قۇرىلتاي قارجىنى قايدا باعىتتاپ جاتىر؟
قازاقستاندا ەلدى وركەندەتۋدىڭ باستى قارجىلىق قۇجاتى – 2027–2029 جىلدارعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت جوباسى تالقىلانۋدا. وسى ماڭىزدى قۇجاتتىڭ قىر-سىرى، دەپۋتاتتاردىڭ باستامالارى مەن الەۋمەتتىك پروتەكتسيا ماسەلەلەرى جونىندە اباي.كز كەڭىنەن ءسوز ەتپەكشى.
جاڭا بيۋدجەت كودەكسى: فيلوسوفيا قالاي وزگەرۋدە؟
بيۋدجەت پروتسەسىنىڭ جاڭا جۇيەسى تەك قاراجاتتى مەحانيكالىق بولۋگە ەمەس، ناقتى ناتيجەگە قول جەتكىزۋگە نەگىزدەلگەن. باستى نازار ەكونوميكانىڭ شىنايى مۇمكىندىكتەرى مەن مەملەكەتتىڭ ۇزاقمەرزىمدى مىندەتتەمەلەرىنە اۋدارىلىپ وتىر.
قارجى سالاسىنداعى وزگەرىستەردىڭ نەگىزگى باعىتتارى:
2027 جىلى مەنشىكتى كىرىستەر (ترانسفەرتتەرسىز) 19,9 تريلليون تەڭگەنى قۇرايدى دەپ كۇتىلۋدە. جالپى شىعىستار 30,2 تريلليون تەڭگە شاماسىندا جوسپارلانعان.
دەپۋتاتتار بيۋدجەتتىڭ قوسىمشا يزياتيالار مەن مەملەكەتتىك قارىزعا بايلانىپ قالۋىن شەكتەۋ قاجەتتىگىن العا تارتۋدا. ستراتەگيالىق ماقسات – وڭدەۋ ونەركاسىبىن، شاعىن جانە ورتا بيزنەستى دامىتۋ ارقىلى ءوز كىرىس بازامىزدى كەڭەيتۋ.
دەفيتسيتتى 2027 جىلعى 4,6 تريلليون تەڭگەدەن 2029 جىلعا قاراي 1 تريلليون تەڭگەگە دەيىن تومەندەتۋ جوسپارلانعان. مۇنداعى باستى تالاپ – قارجىلىق ءتارتىپ حالىقتىڭ الەۋمەتتىك شىعىندارى مەن ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىنا كەسىرىن تيگىزبەۋى ءتيىس.
پرەزيدەنت جولداۋى جانە «حالىقتىق قۇرىلىس» باعدارلاماسى
مەملەكەت باسشىسىنىڭ جاڭا جولداۋىنداعى مىندەتتەردى ورىنداۋ ءۇشىن بيۋدجەتتەن اۋقىمدى قاراجات قاراستىرىلعان. حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان ءتۇيىندى تۇستار:
2027 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ ەڭ تومەنگى جالاقى 85 مىڭنان 110 مىڭ تەڭگەگە كوتەرىلەدى. بۇل شارا بيۋدجەت سالاسىنداعى 370 مىڭعا جۋىق قىزمەتكەردى قامتيدى. سونداي-اق العاشقى مەديتسينالىق-سانيتاريالىق كومەك ماماندارىنىڭ جالاقىسى ستاجىنا بايلانىستى 40%-عا دەيىن وسەدى.
ۇلتتىق قوردان بولىنەتىن 5 تريلليون تەڭگەلىك نىسانالى ترانسفەرت اياسىندا 347 ستراتەگيالىق نىسان (اۋرۋحانالار، پەرزەنتحانالار، جىلۋ جەلىلەرى، سۋ جۇيەلەرى جانە كولىك جولدارى) سالىنباق. بۇل شامامەن 13 ميلليون ادامعا ساپالى ينفراقۇرىلىمدىق يگىلىكتەرگە قول جەتكىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
دەپۋتاتتىق كورپۋس قانداي وزگەرىستەر ەنگىزدى؟
قۇرىلتاي دەپۋتاتتارى وڭىرلەردىڭ ناقتى قاجەتتىلىكتەرىن ەسكەرە وتىرىپ، بيۋدجەت جوباسىنا بىرقاتار ماڭىزدى تۇزەتۋلەر ەنگىزدى. اتاپ ايتقاندا:
- مەملەكەت باسشىسى مەن ۇكىمەت رەزەرۆىنەن، سونداي-اق مەملەكەتتىك بورىشقا قىزمەت كورسەتۋ شىعىندارىن وڭتايلاندىرۋ ارقىلى قوسىمشا قارجى باعىتتالدى.
- استانانى اۋىز سۋمەن قامتۋ (ق. ساتپاەۆ كانالىنان قۇبىر تارتۋ), شەكاراداعى وتكىزۋ پۋنكتتەرىن جاڭعىرتۋ، «بالقاش» اەس-ىنە قاتىستى ىزدەنىس جۇمىستارى جانە ءورت قاۋىپسىزدىگىن كۇشەيتۋ شارالارى قارجىلاندىرىلاتىن بولدى.
- دەپۋتاتتاردىڭ باستاماسىمەن وڭىرلەردەگى 52 ينفراقۇرىلىمدىق جوبانى (جىلۋ-ەنەرگو جۇيەلەرىن جاڭعىرتۋ، گازبەن قامتۋ، پاۆلودارداعى اۋەجايدى رەكونسترۋكتسيالاۋ، شىمكەنتتە پوليكلينيكا سالۋ) جۇزەگە اسىرۋعا قوسىمشا 47 ميلليارد تەڭگە قاراستىرىلدى.
ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە، قالىپتاسىپ جاتقان بيۋدجەت تەك الەۋمەتتىك مىندەتتەمەلەردى ورىنداپ قويماي، ناقتى ەكونوميكالىق سەكتوردى قولداۋعا باعىتتالعان. دەگەنمەن، بولىنگەن كوپەەكانىڭ ءاربىر تيىنى ماقساتتى جۇمسالىپ، حالىقتىڭ تۇرمىس ساپاسىنىڭ ناقتى جاقسارۋى باستى باقىلاۋدا بولۋى ءتيىس. ءاربىر بيۋدجەتتىك تەڭگە ازاماتتاردىڭ يگىلىگى ءۇشىن جۇمىس ىستەۋى كەرەك دەگەن وسى!
Abai.kz