دۇنيەجۇزىلىك كوشپەندىلەر ويىندارى اياقتالعانىمەن، ونىڭ اينالاسىنداعى قوعامدىق پىكىرتالاس پەن سپورتتىق باسەكە تولاستار ەمەس. جارىس قورىتىندىسى بويىنشا، رەسمي كوماندالىق ەسەپ پەن مەدالدەر جيىنتىعىن انىقتاۋدا قازاق جانە قىرعىز تاراپتارى اراسىندا ءۇزىلدى-كەسىلدى كەلىسپەۋشىلىك تۋىندادى.

قىرعىزستاندا 31 تامىز بەن 6 قىركۇيەك ارالىعىندا وتكەن VI دۇنيەجۇزىلىك كوشپەندىلەر ويىندارى اياقتالۋىمەن بىرگە، ەكى كورشى ەل اراسىندا مەدالدەر ەسەبىنە قاتىستى ايتارلىقتاي داۋ تۋىندادى. داۋدىڭ باسى — جالپىكوماندالىق ەسەپتە كىم ءبىرىنشى ورىندى الدى دەگەن سۇراق بولىپ تۇر.

رەسمي قورىتىندى ەسەپ قانداي ەدى?

ويىندار بارىسىندا قازاقستان قۇراماسى جاقسى ناتيجە كورسەتىپ كەلدى. 4 قىركۇيەككە دەيىنگى ارالىق ەسەپ بويىنشا، ءبىزدىڭ ەلدىڭ سپورتشىلارى جالپىكوماندالىق ەسەپتە ءبىرىنشى ورىندا تۇرسا، ال ەكىنشى ورىندا 23 التىن، 24 كۇمىس جانە 11 قولا مەدالمەن قىرعىزستان قۇراماسى بولعان ەدى.

جارىس تولىق اياقتالعاننان كەيىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۋريزم جانە سپورت مينيسترلىگى قورىتىندى جاريالادى: قازاقستان قۇراماسى 74 مەدال جەڭىپ الدى، ونىڭ ىشىندە 32 التىن، 20 كۇمىس جانە 22 قولا جۇلدە بار.

30 التىن مەدالى بار قىرعىزستان ەكىنشى ورىنعا، 7 التىنى بار رەسەي ءۇشىنشى ورىنعا تۇراقتاعان بولاتىن.

قازاقستان قورجىنىنا سوڭعى التىن مەدالدەر توعىزقۇمالاق پەن مانگالادان كەلدى: التىنشى جارىس كۇنىندە قازاقستان قۇراماسى ەل قورجىنىنا كەزەكتى جۇلدەلەرىن سالىپ، التىن مەدال سانىن 32-گە جەتكىزدى، ونىڭ ىشىندە توعىزقۇمالاقتان 4 التىن، 2 كۇمىس، ال مانگالادان 2 التىن، 2 كۇمىس، 1 قولا مەدال جەڭىپ الىندى. ال كوكپارعا (كوكبورىگە) كەلسەك، قىرعىز قۇراماسى شەشۋشى ويىندا بىزدەن باسىم ءتۇسىپ، التىن مەدال يەلەندى، قازاق قۇراماسى كۇمىس جۇلدەگەر اتاندى.

داۋ نەدەن باستالدى؟

ءدال وسى قورىتىندى جاريالانعاننان كەيىن جاعداي شيەلەنىسە باستادى. قىرعىزستانداعى ۇيىمداستىرۋ كوميتەتى جانجالعا بايلانىستى الەۋمەتتىك جەلىلەردەگى جانە رەسمي سايتتاعى مەدالدەر ەسەبىن ءوشىردى. قر تۋريزم جانە سپورت مينيسترلىگى 32 التىن مەدالدى جاريالاپ، وسى ەسەپ بويىنشا ەل ءبىرىنشى ورىندا بولۋعا ءتيىس ەدى. الايدا ۇيىمداستىرۋشىلار كەيىن باسقا نۇسقا جاريالاپ، وندا قىرعىزستاننىڭ 30 التىنى ساقتالىپ، قازاقستاننىڭ التىن سانى 29-عا دەيىن ازايىپ، جالپى ەسەپتە ەكىنشى ورىنعا تۇسكەن.

داۋ ءدال ءۇش مەدالدىڭ (توعىزقۇمالاقتان ەكى التىن، مانگالادان ءبىر التىن) اينالاسىندا ءوربىپ تۇر. ۇيىمداستىرۋشى تاراپ وسى ينتەللەكتۋالدى ويىنداردان الىنعان جۇلدەلەردى جالپى كوماندالىق ەسەپكە قوسپاۋدى كوزدەپ وتىر.

رەسمي تۇردە ماسەلە ءالى شەشىلمەگەن: كوميتەت مالىمدەگەندەي، «قورىتىندى مەدالدەر ەسەبى حاتشىلىققا سوڭعى اقپاراتتار كەلىپ تۇسكەننەن كەيىن جاريالانادى، رەسمي راستالعانعا دەيىن جيىنتىق كەستە جاريالانبايدى» دەگەنگە سايادى.

ەكى جاقتىڭ كوزقاراسى

سپورت كوممەنتاتورلارى (سونىڭ ىشىندە اسلان كاجەنوۆ پەن دميتري بابەنكونىڭ الەۋمەتتىك جەلىدەگى بەينەباياندارىندا) ينتەللەكتۋالدى سپورت تۇرلەرىن (توعىزقۇمالاق، مانگالا) كوماندالىق ەسەپتەن الىپ تاستاۋدى ادىلەتسىزدىك دەپ باعالايدى. ولاردىڭ دالەلدەرى مىعىم: بۇل ويىندار رەسمي باعدارلاماعا كىرگىزىلگەن، فينالدار وتكىزىلگەن، مەدالدەر تاپسىرىلعان — دەمەك، ولار دا جالپى ەسەپكە كىرۋى ءتيىس.

ادەتتە حالىقارالىق سپورت دودالارىندا جالپىكوماندالىق ورىن ەڭ الدىمەن التىن مەدال سانى بويىنشا انىقتالادى، سوندىقتان الاش بالاسى ءۇشىن ءۇش التىننىڭ «جوعالۋى» ءبىرىنشى ورىندى تىكەلەي وزگەرتەتىن فاكتور بولىپ تۇر!

ۇيىمداستىرۋشى قىرعىز تارابىنىڭ پوزيتسياسى — كوكپار (جەر وودارىش/ۋلاك تارتىش) جانە كوكبورى سياقتى ءداستۇرلى كۇش پەن ەپتىلىككە نەگىزدەلگەن ويىنداردى باسىم ساناپ، ال زياتكەرلىك ويىنداردىڭ (توعىزقۇمالاق، مانگالا) مارتەبەسىنە قاتىستى تۇسىندىرمەلەر جارىس رەگلامەنتىندە ءارتۇرلى بولۋى مۇمكىن — مۇنداي دودالاردا كەيبىر كورسەتۋ/قوسىمشا ديستسيپلينالاردىڭ تولىق مەدال ەسەبىنە كىرمەۋى بۇرىن دا كەزدەسكەن تاجىريبە. ءدال قازىر ۇيىمداستىرۋشىلار تاراپىنان رەسمي، تولىق نەگىزدەلگەن تۇسىنىكتەمە ءالى جاريالانعان جوق — تەك كەستەنىڭ ۋاقىتشا الىنىپ تاستالعانى بەلگىلى.

تاريحي كونتەكست

بۇل ەكى ەل اراسىنداعى ءبىرىنشى داۋ ەمەس. الدىڭعى، 2018 جىلعى ويىنداردا دا قىرعىزستان 40 التىنمەن ءبىرىنشى، قازاقستان 18 التىنمەن ەكىنشى ورىندا بولعان ەدى. 2024 جىلى استانادا وتكەن V ويىنداردا كەرىسىنشە، قىرعىزستان 30 التىنمەن (72 مەدال) ءبىرىنشى، قازاقستان 64 مەدالمەن ەكىنشى، رەسەي 34 مەدالمەن ءۇشىنشى ورىن الۋىمەن اياقتالدى. دەمەك، ەكى ەل اراسىنداعى باسەكە — جاي ستاتيستيكالىق كورسەتكىش ەمەس، ءار ويىندا قايتالانىپ وتىراتىن باسەكەلەستىك ماسەلە، ويتكەنى قوجايىن ەل باس ۇيىمداستىرۋشى رەتىندە رەگلامەنتكە دە ىقپال ەتە الادى دەگەن پىكىر ءجيى ايتىلادى.

دۇنيەجۇزىلىك كوشپەندىلەر ويىندارى باۋىرلاس حالىقتاردىڭ مادەني-سپورتتىق ىنتىماقتاستىعىن ارتتىرۋدى ماقسات ەتكەنىمەن، جالپى كوماندالىق ورىندى انىقتاۋ جانە ەرەجەلەردى بىرىزدەندىرۋ ماسەلەسى بولاشاق جارىستار ءۇشىن ارنايى رەگلامەنتتى تالاپ ەتەتىنىن كورسەتتى.

ءابىل-سەرىك الىاكبار

Abai.kz