭ ايقىن دالەلى. جانات سادىبەكقىزىمەن اڭگىمەلەسكەن سايىن مەنىڭ كوكەيىمدە ءبىر عانا سۇراق تۇرادى:
– سىزدەر تاعى نەمەن تاڭعالدىرار ەكەنسىزدەر؟
سوندا ول كىسى قالجىڭداپ:
– وسى سوزدەرىڭىز عوي ءبىزدى قينايتىن، - دەيدى. وسىنداي سوزدەردى ەستىگەن سايىن بۇل ۇجىمنىڭ ءالى تالاي اسۋلاردى باعىندىراتىنىنا سەنىم ارتا تۇسەدى. ويتكەنى ولار وزدەرىنىڭ قولىنان كوپ دۇنيە كەلەتىنىنە سەنىمدى.
تۋعان كۇنىڭ قۇتتى بولسىن، قاسيەتتى فاراب كىتاپحاناسى! بەس جىلىڭ بەس عاسىرعا بەرگىسىز تابىستارعا تولى! كىتاپحانا – ادام جانى تىنىشتىق تاباتىن، ويى سەرگىپ، رۋحى جاڭاراتىن قاسيەتتى مەكەن. وسىنداي رۋحانيات ورداسىنىڭ شامشىراعى ءاردايىم جارقىراي بەرسىن! جان دەمالاتىن ءۇيدىڭ جاناشىرلارى مەن تۇرعىندارى كوپ بولسىن!
Abai.kz